τελευταία νέα σε τίτλους

Τι είναι ο λαϊκισμός, ποιο το ζουμί του;

Παρατηρήσεις με αφορμή τις ιταλικές εκλογές

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3,141 other followers

Γράφει ο Lucifugo a diavolo in corpo

Αν υπάρχει κάτι που αξίζει να συγκρατήσουμε από τις ιταλικές εκλογές, αυτό δεν είναι τόσο το ποια θα είναι η τελική κυβερνητική μορφή ενός μάλλον εύθραυστου συνασπισμού εξουσίας αλλά η επιβεβαίωση και η περαιτέρω εμβάθυνση μιας ιστορικής τάσης που σε διάφορους βαθμούς εμφανίζεται και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, αυτή του λαϊκισμού.

Τις τελευταίες δεκαετίες ολοκληρώθηκε και πήρε οριστική μορφή η βαθμιαία κατάρρευση της παραδοσιακής διχοτομίας μεταξύ της Δεξιάς και της Αριστεράς ως πολιτικών του Κεφαλαίου. Μια κατάρρευση που η ίδια είναι το αποτέλεσμα της από κοινού προσήλωσης στην “καλύτερη δυνατή λογική” αξιοποίησης ενός κόσμου που δεν μπορεί να είναι φτιαγμένος παρά μόνον από αμέτρητους τόνους εμπορευμάτων και θέσεων εργασίας για τους εθνικούς πολίτες των Κρατών. Και όλα αυτά σε μια ιδιαίτερη περίοδο και συγκυρία που η “κοινωνία της Εργασίας, της Δημοκρατίας και του Εμπορεύματος άρχισε να αγγίζει τα εξωτερικά και εσωτερικά της όρια και αδιέξοδα:

1) Τα εξωτερικά αδιέξοδα” διαμορφώνονται με την ισοπέδωση της γήινης φύσης και της σχέσης των ανθρώπων με αυτήν καθώς η πρώτη μέσα από την “κοινωνική πρακτική” της αξιοποίησης του κεφαλαίου νεκροποιείται ολοσχερώς ως αχανής “πρώτη ύλη” για την δημιουργία ενός “αυτο-αναφορικού, κλειστού κόσμου” εμπορευμάτων.

2) Τα εσωτερικά αδιέξοδα” αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται μέσα από τις ίδιες τις βασικές αρχές της παραγωγικότητας και του ανταγωνισμού που ορίζουν τις “ώριμες” αστικές κοινωνίες στο σύνολό τους.

Από τη μία πλευρά λοιπόν, η τρομακτική παραγωγικότητα χρησιμοποιεί ως καύσιμό της για να κινήσει την κοινωνική μεγα-μηχανή της συσσώρευσης πολύ λιγότερη “ικανότητα-για-εργασία” από όση είναι διαθέσιμη-να-πωληθεί με αποτέλεσμα όχι μόνο να αποκορυφώνεται ο ανταγωνισμός Όλων Εναντίων Όλων” (Hobbes) αλλά να γίνεται ο ίδιος ο ανταγωνισμός μια τερατώδης “δεύτερη φύση” των ανθρώπων ως Επιχειρηματιών του εαυτού τους, ακόμα και όταν οι τελευταίοι δεν έχουν τίποτε άλλο στην κατοχή τους πέρα από το να γδάρουν το πετσί τους στην οικονομία της αγοράς.

Από την άλλη, υπό τη μόνιμη απειλή της “μη κερδοφορίας” και εντός της επαναλαμβανόμενης αβεβαιότητας μιας πιθανής αποβολής από την πρόσβαση-στην-εργασία και τη συρρικνούμενη πυραμίδα-της-αξίας (μια οδυνηρή αποβολή ψυχοκοινωνικά ισοδύναμη με την εκμηδένιση που επιφέρει ο θάνατος) μορφοποιείται και το κατάλληλο ιδεολογικό έδαφος για το ψυχοκοινωνικό ταμπούρωμα των επισφαλών υποτελών γύρω από το Κράτος, τον “Λαό” και την ιδιότητα του Εθνικού Πολίτη που δεν μπορεί πλέον να τους “χωράει όλους”.

Η Εθνική Ταυτότητα, μέσα από την κοινότητα του Δημοκρατικού Κράτους-Δικαίου που βρίσκεται-σε-κρίση (“δεν υπάρχει χώρος για όλους, κάποιοι αναγκαστικά περισσεύουν”), επαναδιατυπώνεται και αυτή τη φορά η αφαίρεσή της δε στεγάζει απλώς και μόνον όλους τους πολιτικούς χώρους (“αριστερούς” και “δεξιούς”), γίνεται η ίδια ο καταλύτης της αναμεταξύ τους σύζευξης σε ένα κοινό υβριδικό σώμα εννοιών και παραστάσεων που έχει ως ραχοκοκαλιά του τον λαϊκισμό, όπου: α) από “πατριωτική σκοπιά” και β) για το “καλό της εθνικής οικονομίας” και γ) για το “συμφέρον των απλών πολιτών” ιεραρχούνται και επινοούνται “προβλήματα και λύσεις” της καπιταλιστικής κοινωνίας (…από την οικολογική διαχείριση των σκουπιδιών μέχρι τη μείωση της ανεργίας…) ασκώντας έναν επιδερμικό καταγγελτικό λόγο που εκκινεί από την ευκόλως εννοούμενη -αλλά ψευδή- προφάνεια των λειτουργικά διαχωρισμένων όψεων της καπιταλιστικής εκκοινώνησης.

Ο λαϊκιστικός λόγος, είναι γνωστό, διατηρεί στον αντίποδά του την “Τεχνοκρατία” που τάχα αδιαφορεί για τα “καθημερινά προβλήματα των πολιτών”, και επιζητεί φαινομενικά να διαφοροποιείται από αυτήν. Αυτό που είναι λιγότερο γνωστό, είναι ότι ο λαϊκισμός κολυμπά στο ίδιο ρεύμα με τη λεγόμενη “τεχνοκρατική διαχείριση” η οποία και δε σταματά να τροφοδοτεί τον πρώτο με όλα τα ρηχά επιχειρήματα της ψευδο-κριτικής του.

Ο σκοπός της λαϊκιστικής “κριτικής”, που μόνο σε μια δεύτερη ανάγνωση μπορεί να της αποδοθεί και κάποια αριστερή ή δεξιά πατρότητα, δεν είναι άλλος από το να αναπροσαρμοστούν και να κατασκευαστούν, μέσα από αληθοφανείς διχοτομήσεις και τεχνητά δίπολα, τόσο τα “πραγματικά κοινωνικά προβλήματα” όσο και οι “πραγματικές κοινωνικές λύσεις” μυστικοποιώντας τις αληθινές ρίζες όλων των καπιταλιστικών δεινών.

Τα πια συνηθισμένα ζεύγη εννοιών των λαϊκιστών, με τη μία τους πλευρά να επιφορτίζεται με “καθαρή θετικότητα” έναντι του “απόλυτου κακού” που αντιπροσωπεύεται από την “άλλη πλευρά”, είναι λίγο-πολύ γνωστά και θυμίζουν έντονα, όπου δεν το αναπαράγουν αυτούσιο, το ιδεοτυπικό μοτίβο του αντισημιτισμού:

το “συμφέρον του απλού λαού” έναντι στην “τεχνοκρατία”,

η “πραγματική οικονομία” και η “άμεση δημοκρατία” έναντι των “διεθνών τοκογλύφων,

των τραπεζών και της παγκοσμιοποίησηςπου φυτεύουν “διεφθαρμένες κυβερνήσεις στο σβέρκο των λαών”,

η “Εθνική Κυριαρχία” έναντι των “υπερεθνικών Ελίτ” κτλ κτλ

Το πόσο αυταρχικός είναι ή μπορεί να γίνει ο λαϊκισμός εξαρτάται τόσο α) από το βαθμό που η εθνική αφήγηση απλώνει τον κοινωνικό ίσκιο της ως κλειδί (παρ)ερμηνείας όλων των καπιταλιστικών αδιεξόδων όσο β) και από το μέτρο που η εθνική κοινότητα αποκτά “λυτρωτικές διαστάσεις” ως αποκλειστική κοινότητα “ανθρώπινης ύπαρξης” που δομείται εξολοκλήρου στον αποκλεισμό “όλων των υπολοίπων” στενεύοντας δραματικά το ρούχο του “εθνικού πολίτη” και αποβάλλοντας ολόκληρα κομμάτια πληθυσμών ως “γυμνών υπάρξεων”.

Το μεταναστευτικό/προσφυγικό και στις ιταλικές εκλογές είχε πρωταγωνιστικό ρόλο και τα πολιτικά κόμματα όλων των αποχρώσεων, παρά τους τύπους και τα προσχήματα, ανταγωνίζονταν ουσιαστικά το ένα το άλλο για το πώς θα ρυθμιστούν “αποδοτικά οι ροές”, οι απελάσεις και οι απαγορεύσεις χωρίς να βγαίνει χαμένη η ιταλική οικονομία και ζημιωμένος ο πολίτης-εργαζόμενος-φορολογούμενος, με άλλα λόγια μέσω της κοινής οπτικής του λαϊκισμού, το μεταναστευτικό / προσφυγικό δεν μπορεί ούτε καν να ονομαστεί διαφορετικά, γίνεται αμέσως (και προς έκπληξη των απανταχού λαϊκιστών) ένα “τεχνοκρατικό ζήτημα”, πόσο μάλλον να εννοηθεί στις πραγματικές του διαστάσεις, ως έγκλημα εναντίον της ανθρωπότητας.

Η κρυπτοφασιστική “Λέγκα του Βορρά” βλέπει την απήχησή της να μεγαλώνει θεαματικά, θέλει πια να είναι το Κόμμα όλων των Ιταλών, “Βόρειων και Νότιων” και έχει επιτύχει να εξευγενίσει τα κηρύγματα του μίσους ορκιζόμενη στο “Ευαγγέλιο και στο Σύνταγμα” πως προασπίζεται με τις θέσεις της μόνο το Εθνικό Συμφέρον και την Ιταλική Δημοκρατία, το κατεξοχήν λαϊκιστικό “Κίνημα των 5 Αστέρων” βγαίνει θριαμβευτικά πρώτο Κόμμα στις εκλογές, δε θέλει να κατονομάζεται “ούτε Αριστερό, ούτε Δεξιό, απλά και μόνο Ιταλικό και Πατριωτικό”, το Δημοκρατικό Κόμμα έπαιξε ακόμα και το χαρτί του “συνταγματικού αντιφασισμού” ελπίζοντας να αποσπάσει ψήφους από την (ακρο)δεξιά συμμαχία του Κόμματος του Μπερλουσκόνι με τη “Λέγκα” και τους “Αδελφούς της Ιταλίας” και σημείωσε κατακόρυφη πτώση, ο αριστερός σχηματισμός “Η Εξουσία στον Λαό” δε μπόρεσε ούτε καν στην ονομασία του εαυτού του να διαφοροποιηθεί από τον λαϊκισμό του “Κινήματος των 5 Αστέρων” και κατάφερε να είναι η αόρατη “αριστερή” ουρά του.

Ο λαϊκισμός, ως αναπόσπαστο πλέον κομμάτι της δημοκρατίας της αγοράς, και ακόμα παραπέρα, ως γενικός τρόπος αντίληψης της πραγματικότητας, τέμνει οριζοντίως και εγκάρσια και προς όλες τις πολιτικές κατευθύνσεις την αγκομαχούσακοινωνία της Εργασίας” που προσπαθεί, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να κρατηθεί στη ζωή, κραδαίνοντας τις ίδιες “αρχές” που την οδηγούν με ακρίβεια στην (αυτο)καταστροφή.

Οι ιταλικές εκλογές, από αυτή την άποψη, και εντελώς ανεξάρτητα από την τελική κυβερνητική μορφή του συνασπισμού της εξουσίας (καθώς κανένα πολιτικό Κόμμα ή Συμμαχία δεν φαίνεται να κερδίζει την περιβόητη αυτοδυναμία) είναι μια πιστή καταγραφή αυτής της -αναπόφευκτης;- ιστορικής πορείας προς τον εκβαρβαρισμό των κοινωνιών του Κεφαλαίου με τη σύγχρονη μορφή του λαϊκισμού να αποτελεί, τίποτε άλλο και τίποτα περισσότερο, από την εφιαλτική συγκολλητική ουσία ενός ετοιμόρροπου κόσμου ερειπίων που ετοιμάζεται να πέσει πάνω στα κεφάλια μας.

4 Trackbacks / Pingbacks

  1. Τι είναι ο λαϊκισμός, ποιο το ζουμί του; | Oxtapus *blueAction
  2. Με αφορμή το ρατσιστικό παραλήρημα του Δαβάκη | αυτόνομη πρωτοβουλία ενάντια στη λήθη
  3. Ιταλία: Αυτοκόλλητα έξω από σπίτια παρτιζάνων που πολέμησαν τον φασισμό
  4. «Ενάντια στη Λήθη #27» Με αφορμή το ρατσιστικό παραλήρημα του Δαβάκη

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: