our news

Η εβραϊκή αντίσταση των αδερφών Μπιέλσκι και η «Οτριάντ» – Carmelo Lisciotto

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,703 other followers

Μία θεώρηση της αντιστασιακής οργάνωσης στην οποία ηγήθηκαν οι αδερφοί Μπιέλσκι, των οποίων η δράση ενέπνευσε την ταινία «Εναντίωση» (2008).

Εισαγωγικό σημείωμα του shades.

Μεταφράσαμε και παρουσιάζουμε ένα σημαντικό άρθρο που είναι αφιερωμένο στην Εβραϊκή αντίσταση κατά τη διάρκεια του β’ παγκοσμίου πολέμου στη Λευκορωσία. Μια υπόθεση σχετικά άγνωστη στο ελληνικό κοινό. Γιαυτό κρίναμε πως έχει αξία να μεταφραστεί από τα αγγλικά το κείμενο αυτό που αρχικά δημοσιεύτηκε στο libcom. Ωστόσο δεν λείπουν μια σειρά ιστορικά προβληματικά σημεία στο άρθρο που προκύπτουν κυρίως από τις ίδιες τις πολιτικές αντιλήψεις του συγγραφέα. Δεν λείπουν επίσης και άστοχες χρήσεις όρων, όπως για παράδειγμα ο χαρακτηρισμός των Γκούλαγκ ως «στρατόπεδα συγκέντρωσης» κάτι που εμείς μέσα από τη συζήτηση στο εσωτερικό του Shades έχουμε διαφοροποιηθεί. Πιστεύουμε ότι τα γκούγκακ όσο φρικτά και να ήταν,  δεν μπορούν να χαρακτηριστούν με τον ίδιο όρο που χρησιμοποιούμε για τα στρατόπεδα του εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος αμφισβητώντας έτσι την ιστορική μοναδικότητα τους. Για οικονομία χώρου, ως επεξήγηση, παραθέτουμε σε άρθρο του Primo Levi εδώ στην εφημερίδα LA STAMPA, με ημερομηνία 22 Ιανουαρίου 1987. Την μετάφραση για το Shades έκανε η Γεωργία Κανελοπούλου. 

Η εβραϊκή αντίσταση των αδερφών Μπιέλσκι και η «Οτριάντ» – Carmelo Lisciotto

Πριν τον Β ΠΠ, οι συνθήκες στην κατεχόμενη Πολωνία και Λευκορωσία διέφεραν πολύ. Σε μερικές περιοχές, κυρίως στην ανατολική Πολωνία, όπου το 1939 είχε εισβάλλει η Σοβιετική ένωση και εν συνεχεία είχε «επισήμως» προσαρτηθεί, η κατάσταση ήταν ιδιαιτέρως εκρηκτική. Στη διάρκεια των δύο χρόνων κατοχής, μέχρι το ξέσπασμα του σοβιετικού – γερμανικού πολέμου το 1941, οι σοβιετικοί διεξήγαγαν εθνοκάθαρση των Πολωνών θεωρώντας τους ως πιθανή απειλή για την πλήρη προσάρτηση των περιοχών στη Σοβιετική ένωση.

Εκατοντάδες χιλιάδες Πολωνοί επίσημοι, στρατιωτικοί, αστυνομικοί, καθηγητές, ιερείς, ιδιοκτήτες γης και πολίτες, με τις οικογένειες τους, στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Σιβηρία.

Μερικοί Εβραίοι υποδέχτηκαν τους Σοβιετικούς ως απελευθερωτές, πιστεύοντας ότι η ζωή τους υπό τους κομουνιστές θα ήταν καλύτερη από αυτή υπό τους Πολωνούς. Ο χρόνος σύντομα θα διέψευδε τη θεωρία τους.

Ο Charles Bedzow από τη Lida, μια πόλη βορειοανατολικά του Novgrudek είπε τα εξής:

“Θυμάμαι πως είμαστε πολύ χαρούμενοι που οι ρώσοι μας απελευθέρωσαν από την αντισημιτική κυβέρνηση της Πολωνίας, και είμαστε χαρούμενοι που οι Γερμανοί δεν είχαν καταλάβει τη δική μας περιοχή στη Λευκορωσία, αλλά όταν οι Ρώσοι ήρθαν, αμέσως πήραν την επιχείρηση του πατέρα μου. Εξαναγκάστηκα να πάω σε ρωσικό σχολείο, αντί του Tarbut. Οι Ρώσοι ανάγκασαν τον πατέρα μου να δουλεύει γι’ αυτούς,. Σκούπιζε τα πατώματα, γιατί ήταν καπιταλιστής. Δούλευε σαν εργάτης στο δικό του μαγαζί…»

Μετά ήρθε η Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα.

Στο χωριό Stankevich της Λευκορωσίας, ο Τούβια Μπιέλσκι ξύπνησε από τον ήχο όπλων. Είδε από το παράθυρο του καπνό και κτίρια που καίγονταν. Παντού στους δρόμους έτρεχαν πανικόβλητοι άνθρωποι για να βρουν οποιοδήποτε καταφύγιο.

Ήταν Ιούνιος του 1941 και η ναζιστική Γερμανία με τους συμμάχους του Άξονα εισέβαλε στη Σοβιετική Ένωση και όλη η ανατολική ¨Πολωνία και όλη η περιοχή της σημερινής Λευκορωσίας σύντομα, μέσα στους επόμενους δυο μήνες, θα κατεχόταν από τους Γερμανούς. Μετά την εισβολή οι πολίτες ενημερώθηκαν πως οποιαδήποτε μεγαλοψυχία έναντι των Εβραίων έπρεπε να σταματήσει.» Αυτή η πολιτική δεν εξέπληξε τους Εβραίους της ανατολής Ευρώπης που καταπιέζοντας με αμέτρητους τρόπους στη διάρκεια της ιστορίας τους στην περιοχή. Η ζωή με τους Γερμανούς δεν θα ήταν διαφορετική.

Οι Ναζί επέβαλλαν ένα βίαιο ρατσιστικό καθεστώς, καίγοντας 9000 χωριά της Λευκορωσίας, και στέλνοντας 380.000 ανθρώπους για καταναγκαστική εργασία. Τουλάχιστον 9.000 οικισμοί καταστράφηκαν. Πάνω από 5295 οικισμοί κάηκαν και οι πιο πολλοί κάτοικοι τους θανατώθηκαν. Σχεδόν όλος ο Εβραϊκός πληθυσμός που δεν είχε εκδιωχθεί, εκτελέστηκε.

Η οικογένεια Μπιέλσκι ήταν μυλωνάδες, πετυχημένοι αγρότες και επιχειρηματίες. Οι αδερφοί Tuvis, Zus και Aasel έχασαν τους γονείς τους και τα αδέρφια τους από την εγκληματικότητα των Ναζί, που άρχισε με τη δημιουργία των γκέτο και οδήγησε σε μαζικές σφαγές όπως αυτή όπου 5500 άνθρωποι οδηγήθηκαν στα περίχωρα της Lida, εκτελέστηκαν και πετάχτηκαν σε τεράστιες τάφρους. Υπήρχαν τρεις τάφροι για παιδιά. Οι Ναζί εκτέλεσαν και τα παιδιά.

Τα επιζώντα μέλη της οικογένειας Μπιέλσκι έγιναν οι ηγέτες του αντιστασιακού κινήματος που άρχισε όταν εξαναγκάστηκαν αν αφήσουν τα σπίτια τους. Όμως οι Μπιέλσκι ήταν κάτι παραπάνω απ’ αυτό. Ήταν όλοι άντρες απίστευτης θέλησης και προσωπικής δύναμης, γεννημένοι για ηγέτες. Επέμεναν ότι όποιος ήθελε να είναι στην ομάδα τους έπρεπε να έχει απόλυτη υπακοή, και το πιστεύω τους ήταν όχι απλώς να αντισταθούν μα και να σώζουν ζωές.

Η φιλοσοφία του Tuvia Bielski και των άλλων ηγετών της Εβραϊκής αντίστασης ήταν πως όλοι οι Εβραίοι πρέπει αν προστατευθούν. Το σώσιμο Εβραίων προηγούνταν των εκδικητικών δράσεων ενάντια στους Γερμανούς. Γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι γίνονταν δεκτοί στην ομάδα, συμπεριλαμβανομένων Εβραίων προσφύγων που έφευγαν από άλλες αντιστασιακές ομάδες στα γκέτο. Οι νεώτεροι άντρες της ομάδας έπαιρναν απίστευτα ρίσκα για να βρουν τροφή ώστε να διασφαλίζεται πως όλοι στην ομάδα θα έχουν να φάνε. Τι νόημα θα είχε η αντίσταση αν άφηναν κάποιον Εβραίο εκτός;

Κάλεσαν φίλους, γείτονες και μετά ξένους να δραπετεύσουν από τα γκέτο και να ενωθούν μαζί τους στο δάσος. Αυτοί που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα ήταν οι τυχεροί Εβραίοι – περίπου 1200 άνθρωποι – που επιβίωσαν, παρά τις άσχημες καιρικές συνθήκες και το καθεστώς διαρκούς επαγρύπνησης και εχθροπραξιών. Συμμαχούσαν και με δυνάμεις, όχι πάντα εντελώς φιλικές, με τους Σοβιετικούς που προσπαθούσαν να ξανακερδίσουν την περιοχή και οι οποίοι είχαν, ή ισχυρίζονταν πως είχαν, μια ανθρωπιστική ανεκτικότητα προς τους Εβραίους.

Μετακινούσαν συνεχώς την κοινότητα σε νέες περιοχές στα δάση ώστε να αποφύγουν τον εντοπισμό τους, κάτι που γινόταν όλο και πιο δύσκολο καθώς ο πληθυσμός είχε φτάσει στα 1000 άτομα περίπου, ενώ οι Μπιέλσκι βρίσκονταν να μάχονται σε πολλά μέτωπα και δεν ήταν ποτέ ασφαλείς. Η πιο άμεση απειλή ήταν από τους Γερμανούς και την τοπική αστυνομία, αλλά επίσης κινδύνευαν από τους ντόπιους χωρικούς, που προτιμούσαν να τους παραδώσουν παρά να τους δίνουν φαγητό.

Ήταν μονίμως σε επιφυλακή, έκαναν συμμαχίες με τους Ρώσους αντιστασιακούς, στους οποίους εμφανίζονταν ως «κομμουνιστές» κρύβοντας και τις εβραϊκές τους παραδόσεις, που θα έκαναν τις πολύ σημαντικές σχέσεις του Τούβια με τους παρτιζάνους να φαίνονται ύποπτες. Κυρίως, είχαν να προσέχουν τις εσωτερικές έριδες. Η ομάδα απείχε από την «ουτοπική κοινότητα της πεφωτισμένης δημοκρατικής και ισότιμης διακυβέρνησης» και αναγκάζονταν να πάρουν ακραία μέτρα ώστε να ελαχιστοποιούν τη διαφωνία και να εξασφαλίζουν την επιβίωση της ομάδας στο σύνολο της.

Μέχρι τις αρχές της άνοιξης του 1942, οι αδελφοί Μπιέλσκι κατάφεραν να διαμορφώσουν αυτό που ονομάστηκε Οτριάντ (ένα αντιστασιακό απόσπασμα), που αρχικά αποτελούνταν από επιζώντες συγγενείς και στενούς φίλους. Στα επόμενα τρία χρόνια, περίπου 1200 Εβραίοι μπήκαν στην Οτριάντ. Αντίθετα με τις ρώσικες αντιστασιακές ομάδες και άλλες, εβραϊκές ομάδες που περιόριζαν τη συμμετοχή σε νέους άντρες ικανούς για μάχη, οι Μπιέλσκι έπαιρναν κάθε Εβραίο που ζητούσε τη βοήθεια τους και βοηθούσαν ενεργά να απελευθερωθούν εβραίοι από κοντινά γκέτο και να συμμετέχουν στην ομάδα.

Υπήρχαν μεγάλες εντάσεις στη ζωή στο δάσος με τις οποίες η Οτριάντ ερχόταν αντιμέτωπη σε καθημερινή βάση. Οι γυναίκες έπρεπε να ανησυχούν για την βασική τους επιβίωση, Οι ασυνόδευτες γυναίκες αντιμετώπιζαν περισσότερους κινδύνους από όσες είχαν συντρόφους, και. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι γυναίκες αποκτούσαν εραστές με στόχο την ασφάλεια τους. Υπήρχαν πολύ λίγα παιδιά στην κοινότητα. Οι γυναίκες ενθαρρύνονταν να κάνουν εκτρώσεις για να μην επιβαρυνθούν κι άλλο οι πόροι της Οτριάντ.

Στα καλύτερα του, ο καταυλισμός της Οτριάντ αποτελούνταν από μακριά, καμουφλαρισμένα χαρακώματα για ύπνο, μια μεγάλη κουζίνα, έναν μύλο, έναν φούρνο, ένα χώρο μπάνιου, δύο ιατρικές εγκαταστάσεις, ένα βυρσοδεψείο, ένα σχολείο, μια φυλακή κι ένα θέατρο. Ράπτες, μοδίστρες, τσαγκάρηδες, ξυλουργοί, μηχανικοί και ειδικοί στις κατεδαφίσεις, παρείχαν στα 1200 μέλη της κοινότητας τις απαραίτητες εργασίες, και περίπου 50 αγελάδες και 30 άλογα παρείχαν τροφή και μεταφορά.

Πολλοί άντρες υπηρετούσαν στο οπλισμένο σώμα της ομάδας που εξασφάλιζε τροφή και εμπλεκόταν σε σαμποτάζ, ακόμα και σε δολοφονίες Γερμανών αξιωματικών, ενώ άλλοι, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, των ηλικιωμένων και ατόμων με ειδικές ανάγκες, λάμβαναν τα οφέλη της κοινότητας που τους προστάτευε, παρά τις δυσκολίες που παρουσίαζαν όταν έπρεπε να ταξιδέψουν σε μεγάλες αποστάσεις. Οι Μπιέλσκι σχετίζονταν επίσης με Σοβιετικούς αντάρτες που δρούσαν στα περίχωρα του δάσους Naliboki υπό τον γενικό Platon, όμως κάθε προσπάθεια των Σοβιετικών να τους αφομοιώσουν αποτύγχανε. Αυτό σήμαινε ότι η Εβραϊκή αντιστασιακή ομάδα διατηρούσε την ακεραιότητα της και παρέμενε υπό τις εντολές του Tuvia Bielski, επιτρέποντας του τη συνέχιση της προσπάθειας να προστατεύει τις ζωές των Εβραίων παράλληλα με τη συμμετοχή στις μάχες.

Ο Μπιέλσκι αναλογίζεται πάνω σε μια επίσκεψη του σοβιετικού Γενικού Platon.

Τον καιρό της επίσκεψης, ο Bashitz ο σιδηρουργός κατασκεύαζε τα πάνω μέρη τουφεκιών, μια δουλειά ακριβείας, η αλήθεια είναι. Αυτό έκανε μεγάλη εντύπωση στον Platon και ρώτησε για τη δουλειά του. Μετά φώναξε: «πολλά όπλα σύντροφε, για την επίθεση στους Γερμανούς φασίστες!»

Σταματήσαμε μετά στην άδεια φυλακή, και ήθελε να μάθει αν υπήρχε τίποτα άλλο να δει στον καταυλισμό. «Όχι, του είπα, αυτά είναι τα λουλούδια, το φρούτο έρχεται».

Τον πήγα να δει το βυρσοδεψείο όπου ήταν υπεύθυνος ο Orkovitz από το Baranovitch. Ο βοηθός του ήταν ο Muksay, και δούλευαν με μια ντουζίνα ανθρώπους. Υπήρχαν έξι ξύλινες δεξαμενές γεμάτες δέρματα. Με το τελικό προϊόν φτιάχναμε σόλες και άλλα δερμάτινα πράγματα. Ο Platon εντυπωσιάστηκε από την επινοητικότητα – και όλα αυτά με ό,τι βρίσκαμε στο δάσος!

Μετά πήγαμε προς το φούρνο όπου οι φούρνοι ήταν γεμάτοι ψωμιά. Ο Mordecai Gershovitz από τη Lida ήταν υπεύθυνος, αλλά ο Platpon έμεινε ακόμα πιο έκπληκτος όταν είδε τη βιομηχανία λουκάνικου. Οπότε του είπα «έλα συχνότερα και θα χαρούμε να μοιραστούμε αυτή την αφθονία μαζί σου».

Από κει πήγα τον καλεσμένο μας να δει τοις αποθήκες τροφίμων, όπου είχαμε ψωμί τριών ημερών και δύο κιλά παξιμάδια ανά άτομα. Μετά πήγαμε στο μαγαζί που έφτιαχνε σαπούνια, και ζήτησε νε τους προμηθεύουμε σαπούνι, και μετά στο σφαγείο, όπου ο Rabbi David Brook από το Novogrudok και ένας γέρος άντρας από Varnuva ετοίμαζαν τα μαχαίρια τους.

Πήγαμε στον αλευρόμυλο και συναντήσαμε τον Reznick τον μυλωνά. Και η τελική μας στάση ήταν να παρακολουθήσουμε την παραγωγή ρετσινιού από τους κορμούς των δέντρων, για χρήση στο βυρσοδεψείο. Ο Shmuel Mikolitzky από το Novogrudokήταν ο ειδικός γι’ αυτή τη δουλειά.

«Μήπως φτιάχνετε και βότκα εδώ πέρα;» ρώτησε ο Platon.

Οι Μπιέλσκι γίνονταν σκληροί προκειμένου να εξασφαλίσουν την επιβίωση. Όποιος παρέδωσε αντάρτες στους Ναζί εκτελούνταν μετά από έρευνα.

Μια ομάδα Γερμανών στρατιωτών που παραδόθηκαν στους Μπιέλσκι, εκτελέστηκαν, κυρίως γιατί δεν υπήρχε τρόπος να κρατήσουν αιχμαλώτους, αλλά και γιατί πολλοί αντάρτες που είχαν χάσει τις οικογένειες τους στα χέρια των ναζί, ζητούσαν εκδίκηση. Η σκληρότητα κάποιες φορές επεκτεινόταν και στους ίδιους: Τουλάχιστον σε μία περίσταση, ο Zus Bielski εκτέλεσε έναν από τους αξιωματικούς τους, επειδή άφησαν πίσω έναν πολίτη, καθώς οι Μπιέλσκι διατηρούσαν μία αδιαπραγμάτευτη πολιτική για την προστασία Εβραίων πολιτών.

Αργότερα οι Μπιέλσκι κατηγορήθηκαν για εγκλήματα πολέμου από τον γειτονικό πληθυσμό, κυρίως για τη ν εμπλοκή τους στη σφαγή 128 ανθρώπων στο πολωνικό χωριό Naliboki. Επίσης, κατηγορήθηκαν από τις πολωνικές αρχές για πολλές περιπτώσεις ένοπλης ληστείας και λεηλασιών. Παρά τις μεθόδους επιβίωσης, πάνω από 1000 «Μπιέλσκι» Εβραίοι εμφανίστηκαν θριαμβευτικά μέσα από την κατασκήνωση του δάσους, σαν μαρτυρία της αντίστασης τους στην τυραννία των ναζί. Λίγοι από την Οτριάντ θέλησαν να μείνουν στη Σοβιετική Ένωση, πολλοί μετανάστευσαν στις ΗΠΑ, στο Ισραήλ και άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

Ο Tuvia Bielski βυθίστηκε στο σκοτάδι παρόλο που όσοι έσωσε συνέχισαν να τον θαυμάζουν. Αρχικά πήγε στο Ισραήλ, όπου έγινε οδηγός ταξί. Αργότερα, πήγε στις ΗΠΑ ως οδηγός φορτηγού. Στο τέλος της καριέρας του, είχε δύο δικά του φορτηγά. Μέχρι το τέλος της ζωής του, σκεφτόταν πως τα χρόνια της Οτριάντ ήταν το σημαντικότερο πράγμα σε όλη του τη ζωή.

Πρωτότυπο άρθρο: https://libcom.org/history/bielski-brothers-jewish-resistance-otriad-carmelo-lisciotto

 
Πηγές

The Bielski Brothers by Peter Duffy HarperCollins; ISBN: 0066210747 2003
Russian State Archive
Chaim Lazar, Destruction and Resistance, New York: Shengold Publishers, 1985, 174-75
Yad Vashem
Simon Wiesenthal Center

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: