our news

βιβλιοαναγνώσεις # 04 Steven Bowman «Η αντίσταση των Εβραίων στην Κατοχική Ελλάδα»

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,269 other followers

Τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να εκδίδονται και στην Ελλάδα μελέτες που αναφέρονται στις συνθήκες κατά την διάρκεια του β’ παγκοσμίου πολέμου και το Ολοκαύτωμα των Εβραϊκών Κοινοτήτων. Μέχρι πρότινος οι μελέτες αυτές αφορούσαν σχεδόν αποκλειστικά την διεθνή βιβλιογραφία. Ωστόσο η κατάσταση και στην χώρα μας έχει αρχίσει να αλλάζει και το ενδιαφέρον για την ιστορία των ελληνικών εβραϊκών κοινοτήτων αυξάνεται. Όλο και περισσότερες μελέτες, βιβλία, ημερίδες αλλά και μεταφράσεις έρχονται να εμπλουτίσουν αυτή τη κίνηση.

Η συμμετοχή των Ελλήνων Εβραίων στις αντιφασιστικές αντιστασιακές οργανώσεις κατά την πλειοψηφία τους στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ είναι σχετικά άγνωστη στο ευρύ ελληνικό κοινό και δεν έχει λάβει τη θέση που της αξίζει στην ιστορική αναγνώριση. Αυτό κατά κύριο λόγο συμβαίνει γιατί η κυρίαρχη εθνική αφήγηση και τα γεγονότα που ακολούθησαν της ναζιστικής κατοχής έπαιξαν έναν ρόλο καθοριστικό. Με άλλα λόγια η εσωτερική κατάσταση στην Ελλάδα μετά την αποχώρηση των ναζιστικών στρατευμάτων παρέμεινε εκρηκτική που ως αποτέλεσμα είχε την έναρξη του ένοπλου αγώνα και τον εμφύλιο πόλεμο του 1946 – 49. Από μόνος του ο εμφύλιος ως ένα ιστορικό γεγονός ήταν αρκετός για να θάψει την ιστορία των Ελλήνων Εβραίων στην αντιφασιστική αντίσταση. Ωστόσο δεν πρέπει να παραβλέψουμε και ότι στο μύθο του «έπους του 40» όπως συχνά ονομάζουν οι κυρίαρχοι ιδεολογικοί μηχανισμοί του ελληνικού καπιταλιστικού κράτους την ελληνική αντίσταση στον ναζισμό – που σύμφωνα με αυτόν «ο ελληνικός λαός» ως μια εθνική κοινότητα αντιστάθηκε στους ναζί – για πολλά χρόνια δεν χωρούσε τους Έλληνες Εβραίους, αλλά και την «αντεθνική δράση» των κομμουνιστών. Κοινώς η κατοπινή ιστορία γράφτηκε από τους νικητές του εμφυλίου και όχι από τους πρωταγωνιστές της αντιφασιστικής αντίστασης. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να παραβλέψουμε και τον διαχρονικό αντισημιτισμό αυτού του ελληνικού ιδεολογικού μηχανισμού.

Το βιβλίο του Steven Bowman «Η αντίσταση των Εβραίων στην Κατοχική Ελλάδα» που μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Ισαάκ Μπενμαγιόρ και εκδόθηκε από το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο της Ελλάδος το 2012, αποτελεί μια ουσιαστική συμβολή στην ιστορική καταγραφή. Ασχέτως με τις «πολιτικές αφετηρίες» του συγγραφέα, το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί μια εξαιρετική συμβολή στην ιστορική συζήτηση και την κατανόηση ιδιαίτερων πλευρών της αντιφασιστικής αντίστασης. Όπως σημειώνεται και στον πρόλογο της έκδοσης οι Έλληνες Εβραίοι και η Αντίσταση μοιράζονται σ΄ αυτήν την πολυσήμαντη ιστορία μια ιδιαίτερη σχέση: η μία πλευρά της αφορά τη συμμετοχή Εβραίων στις τάξεις των αντιστασιακών οργανώσεων στη μάχη κατά του Φασισμού και του Ναζισμού και η άλλη αφορά τη βοήθεια που προσέφερε η Αντίσταση στους διωκόμενους Εβραίους, χάρις στην οποία πολλοί Έλληνες Εβραίοι γλίτωσαν τον εκτοπισμό και το θάνατο.  Η πρώτη πλευρά, όμως, έχει μείνει συγκριτικά ανεξερεύνητη: η κρυφή ταυτότητα των ονοματεπωνύμων των Εβραίων ανταρτών, τα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια της μετανάστευσης και της πολύπλευρης σιωπής είναι μόνον μερικοί από τους λόγους.

Η ανά χείρας μελέτη του Καθηγητή Steven Bowman για τη συμμετοχή των Εβραίων στην Εθνική Αντίσταση αποτελεί πραγματική συμβολή στην αντίστοιχη ελληνική βιβλιογραφία. Η παρούσα μελέτη παρέχει στοιχεία που παρουσιάζονται για πρώτη φορά ολοκληρωμένα.

Έχοντας γνώση ότι σε πολλούς/ες αναγνώστες/τριες «θα ξενίσει ο πρόλογος» του βιβλίου που ίσως σωστά επισημάνει κάποιος/α οτι ευθυγραμμίζεται με την κυρίαρχη ελληνική ιδεολογική αφήγηση και την επίσημη ιστοριογραφία, παρόλα αυτά προτείνουμε ανεπιφύλακτα να «ξεπεραστεί αυτό το εμπόδιο» και να “αντλήσει” ο αναγνώστης/τρια αυτά τα εξαιρετικά στοιχεία που δημοσιεύονται στην έρευνα. Θεωρούμε ότι βιβλία σαν και αυτό μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη παραπέρα κατανόηση και συζήτηση εντός του αντιφασιστικού και κομμουνιστικού κινήματος, γιαυτό και το παρουσιάζουμε εδώ σήμερα.

Ο Αμερικανός καθηγητής Steven Bowman διδάσκει Ιουδαϊκές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι και η ιστορία του ελληνικού εβραϊσμού, ιδιαίτερα δε του Ολοκαυτώματος, αποτελεί ένα από τα κύρια ερευνητικά του ενδιαφέροντα. Στο πλαίσιο αυτό έχει ασχοληθεί με την εβραϊκή παρουσία στο Βυζάντιο (The Jews of Byzantium, 1204-1453, 2000), καθώς και τη γενοκτονία των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη (The Holocaust in Salonika: EyewitnessAccounts, 2002) και την υπόλοιπη Ελλάδα (The Agony of Greek Jews, 1940-1945, 2009). Η μελέτη Η αντίσταση των Εβραίων στην κατοχική Ελλάδα είναι το πρώτο έργο του που μεταφράζεται στα ελληνικά. [1]

Το βιβλίο μπορείτε να το βρείτε στο Εβραϊκό Μουσείο στην Αθήνα και τα βιβλιοπωλεία, καθώς και ηλεκτρονικά από την σελίδα του ΚΙΣΕ στον παρακάτω σύνδεσμο: http://www.kis.gr/files/BOWMAN%20teliko%202013.pdf 

σημείωση

[1] Από την παρουσίαση του βιβλίου στο περιοδικό “Αναγνώστης” http://www.oanagnostis.gr/i-evrei-stin-katochiki-ellada/

Advertisements

1 Trackback / Pingback

  1. Steven Bowman, “Η Αντίσταση των Εβραίων στην κατοχική Ελλάδα”. (αποσπάσματα κ’ φωτογραφίες) – Shades magazine

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: