our news

«Ενάντια στη Λήθη #07» Οι«Επανορθωτικές» φυλακές Γυθείου.»

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,364 other followers

Φωτογραφία των Φυλακών Γυθείου. Αρχείο ΑΠΕΛ Μάρτιος 2017

«Εφόσον δεν έχει αποκατασταθεί η έννοια του κράτους, η διατήρησις των παρακρατικών οργανώσεων της Δεξιάς αποτελεί εθνικήν ανάγκην. Όταν αργότερα επιτευχθεί η δημιουργία ισχυρού κράτους, αι παρακρατικαί οργανώσεις δεν θα έχουν λόγο υπάρξεως» Γεώργιος Παπανδρέου.

Περνώντας τυχαία από το σημείο που βρίσκονταν οι φυλακές Γυθείου, κατεστραμμένες πλέον, αποφασίσαμε να τις φωτογραφίσουμε και να γράψουμε ένα ακόμα κείμενο και να συνεχίσουμε με αυτό τον τρόπο το αφιέρωμα «Φάκελος Λακωνική Ιστορία». Η φωτογραφία που βλέπετε εδώ ίσως να μην λέει πολλά στους νεότερους, σίγουρα όμως για τους ελάχιστους ανθρώπους που βρίσκονται ακόμα στη ζωή και έζησαν τα γεγονότα του εμφυλίου και της ναζιστικής κατοχής ξυπνάει φρικτές αναμνήσεις.

Ενώ όλο το κτίριο είναι σχεδόν κατεστραμμένο, η πρόσοψη στέκεται στη θέση της, με την επιγραφή πάνω από την κεντρική πόρτα να δεσπόζει ανέγγιχτη από το χρόνο. «ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΕΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΓΥΘΕΙΟΥ.» Θυμίζει πως εδώ ήταν τόπος μαρτυρίου και θανάτου για εκατοντάδες ανθρώπους κυρίως κομμουνιστές/τριες αλλά ακόμα και άλλους που λίγη σχέση είχαν με την ενεργό δράση.

Μας ρώτησε κάποιος που δεν μπορούσε να καταλάβει τι σημαίνει «επανορθωτικές». Τι θα έπρεπε λοιπόν να επανορθώσουν; Τη συνείδησή τους του απαντάμε, διότι δεν υπήρχε κάποιο έγκλημα για το οποίο θα έπρεπε να επανορθώσουν, αφού οι κρατούμενοι εδώ δεν ήταν παρά κομμουνιστές/τριες και αγωνιστές/τριες του αντιφασιστικού αγώνα ενάντια στον ναζισμό, ασχέτως των πολιτικών αδυναμιών τους. Αυτό ήταν και το μόνο τους έγκλημα. «Επανορθωτικές» δεν σήμαινε τίποτα άλλο από την ενίσχυση της φρικτής τρομοκρατίας και των εγκλημάτων που πρωταγωνίστησαν οι διάφορες φασιστικές ομάδες που έδρασαν κατά την περίοδο αυτή, την απόπειρα ολικής συντριβής του αντιφασιστικού και κομμουνιστικού κινήματος.

Τα γεγονότα που έχουν διαδραματιστεί σ’ αυτές τις φυλακές, μας ήταν λίγο πολύ γνωστά γιατί γνωστοί και συγγενείς που μετείχαν στην αντίσταση μας είχαν διηγηθεί σχετικά.

Παρ’ όλα αυτά κάναμε μια γρήγορη περιήγηση στο διαδίκτυο και είδαμε πως υπάρχουν αρκετές πληροφορίες αλλά και βιβλία που έχουν γραφτεί σχετικά, έτσι δεν θα προσθέσουμε κάτι καινούργιο ή άγνωστο. Ωστόσο μια ακόμα δημοσίευση από εμάς έχει την δική της συμβολική σημασία, γιατί πιστεύουμε πως πολλοί από τους ανθρώπους της Λακωνίας ενδέχεται να μην γνωρίζουν τίποτα από αυτά, οι νέοι ειδικότερα.

Όπως προαναφέραμε οι φυλακές Γυθείου ήταν τόπος εγκλεισμού κομμουνιστών/τριων και αγωνιστών/τριων του αντιφασιστικού αγώνα. Ιδιαίτερα μετά τα Δεκεμβριανά το 1944 όπου το κύμα της «λευκής τρομοκρατίας» κλιμακώθηκε οι φυλακές άρχισαν να γεμίζουν.

Κατά το ’45 ιδρύθηκαν τα Ε.Α.Ο.Κ και με τη βοήθεια του Λάκωνα υπουργού στη κυβέρνηση Τσαλδάρη, Πέτρου Μαυρομιχάλη ισχυροποιήθηκαν [1].

Τον τερματισμό των αθηναϊκών Δεκεμβριανών του ’44 διαδέχθηκε όπως γράψαμε αμέσως πιο πάνω ένα κύμα «λευκής τρομοκρατίας» που απλώθηκε σ’ ολόκληρη τη χώρα. Στελέχη κυρίως του Κομμουνιστικού Κόμματος, μέλη των παρτιζάνικων τμημάτων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ, υποστηρικτές τους και συμπαθούντες κυνηγήθηκαν αγρίως από τις φασιστικές παρακρατικές ομάδες. Στη Λακωνία, εξαιτίας του συγκρουσιακού εμφυλιακού κλίματος, ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων (πρόχειροι υπολογισμοί μιλούν για 17.000-18.000 άτομα) μετακινήθηκε σταδιακά -απ’ τις αρχές του ’45 έως και τη λήξη της εμφύλιας επαναστατικής αναμέτρησης το ’49 – προς τα αστικά κέντρα και κυρίως την Αθήνα. Η πρωτεύουσα αποτελούσε ασφαλέστερο καταφύγιο για όσους επεδίωκαν να «χαθούν», άγνωστοι μεταξύ αγνώστων, μέσα στο πλήθος και να γλιτώσουν από τα αντίποινα.

Την ίδια περίοδο, στο νομό Λακωνίας συστήθηκαν και έδρασαν ένοπλα σώματα αντικομμουνιστών παρακρατικών, γνωστά ως Εθνικές Αντικομμουνιστικές Ομάδες Κυνηγών (ΕΑΟΚ). Οργανώθηκαν βάσει στρατιωτικών προτύπων και χρηματοδοτήθηκαν από την Κυβέρνηση των Αθηνών. Κατά την εξάμηνη θητεία της κυβέρνησης Τσαλδάρη (Απρίλιος-Οκτώβριος ’46).

Στις ΕΑΟΚ υπηρέτησε κάθε απόβρασμα που θέλησε να βρει χρήμα και καταφύγιο. Επρόκειτο κυριολεκτικά για μία συσπείρωση λούμπεν στοιχείων της περιοχής, περιθωριακών τύπων του υποκόσμου, πρώην συνεργατών των Ναζί που ευελπιστούσαν ότι με την «εθνικόφρονα» δράση τους θα εξασφάλιζαν αργότερα μία καλή και μόνιμη θέση στο ελληνικό στράτευμα. Γι’ αυτό και επέδειξαν ιδιαίτερη σκληρότητα και διακρίθηκαν για τη βαρβαρότητα με την οποία αντιμετώπισαν τον «κομμουνιστικό κίνδυνο».

Τα κύρια Γεγονότα

Τα Χριστούγεννα του ’46, στις «Επανορθωτικές Φυλακές Γυθείου» βρίσκονταν κρατούμενοι περί τους 300 κομμουνιστές. Οι παρακρατικοί των ΕΑΟΚ εισέβαλαν στο κτήριο, σκοπεύοντας την εξόντωσή τους. Η σφαγή αποφεύχθηκε χάρη στην ετοιμότητα και άμυνα των φυλακισμένων κομμουνιστών.

Λίγους μήνες αργότερα (Μάρτης ’47) οι παρτιζάνοι πέτυχαν καίριο πλήγμα στις ΕΑΟΚ, σκοτώνοντας τον αρχηγό τους Κατσαρέα έξω από το χωριό Γεράκι Λακωνίας. Στις Φυλακές του Γυθείου είχαν απομείνει 31 αντιφρονούντες κομμουνιστές. Άνδρες των ΕΑΟΚ πραγματοποίησαν επίθεση και τους εκτέλεσαν όλους με συνοπτικές διαδικασίες, εκδικούμενοι για το χαμό του διοικητή τους Κατσαρέα. Άλλους 8 εκτέλεσαν αφού τους απήγαγαν από τα κρατητήρια της Χωροφυλακής. Ακολούθησε όργιο βιασμών, καταστροφών και δολοφονιών που έλαβε ασύλληπτες διαστάσεις, συγκλονίζοντας την κοινή γνώμη και προκαλώντας αποτροπιασμό. Είναι γνωστό ότι τα Τάγματα Ασφαλείας ποτέ δε συμμετείχαν σε μάχες με τους αντάρτες του ΔΣΠ (Δημοκρατικού Στρατού Πελοποννήσου) σώμα με σώμα, συνήθως λούφαζαν στις μεγάλες πόλεις κάτω από τη σκέπη του Στρατού και σε ορισμένες περιπτώσεις όταν ένιωθαν το ΔΣΕ σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων κατέφευγαν σε πλοιάρια και στα ανοιχτά της θάλασσας.

Μια επιτυχημένη επιχείρηση απελευθέρωσης 40 αγωνιστών από τις φυλακές στο Γύθειο, πραγματοποιήθηκε στις 20 του Φλεβάρη του 1948 από παρτιζάνους του ΔΣΠ. Ο Αρίστος Καμαρινός, ταγματάρχης του ΔΣΠ, στο βιβλίο του «Ο εμφύλιος πόλεμος στην Πελοπόννησο», σημειώνει σχετικά με την επιχείρηση: «Τις βραδινές ώρες της 20/02/1948, τμήμα του Αρχηγείου Πάρνωνα, με επικεφαλής της τη διοίκησή του (Θ. Πρεκεζές, Γ. Ατζακλής), αφού απομόνωσε την πόλη του Γυθείου – ανατίναξε τη «γέφυρα Βασιλοποτάμου» και απέκοψε τις τηλεφωνικές επικοινωνίες – χτύπησε τη φρουρά του κυβερνητικού στρατού στο Γύθειο και απελευθέρωσε από τις φυλακές 40 αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, οι οποίοι κατατάγηκαν στο Δημοκρατικό Στρατό. Μεταξύ των απελευθερωθέντων αγωνιστών ήταν και το ανώτερο στέλεχος του ΚΚΕ, Γραμματέας της ΝΕ Λακωνίας του ΚΚΕ στην περίοδο της Κατοχής, ο γεωπόνος Θεόδωρος Κατσίβας (Φωτιάς)» [2].

Οι κάλπικες υποσχέσεις του ελληνικού καπιταλιστικού κράτους

Υπό το βάρος των γεγονότων, και της μαζικής οργής του αριστερού κόσμου, η κυβέρνηση εξεδήλωσε την πρόθεσή της να διαλύσει τους παρακρατικούς μηχανισμούς των Ταγμάτων Ασφαλείας. Η διαδικασία αυτή όμως δεν ενεργοποιήθηκε επί της ουσίας ποτέ κάνοντας ξεκάθαρο πια είναι η σχέση του αστικού κράτους με τα τάγματα ασφαλείας.

Μετά τη δολοφονία των 31 κρατουμένων στις φυλακές Γυθείου, επισκέφτηκε το Γύθειο ο Γεώργιος Παπανδρέου και δήλωσε τα εξής, προκειμένου να καθησυχάσει από την παραπλανητική δήλωση της κυβέρνησης ότι θα διαλύσει τις παρακρατικές οργανώσεις, μετά την κατακραυγή της κοινής γνώμης για το φρικτό έγκλημα: «Εφόσον δεν έχει αποκατασταθεί η έννοια του κράτους, η διατήρησις των παρακρατικών οργανώσεων της Δεξιάς αποτελεί εθνικήν ανάγκην. Όταν αργότερα επιτευχθεί η δημιουργία ισχυρού κράτους, αι παρακρατικαί οργανώσεις δεν θα έχουν λόγο υπάρξεως» [3].

Επίλογος

Το σωφρονιστικό σύστημα του Ελληνικού καπιταλιστικού σχηματισμού δομήθηκε μεταπολεμικά στη λογική της αντιμετώπισης του «κομμουνιστικού κινδύνου». Μια διαδικασία που ξεκίνησε το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, διατήρησε το ελληνικό αστικό κράτος την περίοδο 1945-1967, συνέχισε η χούντα και πολλά από τα κύρια χαρακτηριστικά της βρίσκουμε και μετά το 74 μέχρι σήμερα. Οι Ελληνικές Φυλακές ως χώροι αποθήκευσης μη αρεστών ανθρώπων, ως τόποι βασανισμού, αφημένοι στην τύχη τους, στο μένος υστερικών παραγοντίσκων της εκάστοτε εξουσίας, στερημένοι ακόμα και τα πιο μικρά πλεονεκτήματα της αστικής δικαιοσύνης παραμένει μια επικίνδυνη ρουτίνα.

Στη Λακωνία τα γεγονότα που εξελίχθηκαν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’40 και ύστερα όπως έχουμε επισημάνει και άλλες φορές, αποδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο τη μεταγενέστερη πολιτική και κοινωνική σύνθεση του τοπικού πληθυσμού. Με άλλα λόγια στόχος και της σημερινής μας δημοσίευσης είναι να δείξουμε με ένα ξεκάθαρο τρόπο ότι ο φασισμός έχει βαθιές ρίζες που πρέπει να τις αναζητήσουμε μέσα στον ιστορικό χρόνο, να αναδείξουμε ότι οι φασίστες σήμερα έχουν μια βρομερή ιστορία που δεν ξεκινάει με τις μέρες της καπιταλιστικής κρίσης του ελληνικού σχηματισμού των προηγούμενων χρόνων. Αν θέλουμε να μελετήσουμε και να αναλύσουμε σοβαρά τα σημερινά δεδομένα μια τέτοια αναδρομή στο παρελθόν είναι το κύριο καθήκον για κάθε ριζοσπαστική κριτική του υπάρχοντος. Η εθνική αφήγηση όπως την έχουμε συνηθίσει και η καπιταλιστική κυριαρχία οικοδομήθηκε με αυτές τις αρχές, κάτι που κανείς/καμιά κομμουνιστής/τρια δεν πρέπει να ξεχάσει.

Παραπομπές

[1] Βλέπε Φάκελος Λακωνική Ιστορία #04 https://skalalakonias.wordpress.com/2016/04/23/fakeloslakonikiistoria04/

[2] Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 1946-1949 ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΣ εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή Δεκέμβρης 2008 https://www.politeianet.gr/books/9789602248720-kamarinos-aristos-sugchroni-epochi-o-emfulios-polemos-stin-peloponniso-1946-1949-203484

[3] Εφημερίδα «Ριζοσπάστης» 26/03/1947

Βλέπε επίσης εδώ: Με αφορμή κάποιες φωτογραφίες από την δράση των ΕΑΟΚ στην Πελοπόννησο. https://theshadesmag.wordpress.com/2016/06/27/simioseisstinladokolla1/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: