our news

Ενάντια στην Λήθη #01 Ένα σημείωμα με αφορμή την 7η Οκτώβρη, μέρα ίδρυσης του κράτους της Ανατολικής Γερμανίας

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,135 other followers

Με αφορμή την σημερινή ημέρα εγκαινιάζουμε την νέα στήλη στην ηλεκτρονική περιοδική έκδοση του Shades με τίτλο «Ενάντια στην Λήθη» της Αυτόνομης Πρωτοβουλίας Ενάντια στην Λήθησυλλογικότητας που δραστηριοποιείται στην Λακωνία.

Ήταν 7 Οκτώβρη του 1949, όταν ιδρύθηκε η Deutsche Demokratische Republik, DDR ή όπως συνηθίζεται στα ελληνικά, η Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας. Η ίδρυση της DDR ήταν αποτέλεσμα της διαμάχης μεταξύ των συμμάχων για τις ζώνες επιρροής στην Ευρώπη, με την Σοβιετική Ένωση τελικώς να αποχωρεί το 1948 από το Συμμαχικό Συμβούλιο Ελέγχου που είχε συγκροτηθεί με την λήξη του πολέμου το 1945, λόγω ριζικών διαφωνιών για την πολιτική και οικονομική φύση των αλλαγών αυτών στην ζώνη επιρροής της.

Το συμβούλιο Ελέγχου αποτελείτο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Γαλλία και τον κύριο νικητή του πολέμου, την χώρα που πλήρωσε τον μεγαλύτερο φόρο αίματος, την Σοβιετική Ένωση. Το Συμβούλιο Ασφαλείας είχε ως στόχο τον διαμελισμό της Γερμανίας και το χώρισμα της σε ζώνες επιρροής των συμμάχων, ενώ αρχικά υπήρχε ακόμα και σχέδιο μη αναβιομηχάνισης της χώρας. Οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Γερμανίας ξεκίνησαν στην Γιάλτα και το Ποτσνταμ (πόλη δίπλα στο Βερολίνο) και κράτησαν για αρκετό διάστημα.

Τα ομόσπονδα κράτη (Länder), του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, Βραδεμβούργου, Σαξονίας, Σαξονίας-Άνχαλτ, Θουριγγίας, βρέθηκαν στη σοβιετική ζώνη κατοχής, συμπεριλαμβανομένου του Ανατολικού Βερολίνου. Επισήμως, τόσο οι δυτικοί σύμμαχοι όσο και οι σοβιετικοί στη διάσκεψη του Πότσδαμ το 1945, ήταν προσηλωμένοι στη διατήρηση μιας ενοποιημένης Γερμανίας, τουλάχιστον στα χαρτιά. Το 1952, το Σημείωμα του Στάλιν πρότεινε την επανένωση της Γερμανίας και την απεμπλοκή της από την κεντρική Ευρώπη, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι υπόλοιποι σύμμαχοί αρνήθηκαν. Ο λόγος δεν ήταν άλλος ότι οι σύμμαχοι ήθελαν να κρατήσουν ένα κομμάτι της Γερμανίας κάτω από την δική τους σφαίρα επιρροής ενώ είχε ξεκινήσει ήδη ο ψυχρός πόλεμος και υπήρχε ακόμα και η πιθανότητα μιας νέας πολεμικής σύγκρουσης με την ΕΣΣΔ. Έτσι η περίφημη αποναζιστικοποίηση της Γερμανικής κοινωνίας έγινε μέσα σε ένα εκρηκτικό κλίμα σύγκρουσης δύο διαφορετικών μοντέλων οικονομικής και κοινωνικής συγκρότησης. Από την μία το δυτικό μοντέλο του καπιταλισμού και από την άλλη ένα ιδιόρρυθμο αυταρχικό καθεστώς γραφειοκρατικού μοντέλου με πολλά στοιχεία από αυτά της καπιταλιστικής οικονομίας.

Παρόλα όμως τα αρνητικά του πειράματος της Ανατολικής Γερμανίας δεν θα μπορούσαμε να παραβλέψουμε ότι ήταν η χώρα που προχώρησε σε δίκες και καταδίκες στελεχών της ναζιστικής εποχής, όταν την ίδια ώρα στην δυτική Γερμανία πολλά από τα ναζιστικά στελέχη επέστρεψαν στην καθήκοντα τους, ως στρατιωτικοί, δικαστές κλπ, ενω άλλοι αθωώνονταν πανηγυρικά από τα αστικά δικαστήρια ακόμα και πολύ αργότερα στις δεκαετίες του 60 και 70. Έστω και στα χαρτιά ο ρόλος του κράτους της ΛΔΓ παρέμεινε αντιφασιστικός, χωρίς όμως να λείπουν τα ακραία ρατσιστικά φαινόμενα μέσα στην ανατολικογερμανική κοινωνία κυρίως τις δεκαετίες του 70 κ 80. Στο κράτος την Ανατολικής Γερμανίας δεν έλειψε και ο διάχυτος αντισημιτισμός και φυσικά και μέσα από την επίσημη αντισιωνιστική κομματική γραμμή, ιδιαίτερα μετά την στροφή της Σοβιετικής Ένωσης στο ζήτημα της αναγκαιότητα του Ισραήλ ως κράτος καταφύγιο των Εβραίων λόγω της αποτυχίας της ίδρυσης ενός σοσιαλιστικού τύπου σιωνιστικού κράτους.

Λόγω της γεωγραφικής της θέσης, αλλά και λόγω της φύσης του γραφειοκρατικού συστήματος της Ανατολικής Γερμανίας ξεκίνησε και ένα όργιο καταστολής και αστυνόμευσης σε ολόκληρη την χώρα καθ όλην την διάρκεια ζωής της. Θύματα δεν ήταν μόνο οι «πράκτορες» της δύσης όπως συχνά αποκαλούνταν οι διαφωνούντες κομμουνιστές με την γραμμή του κόμματος, αλλά και απλός κόσμος που είχε την ατυχία να κάνει κάτι που δεν συμφωνούσε με την κανονικότητα του καθεστώτος. Έτσι ακόμα και κομμάτια της νεολαίας που είχαν σχέση με την μουσική της πανκ και άλλες υποκουλτούρες, που την εποχή του 70 κ’ 80 άνθιζαν στο μικρό «νησί» του δυτικού Βερολίνου, βρέθηκαν στο στόχαστρο του κόμματος.

Αν κάποιοι/ες από εμάς θέλουμε να κατανοήσουμε στα σοβαρά την άνοδο και την παγιοποίηση του διάχυτου ρατσιστικού λόγου και των νεοναζιστικών ομάδων στην Ανατολική Γερμανία σήμερα, θα πρέπει σίγουρα να ανατρέξουμε στις αδυναμίες, την κοινωνική σύνθεση και την κύρια γραμμή του κόμματος της ΛΔΓ πριν την πτώση της τότε, δηλαδή πριν το 1989. Ωστόσο ίσως καλό θα ήταν σε αυτό το σημείο να αναρωτηθούμε από την αρχή για το αν η Γερμανία γενικά μετά το Ολοκαύτωμα και τον πόλεμο είχε δικαίωμα να συνεχίσει να υπάρχει ή καλό για την ανθρωπότητα να ήταν, η αυλαία τέλους να ήταν ο βομβαρδισμός της Δρέσδης. Όμως έτσι ήρθαν τα πράγματα και καλό είναι να τα δούμε μέσα στην πραγματική κίνηση της ιστορίας.

Το σημείωμα αυτό δεν γράφεται με στόχο να κατηγορήσει μονόπλευρα την Ανατολική Γερμανία και να παρουσιάσει την «δύση» ως τον ελεύθερο κόσμο, όπως συχνά συναντάμε σε διάφορες πολιτικές τάσεις μεταξύ αυτών και της αριστεράς. Ούτε όμως να την παρουσιάσουμε ως τον σοσιαλιστικό παράδεισο που οικοδόμησε η εργατική τάξη (ΚΚΕ). Επιχειρούμε έστω και συνοπτικά να δούμε το ζήτημα μέσα στην αντιφατικότητα που το διακρίνει.

Ιδιαίτερα σήμερα που η κυρίαρχη αφήγηση της καπιταλιστικής Ευρώπης και συγκεκριμένα της Ε.Ε προσπαθεί να σχετικοποιήσει έννοιες όπως ο φασισμός και ο κομμουνισμός – βάζοντας την απόπειρα για τον τερματισμό των ταξικών εκμεταλλευτικών κοινωνιών του κεφαλαίου στο ίδιο τσουβάλι με τον ναζισμό – κάνει επιτακτική την ανάγκη να μην αφήνουμε περιθώρια για παρανοήσεις και χώρο στην αντιδραστική αναθεώρηση της ιστορίας. Όσο ειδικά για το δεύτερο ζήτημα, αυτή η απόπειρα της αναθεώρησης της ιστορίας, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν βρίσκει την έκφραση της μόνο μέσα στις επίσημες αφηγήσεις των καπιταλιστικών κρατών του δυτικού κόσμου, αλλά και μέσα σε διάφορες αντικομμουνιστικές ομάδες διαφόρων ταχυτήτων, ακόμα και αυτές που σήμερα κολλούν την ταμπέλα “αντιφασιστικές” – κυρίως μεταμοντέρνας κατεύθυνσης. Έτσι λοιπόν το θύμα συχνά παρουσιάζεται ότι ήταν το ίδιο πράγμα με τον θύτη. Ο Κόκκινος Στρατός που απελευθέρωσε το Άουσβιτς και το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης  από τον φασισμό και είχε τις μεγαλύτερες απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό, παρουσιάζεται να είναι το ίδιο με τους ναζί.

Όλες οι παραπάνω διαπιστώσεις, σωστές ή όχι, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μας εμποδίζουν να ανοίξουμε μια νέα θεωρητική συζήτηση για την φύση των καθεστώτων της ανατολικής Ευρώπης και την επαναπροσέγγιση θεωρητικών και ιστορικών ζητημάτων που τόσο ανάγκη έχουμε για το ξεπέρασμα του σημερινού βάλτου. Πρέπει εμείς οι ίδιοι, οι κομμουνιστές/τριες να ανατρέξουμε σοβαρά στο θέμα της φύσης των κοινωνιών αυτών, αν θέλουμε να εμπλουτίσουμε και να παίξουμε έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στην οικοδόμηση μιας κριτικής θεωρίας για τον καπιταλισμό σήμερα. Με άλλα λόγια να εμπλουτίσουμε την θεωρητική κατανόηση της κοινωνίας του Κεφαλαίου ως μια σχέση κοινωνικής κυριαρχίας και πολύπλοκης συγκρότησης της καπιταλιστικής εξουσίας και όχι ως μιας ανθρωπόμορφης μηχανής ή μια θεωρίας συνωμοσίας κάποιας σκοτεινής πλούσιας ελίτ με τα γνωστά για την ανθρωπότητα αποτελέσματα. Κλείνουμε αυτό το σύντομο σημείωμα με την πεποίθηση ότι όσο συνεχίζεται η κρίση και η συρρίκνωση του κεφαλαίου, οι αναζητήσεις και η επαναφορά «κλασικών» ζητημάτων θα επανέλθουν μαζικά στην επιφάνεια και θα απασχολήσουν όλο και περισσότερους συντρόφους/σσες και αυτό ίσως καταλήξει σε ένα ειλικρινή διάλογο. Σε μια τέτοια εξέλιξη εμείς θέλουμε να είμαστε παρόντες.

Σκάλα Λακωνίας 7 Οκτωβρίου 2016

Η ομάδα μελέτης της Αυτόνομης Πρωτοβουλίας Ενάντια στην Λήθη.

 

Advertisements

1 Trackback / Pingback

  1. Ένα σημείωμα με αφορμή την 7η Οκτώβρη, μέρα ίδρυσης του κράτους της Ανατολικής Γερμανίας | αυτόνομη πρωτοβουλία ενάντια στην λήθη

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: