our news

Με αφορμή την 1η Σεπτέμβρη και την έναρξη του β’ Παγκοσμίου Πολέμου

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,364 other followers

Ήταν 1η Σεπτέμβρη του 1939 τα χαράματα 4:45, όταν Γερμανικά ναζιστικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Πολωνία. Ήταν το ξεκίνημα του β’ παγκοσμίου πολέμου που κράτησε για 6 ολόκληρα χρόνια και κόστισε την ζωή σε πάνω από 60 εκατομμύρια ανθρώπους.  Από την πλειονότητα των ιστορικών θεωρείται ως συνέχεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, γιατί στην ουσία τα αίτια και οι δυνάμεις που τον προκάλεσαν ήταν οι ίδιες, η παρακμή και χρεοκοπία του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος. Μερικές από τις βασικές αιτίες του πολέμου ήταν οι επαχθείς όροι που επιβλήθηκαν στην ηττημένη Γερμανία από τη συνθήκη των Βερσαλιών και η τάση των χωρών του φασιστικού Άξονα (Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία) να κυριαρχήσουν στον κόσμο. Η αφορμή για την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δόθηκε με την απαίτηση της Γερμανίας να αποκατασταθεί η γερμανική κυριαρχία στην ελεύθερη πόλη του Ντάντσιχ (σημερινό Γκντανσκ Πολωνίας) και να της δοθούν μεγαλύτερες δυνατότητες επικοινωνίας με την Ανατολική Πρωσία. Ήταν απλώς το πρόσχημα για τον Χίτλερ, ο οποίος από την αρχή του 1939 είχε αποφασίσει να επιτεθεί και να καταλάβει την Πολωνία. Η γερμανική επίθεση κατά της Πολωνίας με την εφαρμογή του δόγματος του «αστραπιαίου πολέμου» (blitzkrieg) κατάφερε σε λιγότερο από ένα μήνα οι στρατιές της Βέρμαχτ να καταλάβουν το μεγαλύτερο μέρος της χώρας,

Ο β’ παγκόσμιος πόλεμος έμελλε να αλλάξει την ανθρωπότητα για πάντα. Έγραφε ο Μαρκούζε στο κείμενο του “τι είναι ο εθνικοσοσιαλισμός «Ο εθνικοσοσιαλισμός δεν είναι επανάσταση ούτε ένα είδος ανανέωσης». Φαίνεται καταρχάς η ανάγκη να αποκαθηλωθεί μια γενικευμένη εντύπωση που ήθελε να δώσει αυτή η μορφή του φασισμού σε ολόκληρο τον κόσμο: η αύρα μιας νέας και λαοπρόβλητης δύναμης που μπορούσε να ενεργοποιήσει τα πιο απόκρυφα οράματα των φυλετικών ελίτ. Τα στοιχεία που αποκαλύπτουν το δυνάμωμα των γερμανών μεγαλοαφεντικών στο πλαίσιο του νέου καθεστώτος είναι απαραίτητα για να απαντηθεί η εθνικοσοσιαλιστική λαϊκιστική ρητορεία της φετιχοποίησης των «αρετών της εργατικής τάξης». [1]

Το Ολοκαύτωμα

Η βιομηχανοποίηση του θανάτου, το Άουσβιτς και τα άλλα στρατόπεδα εξόντωσης δεν ήταν απλά μια όψη της καπιταλιστικής βαρβαρότητας. Ο εθνικοσοσιαλισμός δεν ήταν απλά μια ολοκληρωτική δικτατορία του κεφαλαίου. Ήταν ένα πραγματικά λαϊκό κίνημα που βασίστηκε στην «ορθολογικότητα» της εξόντωσης του απόλυτου κακού – του αιώνιου εχθρού του «άριου» ανθρώπου, τον Εβραίο. Όπως έγραφε και ο Αντόρνο μαζί με τον Χορκχάιμερ στο κύριο έργο τους « η διαλεκτική του διαφωτισμού»:

Ο αντισημιτισμός θεωρείται σήμερα από μερικούς ένα κρίσι­μο ζήτημα της ανθρωπότητας, από άλλους ένα απλό πρόσχη­μα. Για τους φασίστες οι Εβραίοι δεν είναι μειονότητα, αλλά η αντιφυλή, η αρνητική αρχή ως τέτοια από την εξόντωση τους θα εξαρτηθεί η τύχη του κόσμου. Ακραία αντίθετη είναι η θέση πως οι Εβραίοι δεν έχουν εθνικά ή φυλετικά γνωρί­σματα και απαρτίζουν μια ομάδα βάσει θρησκευτικών πεποι­θήσεων και παραδόσεων, χωρίς άλλο κοινό σημείο. Τα εβραϊκά χαρακτηριστικά αφορούν τους Εβραίους της Ανατο­λικής Ευρώπης, σε κάθε περίπτωση μόνον τους όχι ακόμη εντελώς αφομοιωμένους. Και οι δύο αντιλήψεις είναι αληθι­νές και ταυτόχρονα εσφαλμένες.

Η πρώτη είναι αληθινή υπό την έννοια ότι ο φασισμός την έκανε αληθινή. Οι Εβραίοι είναι σήμερα η ομάδα που επισύ­ρει πρακτικά και θεωρητικά τη θέληση εξόντωσης, την οποία παράγει αφ’ εαυτής η ψευδής κοινωνική τάξη πραγμάτων.

Καυτηριάζονται από το απόλυτο κακό με το στίγμα του απόλυτου κακού. Έτσι είναι πράγματι ο περιούσιος λαός. Ενώ οικονομικά η κυριαρχία δεν είναι πια αναγκαία, οι Εβραίοι ορίζονται ως το κατεξοχήν αντικείμενο της, οπότε η μεταχείριση του είναι απλώς θέμα μεθόδου. Στους εργάτες, στους οποίους τελικά αποβλέπει η κυριαρχία, κανένας δεν το λέει καταπρόσωπο, για ευνόητους λόγους τους νέγρους θέλουν να τους κρατήσουν εκεί όπου είναι η θέση τους, από τους Εβραίους όμως πρέπει να εκκαθαρισθεί η γη, και στις καρ­διές όλων των δυνάμει φασιστών όλων των χωρών βρίσκει απήχηση το κάλεσμα για εξόντωση των Εβραίων ως επιβλα­βών ζωυφίων. Στην εικόνα του Εβραίου που παρουσιάζουν στον κόσμο οι λαϊκοί εθνικιστές εκφράζεται ο δικός τους χαρακτήρας. Ορέγονται αποκλειστικά την κατοχή, την ιδιο­ποίηση, την εξουσία χωρίς όρια, με κάθε τίμημα. Σταυρώνουν τον Εβραίο, στον οποίο έχουν φορτώσει αυτή την ενοχή τους και τον οποίο έχουν χλευάσει ως εξουσιαστή, επαναλαμβά­νοντας ατελείωτα τη θυσία στη δύναμη της οποίας δεν μπο­ρούν να πιστέψουν. [2]

Ο β’ παγκόσμιος πόλεμος έληξε με ήττα του άξονα και με την κατάληψη του Βερολίνου από τον Κόκκινο Στρατό τον Μάη του 1945. Παρόλα αυτά έπρεπε να κοστίσει την ζωή σε αμέτρητους ανθρώπους. Είτε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης (Ρομά, Εβραίοι, «αντικοινωνικοί», ομοφυλόφιλοι κλπ), είτε στα διάφορα μέτωπα.

Στις μέρες μας η συρρίκνωση του κεφαλαίου φέρνει για ακόμα μια φορά την βαρβαρότητα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη φασιστικά κινήματα σηκώνουν κεφάλι σε πολλές περιπτώσεις δίχως καν αντιφασιστική αντιπολίτευση, κάτι που δεν μπορεί παρά να σχετίζεται με την ίδια την κρίση του ανταγωνιστικού κινήματος. Για αυτό η μνήμη και η επαγρύπνηση μας ενάντια στην λήθη είναι πλέον σήμερα ζήτημα στρατηγικής σημασίας. Κάτι που δεν θα πέσει από τον ουρανό, αλλά μόνο μέσα από την καθημερινή δράση και επαναπροσέγγιση των ζητημάτων, για μια μαχόμενη ανυπότακτη κίνηση των καταπιεσμένων.

 

Για τις παραπομπές

  1. Χέρμπερτ Μαρκούζε “Τι είναι εθνικοσοσιαλισμός https://kritikitheoria.wordpress.com/2014/11/08/herbertmarcuze/
  2. Αντόρνο, Χορκχάιμερ «Διαλεκτική του Διαφωτισμού» κεφάλαιο στοιχεία του αντισημιτισμού, αποσπάσματα εδώ: https://kritikitheoria.wordpress.com/2014/11/03/elementsofantisemitism/

 

 

 

Advertisements

2 Comments on Με αφορμή την 1η Σεπτέμβρη και την έναρξη του β’ Παγκοσμίου Πολέμου

  1. Μπράβο Χριστίνα, πολύ ωραίο και διδακτικό κείμενο!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: