our news

«Βιβλιοαναγνώσεις #11» Ένα επίκαιρο κόμικ για την Άννα Φρανκ…

....που είναι αφορμή και για γενικότερες επίκαιρες σκέψεις.

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,198 other followers

Γράφει ο Λ.

Εκδότης : ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ
Συγγραφέας : Γιάκομπσον Σιντ
Μεταφραστής : Ντεκάστρο Μαρίζα
Εικονογράφος : Κολόν Ερνί

Μεγάλωσα ακούγοντας από δασκάλες και οικογενειακούς φίλους πως τα εικονογραφημένα αναγνώσματα δεν ωφελούν τους μαθητές, γιατί η εικόνα συρρικνώνει το κείμενο. Από πολύ μικρός είχα διαμορφώσει πεισματικά την πεποίθηση, πως αυτό ήταν λάθος Κυκλοφορούσαν τότε και τα αγόραζα, τα νεανικά περιοδικά με αθάνατα ή έστω διάσημα έργα της παγκόσμιας (δυτικοευρωπαϊκής κυρίως και αμερικανικής) λογοτεχνίας που τιτλοφορούνταν ‘ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ’, μεταφρασμένα από την πρωτότυπη αγγλική έκδοση (γι’αυτό και με δυο σίγμα, από το λατινικό “classicus”, που βεβαίως ξεκινούσε από το ελληνικό “κλασικό”. Όσους συνομήλικους έχω βρει που τα διάβαζαν, είναι κατά κανόνα πολυμαθείς, ανοιχτόμυαλοι, με ισχυρή αντίληψη για το κοινωνικό και ιστορικό γίγνεσθαι. Τα κόμικ αυτά έστρεψαν μετά σχεδόν όλους και στα αντίστοιχα αυθεντικά βιβλία. Οι νέοι όμως σήμερα δεν έχουν διαβάσει ούτε τους «Αθλίους» του Ουγκώ, τους ξέρουν, όσο τους ξέρουν από τα βίντεο παλιών ταινιών. Τους λείπει ο ενοποιητικός γνωστικός ιστός που συνδέει τους διαβασμένους ανθρώπους της Ευρώπης και όλου του κόσμου με κοινές λογοτεχνικές αναφορές και επομένως και με αξίες, απουσιάζει αυτή η οικουμενική αντίληψη που ξεγυμνώνει την κακομοιριά και την αχρειότητα του εθνικισμού, τη βλακεία του θρησκευτικού φανατισμού και την ασχήμια κάθε επαρχιώτικης μονομέρειας. Ευτυχώς που υπάρχει σήμερα για πολλούς ο κινηματογράφος, η δυνατότητα ταξιδιών στο εξωτερικό και το Ίντερνετ. Αλλιώς αυτός ο συμπλεγματικός και εγωκεντρικός νεοελληνικός πληθυσμός, που φαντασιώνεται πως του ανήκει η κληρονομιά των παλιών Ελλήνων, θα είχε ακόμη πιο στενόμυαλη και τοπικιστική εικόνα της συναρπαστικής και τραγικής συνάμα παγκόσμιας κοινωνίας που μας περιβάλλει, μιας οικουμενικότητας δηλαδή, με όλες βεβαίως τις αντιφάσεις της.

Ζητώ συγνώμη για την αρχική προσωπική αναφορά που είναι λίγο άκομψη. Όμως ήθελα να μεταφέρω τη δική μου εμπειρία και να συνηγορήσω υπέρ των κόμικς. Ασφαλώς όσων από αυτά έχουν ποιότητα στο κείμενο (υπάρχει αυτή πάντα αν το έργο είναι κλασσικό) και στην εικόνα. Αυτή δεν το ανταγωνίζεται και λειτουργεί συχνά ως εφαλτήριο ανάγνωσης του γραπτού λόγου, διασκευή του οποίου είναι το κόμικ. Λυπάμαι που σήμερα έχουμε μια γενιά κόμικς ιδιαίτερα σκοτεινών, με ρομπότ, με διαστημικά τέρατα και με ζόμπι, τα οποία ασφαλώς δεν ανταποκρίνονται στις αναγκαίες παιδικές προδιαγραφές. Ίσως πάλι να μην είμαι εγώ ο αρμόδιος να το κρίνω αυτό, σαν τέκνο άλλης εποχής, κάτι όμως μου λέει πως έχω δίκιο.

Μπαίνω όμως τώρα στο κυρίως θέμα μου. Πρόκειται για ένα κόμικ-βιογραφία της διάσημης Εβραιοπούλας, δοσμένο από τους Σιντ Γιάκομπσον και Ερνί Κολόν, σε μετάφραση (πολύ καλή) της Μαρίζας Ντεκάστρο, το οποίο γράφτηκε σε συνεργασία με το ‘Σπίτι της Άννας Φρανκ’ και στην Ελλάδα εκδόθηκε από τον οίκο Πατάκη. O συγγραφέας και ο σκιτσογράφος έχουν ξανασυνεργαστεί με εξαιρετικά αποτελέσματα στο «The 9/11 Report», μια πολύ διαφωτιστική, πάνω στα πραγματικά δεδομένα αναφορά στα γεγονότα των Δίδυμων πύργων και η οποία περιμένει τον Έλληνα εκδότη της, που θα συμβάλει να πολεμηθούν οι συναφείς αντισημιτικές αθλιότητες που έχει διασπείρει στη χώρα μας ακόμη και ένας αντιπρόεδρος της Βουλής, ο Δ.Καμμένος των ΑΝΕΛ, που ψηφίστηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ χωρίς ούτε μια αρνητική ψήφο. Κι εδώ μιλώντας για τις μεταφράσεις των ξένων εκδόσεων, πρέπει να πω πως δυστυχώς το ελληνικό κοινό των κόμικς, κυρίως ανδρικό προς το παρόν, δεν είναι αριθμητικά ικανό να στηρίξει όλες τις καλές δουλειές που γίνονται στη Δύση, αν και ένα κόμικ διαβάζεται δυνητικά ευκολότερα και πιο ευχάριστα ιδίως από τους νέους.

Το κόμικ για το οποίο μιλάμε, αναφέρεται διεξοδικά στη βιογραφία της ηρωίδας του, με κορμό το γνωστό ημερολόγιο που έγραψε στο κρησφύγετό της, ξεκινώντας από τη γνωριμία και το γάμο των γονιών της, δίνοντας όλο το περίγραμμα των καλών και ευτυχισμένων μεσοαστών που δεν είχαν την ελάχιστη πρόθεση να αδικήσουν κανέναν και που δεν μπορούσαν να φανταστούν τη διαβολική απειλή που ερχόταν. Φιλελεύθερος στις θρησκευτικές του απόψεις ο πατέρας Φρανκ, δεν συχνάζει στη Συναγωγή, συντηρητικότερη η γυναίκα του το γένος Χόλλεντερ, όνομα που δήλωνε και την ολλανδική της προέλευση. Έχοντας ζήσει και εργαστεί σε

Η οικογένεια Φρανκ στις 16 Ιουλίου 1941 πηγαίνοντας στο γάμο της Ερμίνας Santruschitz (1909 –2010), πιο γνωστής ως Miep Gies, που ήταν η γυναίκα, θετή κόρη μιας Ολλανδικής οικογένειας, που διακινδύνευσε τα πάντα και συνέδραμε αυτούς και άλλους Εβραίους, βρήκε και έκρυψε το ημερολόγιο, γλύτωσε τη σύλληψη από μια εκπληκτική σύμπτωση (αυτός που πήγε να την συλλάβει ήταν από την πατρίδα της τη Βιέννη) και επέζησε του πολέμου, συνέγραψε, τιμήθηκε, ευτύχησε και μακροημέρευσε.

ιδιωτική εταιρεία στη Ν.Υόρκη ο νεαρός Όττο Φρανκ επιστρέφει εργάζεται στη Γερμανία και κατατάσσεται το 1915 στο στρατό, όπως και τα δυο αδέλφια του. Το έκαναν αυτό με προθυμία, το κόμικ δεν το λέει ξεκάθαρα, αλλά γίνεται φανερός ο καϋμός των Εβραίων να δείξουν στους άλλους ότι υπηρετούν κι αυτοί την «χριστιανική» πατρίδα τους, όπως δηλαδή θεωρούσε και θεωρεί ο πολύς κόσμος πως γίνεται αυτό, έστω και στρατευόμενοι ακόμη και σε άδικο πόλεμο που αυτή προκάλεσε. Στο κόμικ κατατίθεται πως 96.000 Γερμανοεβραίοι πολέμησαν, 12.000 σκοτώθηκαν, 21.000 έγιναν αξιωματικοί, 35.000 παρασημοφορήθηκαν. Αν ανατρέξουμε στα δικά μας, αρκεί το όνομα του Μαρδοχαίου Φριζή για να δείξει πόσο καλοπροαίρετοι ήταν οι Εβραίοι απέναντι στην Ελλάδα που δέχθηκε τους προγόνους τους ως πολίτες της, όσο πικρά κι αν τους είχε φερθεί, με τα ουκ ολίγα πογκρόμ, τις θρησκευτικές κατάρες, τις συκοφαντίες και τις διακρίσεις που τους είχε επιφυλάξει.  Υποθέτω πως αυτή η στάση ήταν η ίδια παντού και είναι η φυσιολογική συμπεριφορά ενός συγκροτημένου συνόλου κυνηγημένων ανθρώπων, που θέλουν να δείξουν στους άλλους πως αυτές οι φοβερές συκοφαντίες που συστηματικά εκτοξεύονταν εναντίον τους (όπως η θρησκευτική «συκοφαντία του αίματος», που στις Ορθόδοξες Ελλάδα και Ρωσία έκανε θραύση), δεν ήταν η αλήθεια. Ασφαλώς υπήρχαν, όπως και σε κάθε κοινωνία, στο επίπεδο της αφρόκρεμας του πνεύματος των εβραϊκών κοινοτήτων και οι λαμπρές κάθε λογής προοδευτικές εξαιρέσεις Γερμανοεβραίων με πολύ ανώτερες ηθικές και πολιτικές αρχές και με υψηλής ποιότητας κριτήρια, όπως η Κλάρα Ίμερβαρ η πρώτη γυναίκα που απέκτησε διδακτορικό στη Χημεία στη Γερμανία, μια ακτιβίστρια των γυναικείων δικαιωμάτων και φίλη της Ειρήνης. Αν και σύζυγος του εγκέφαλου της πολεμικής βιομηχανίας θανάτου των χημικών αερίων Νομπελίστα Γερμανοεβραίου χημικού Φριτς Χάμπερ, αυτοκτόνησε το 1915, απελπισμένη για τα αποτρόπαια έργα του υπηρέτη του μιλιταρισμού του Κάιζερ Γουλιέλμου Β΄, συντρόφου της ζωής της, στον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο.

 


Η Άννα γεννήθηκε το 1929 κι ένα μήνα μετά συνέβη το ‘Κραχ’ στις ΗΠΑ. Το κόμικ δείχνει όλη τη βασανιστική πορεία των ελπίδων, του φόβου, των απογοητεύσεων των αρχών της δεκαετίας του ’30, ανάμεσα στη διαδρομή της διόγκωσης της βίας του ναζιστικού κινήματος και στην  άνοδο το 1933 του Χίτλερ στην εξουσία, μέχρι τους απροκάλυπτους διωγμούς που ανάγκασαν πολλούς ανθρώπους, Εβραίους-σοσιαλιστές-διανοούμενους, να φύγουν από τη χώρα ή να κρυφτούν. Η παγκόσμια οικονομική ύφεση είχε χτυπήσει πολύ άσχημα τη Γερμανία βαραίνοντας εκατομμύρια ανθρώπους με ανεργία. Η ατιμωτική ήττα της, δεκαπέντε χρόνια νωρίτερα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και η πληρωμή πολεμικών αποζημιώσεων στα θύματά της, δημιούργησε το κλίμα της εποχής των τεράτων. Οι περισσότεροι άνθρωποι όταν δυστυχούν θέλουν να επεκταθεί η δική τους δυστυχία και σε άλλους και καταπνίγουν το καλό  κομμάτι του εαυτού τους, αφήνοντας το θηρίο να ξυπνήσει μέσα τους. Είναι θέμα συγκυριών να βρεθεί ο κατάλληλος δημαγωγός για να αρπάξει την εξουσία με τη λαϊκή έγκριση της σχετικής πλειοψηφίας των εκλογικών νόμων. Οι Φρανκ καταφεύγουν σταδιακά στα 1933-‘34 στην Ολλανδία, ο Όττο στήνει στο Άμστερνταμ μια επιχείρηση, τα κορίτσια πηγαίνουν στο σχολείο και η οικογένεια εγκλιματίζεται εύκολα στην εκεί ζωή. Φίλοι και συγγενείς της οικογένειας φεύγουν σαν τα κυνηγημένα πουλιά στην Ελβετία ή στις ΗΠΑ. Το κόμικ καταγράφει ζοφερές σκηνές από τη σταδιακή συρρίκνωση της δημιουργικής και ευτυχισμένης ζωής Εβραίων και όχι μόνο, που πέφτουν σταδιακά στο έλεος των εγκληματικών διαστροφών των κατακαθιών της γερμανικής κοινωνίας, που επανδρώνουν τα Τάγματα Εφόδου. Τα κίτρινα άστρα ήταν η επίσημη αρχή και η Νύχτα των Κρυστάλλων το αποκορύφωμα, μια κτηνωδία που διαδραματίστηκε σε Γερμανία και Αυστρία το βράδυ της 9ης προς 10η Νοεμβρίου 1938. Το Μάη του 1940 οι Ναζί πάτησαν την Ολλανδία. Ο εφιάλτης ήταν πλέον δίπλα στους Φρανκ. Η Άννα κρύφτηκε μαζί με την οικογένειά της, συνολικά οκτώ άνθρωποι,  όταν η επικείμενη αιχμαλωσία τους ήταν πλέον ορατή, τον Ιούλιο του 1943. Σε λιγότερο από δυο χρόνια μετά έπεσαν θύματα καταδότη και μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ο μόνος που επέζησε ήταν ο πατέρας, ο οποίος ανέλαβε μετά το δύσκολο έργο να διαδώσει το ημερολόγιο της κόρης του, να κρατήσει τις μνήμες όρθιες, να συμβάλει κι αυτός στον αποκλεισμό της επανάληψης μιας τέτοιας τραγωδίας.

Το να αναφερθώ λεπτομερέστερα με βάση τις περιγραφές του κόμικ στην Κόλαση που αντιμετώπισαν μέσα στα στρατόπεδα ξεπερνά τις δυνατότητές μου.  Θα σταθώ μόνο στην εύγλωττη πληροφορία που δίνει το βιβλίο για τον πρώτο σταθμό του μαρτυρίου τους. Από τους 107.000 Εβραίους που πέρασαν από το στρατόπεδο του Βέστερμπορκ στο νοτιότερο άκρο της Ολλανδίας επέζησαν μόνο οι 5.200! Αξίζει να επισημάνω ένα απόσπασμα της τριών σειρών επιγραμματικής εισαγωγικής αναφοράς του Ernie Colon: «Βλέποντας τις κόρες μου να μεγαλώνουν και να γίνονται γυναίκες ένιωσα βαθιά μέσα μου όλα εκείνα που έχασαν η Άννα Φρανκ και η και η αδελφή της Μάργκοτ….». «Ενσυναίσθηση» λέει η Ψυχολογία αυτήν την ευγενική στάση που απλά σηματοδοτεί το να μπορείς να έρχεσαι στη θέση του αδικημένου, του πονεμένου και είναι το κρίσιμο στοιχείο που χρειάζεται κάθε κοινωνία για να γίνει ανθρώπινη. Είναι το αντίδοτο στο μίσος που ο μέσος ανόητος δείχνει απέναντι στο διαφορετικό, είτε στην καλύτερη περίπτωση επειδή το εκλαμβάνει ως απειλή είτε στη χειρότερη επειδή έχει νοσηρή ανάγκη να μισήσει και επιλέγει βεβαίως επειδή είναι δειλός, τον εύκολο στόχο του Ρομά, του Εβραίου, του ομοφυλόφιλου, του μετανάστη ή πρόσφυγα, της πόρνης, του σωματικά υποδεέστερου, του ιεραρχικά ή κοινωνικά κατώτερου, του ορφανού παιδιού, του αδέσποτου ή και του δικού του σκύλου….

Η Ελλάδα έχει μια, θρησκευτικών αιτίων, παράδοση αντισημιτισμού και επίσημες μετρήσεις την φέρουν να κατέχει σήμερα και σχετικό ρεκόρ: «ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ADL ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ», «…Τα υψηλότερα ποσοστά αντισημιτικών αντιλήψεων καταγράφονται σε 16 χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής. Στην Ελλάδα το 69% του ενηλίκου πληθυσμού υιοθετεί αντισημιτικά στερεότυπα. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλό για χώρα εκτός Μ. Aνατολής & Β.Αφρικής..» (13.5.2014). Είναι λοιπόν επιτακτικά απαραίτητο βιβλία σαν κι αυτό με την Άννα Φρανκ, να διαδοθούν στο μέγιστο δυνατό. Η γνώση είναι δύναμη και η πραγματική Αριστερά, η δημοκρατική, το γνώριζε πάντα αυτό και το καλλιεργούσε. Θεωρώ ως μέγιστη ντροπή για τη χώρα μας το ότι η εγκληματική οργάνωση που αυτοπροσδιορίζεται ως «σπορά των νικημένων του ‘45», λειτουργεί ελεύθερη, ευλογείται από την κρατική Εκκλησία που κατατρύχεται από την αίρεση του φυλετισμού, νομιμοποιείται ακόμη και με προκλητικές ενέργειες του Αρχιεπισκόπου, που γίνονται μπροστά στον Υπουργό Θρησκευμάτων του ΣΥΡΙΖΑ, χτυπάει αθώους ανθρώπους, συχνά ατιμώρητη, η δίκη της χρονοτριβεί και τα πολιτικά κόμματα, ιδιαίτερα της Αριστεράς δεν έχουν κάνει το ελάχιστο για να υλοποιηθεί η αυτονόητη πρόταση του επιτρόπου ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Ε.Ε. Νιλς Μούιζνιεκς, να τεθεί εκτός νόμου ως εγκληματική προδοτική οργάνωση που δηλώνει πως νοσταλγεί τη ναζιστική Κατοχή και απειλεί με τα Τάγματα Εφόδου και τις προφανείς διασυνδέσεις της στο βαθύ Κράτος τις ελευθερίες των πολιτών: ««Συμβούλιο της Ευρώπης: Είναι δυνατό να απαγορευθεί η Χρυσή Αυγή», «..Σοβαρό θέμα ανησυχίας για τον επίτροπο αποτελεί και η χρησιμοποίηση της πρακτικής του «εθνοτικού προφίλ» από την ελληνική αστυνομία και επισημαίνει ότι τα όργανα επιβολής της τάξης, που ενεργούν με ρατσιστικά κίνητρα ή εναντίον των δημοκρατικών Αρχών, πρέπει να τιμωρούνται και να απομακρύνονται από τη θέση τους» (ΤΟ ΒΗΜΑ, 15/04/2013 14:22).

Κλείνω το σημείωμά μου, με το βίντεο, στο οποίο παρουσιάζεται το κόμικ:

https://www.youtube.com/watch?v=pwxBSuV-mr4

Advertisements

2 Comments on «Βιβλιοαναγνώσεις #11» Ένα επίκαιρο κόμικ για την Άννα Φρανκ…

  1. laskaratos // July 20, 2017 at 10:20 pm // Reply

    Το μουσείο «Το σπίτι της Άννας Φρανκ» στο Άμστερνταμ έχει δώσει στη δημοσιότητα το παρακάτω βίντεο που χρονολογείται στις 22 Ιουλίου του 1941, ένα χρόνο πριν η οικογένεια κρυφτεί και είναι η μόνη εμφάνιση της κοπελίτσας σε φιλμ. Το βίντεο δείχνει την τότε 13χρονη Άννα την ημέρα του γάμου μιας γειτόνισσάς της. Το κορίτσι σκύβει από το μπαλκόνι για να δει το γαμήλιο ζευγάρι κι εκεί την απαθανάτισε ο φακός. Η νύφη κατοικούσε τότε ακριβώς απέναντι από το σπίτι της οικογένειας Φρανκ. Όταν εκδόθηκε το ημερολόγιο που κρατούσε η Άννα την περίοδο που κρυβόταν με την οικογένειά της, λίγο μετά το ζευγάρι την αναγνώρισε στο φιλμάκι

    Anne Frank: the only existing film images

    July 22 1941. The girl next door is getting married. Anne Frank is leaning out of the window of her house in Amsterdam to get a good look at the bride and groom. It is the only time Anne Frank has ever been captured on film. At the time of her wedding, the bride lived on the second floor at Merwedeplein 39. The Frank family lived at number 37, also on the second floor. The Anne Frank House can offer you this film footage thanks to the cooperation of the couple.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: