our news

Με αφορμή το Fuego, τη Εurovision, και την pop

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,703 other followers

Α ναι α ναι α ναι, ναι α ναι α ναι, φωτιά στους φασίστες.

Γράφει ο Black Box

Το μακρινό πολιτικά 2004 η Ελλάδα με το Euro στο ποδόσφαιρο και τους Ολυμπιακούς Αγώνες είχε κάποιες νίκες στο χώρο του θεάματος. Αυτά τα θεαματικά γεγονότα ήταν αφορμές που έκαναν πολλούς να αισθανθούν μια κάποια εθνική ανάταση, ενώ για αρκετούς ήταν τέτοια ώστε να την εκφράσουν βίαια όπως συνέβει με το ποδοσφαιρο και το πογκρόμ ενάντια στους Αλβανούς. Αν στο ποδόσφαιρο περιστατικά βίας είναι πιο συχνά, δεν συμβαίνει το ίδιο με τη Eurovision. Όντως θα ήταν κάπως δύσκολο να γίνει κάτι παρόμοιο για τη Eurovision γιατί, σε αντίθεση με το ποδόσφαιρο, η Eurovision δεν έχει και πολλούς χουλιγκάνους που να γουστάρουν τη μάτσο βία. Και δεν είναι τυχαίο.

Η Eurovision έχει γίνει ένας mainstream θεσμός για διαφορετικότητες που πολύ συχνά έχουν υποστεί βία, διακρίσεις, επιθέσεις κάθε είδους. Με τους συνήθεις δέκτες βίας ή διακρίσεων, όπως Lgtbqi+ ατομα, χοντροί και χοντρές, άτομα με αναπηρίες, και παιδιά μεταναστών, άτομα από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες έχουν περάσει από τη Eurovision και μπορούν να κερδίσουν αν το τραγούδι τους είναι αρεστό σε κοινό και κριτικούς. Πρόκειται για έναν θρίαμβο του ευρωπαϊκού διαφωτισμού στο επίπεδο της pop. Κρίνεσαι δηλαδή με βάση τις ικανότητες σου, και όχι εις βάρος της διαφορετικότητας σου ακόμα και αν η φήμη σου θα ξεχαστεί πέντε λεπτά μετά το διαγωνισμό.

Αλλά αυτά τα πέντε λεπτά είναι σημαντικά για την ανάδειξη πολιτικών ζητημάτων. Έτσι, με αφορμή τις χειρονομίες της Φουρέιρα έγινε μια κάποια συζήτηση για τους Αλβανυούς δεύτερης γενιάς, γιατί έκρυψε η Φουρέιρα την καταγωγή της, για το ποιές χειρονομίες μπορούν να γίνουν από τους κατοίκους της Ελλάδας, τι γίνεται με την δημόσια έκφραση της εθνικής καταγωγής, κλπ. Στην περίπτωση της Νέτα, της νικήτριας της φετινής Eurovision, θα συζητήσουμε λιγάκι ακόμα για το πάχος της, για τα κοινωνικά πρότυπα ή το cultural appropriation των κιμονό, κάτι για το Ισραήλ ως πασπαρτού θέμα αναλόγως του αντισημιτισμού του καθενός ή καθεμιάς, κλπ. Θέματα δηλαδή που αν και δεν έχουν να κάνουν απευθείας με αναλύσεις περί αφηρημένων πολιτικών εννοιών είναι βγαλμένα από την ζωή και την καταπίεση εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η pop λόγω της μαζικής απεύθυνσης έχει την δυνατότητα να περνάει κάποια πολιτικά μηνύματα ακόμα και αν μέχρι τώρα τα μηνύματα αυτά δεν είχαν στίχους όπως πχ για την οικειοποίηση των μέσων παραγωγής. Παραμένουν ωστόσο μια αφορμή όπου ένα κοινό ερέθισμα μεταδίδεται μαζικά και ως τέτοιο αντικατοπτρίζει κοινωνικά συμβάντα. Επιπλέον, μέσω της μαζικής αναπαραγωγής διαφορετικοτήτων στο επίπεδο του θεάματος γίνεται μια γνωστοποίηση διαφορετικών ταυτοτήτων, βιωμάτων, δυνατοτήτων. Μια δημιουργία εικόνων και ήχων που λειτουργούν και ως αναμνήσεις· ως σημεία αναφοράς εν δυνάμει μέλλοντων. Η δημιουργία εικόνων μπορεί να πιάνει μια σειρά από ζητήματα για παράδειγμα το μούσι στο πρόσωπο της drag queen Conchita Wurst ή το μάλλον βραχύβιο meme «Fuego στους φασίστες». Ένα μιμίδιο που θα απονοηματοδοτηθεί σε λίγες βδομάδες και στην καλύτερη θα παραμείνει ένας χιουμοριστικός τρόπος για να συζητάμε για φασίστες στις φλόγες.

Από την άλλη, η pop ως βιομηχανία έχει αρκετά σκληρούς όρους εργασιακής εκμετάλλευσης των καλλιτεχνών και μάλλον πολύ χειρότερες των υπόλοιπων που δεν φαίνονται πάνω στη σκηνή. Για παράδειγμα οι εργασιακές συνθήκες για την παραγωγή όλου αυτού του χρήματος αλλά και το που καταλήγουν τα χρήματα αυτά είναι θέματα που όχι τυχαίως δεν αναδεικνύονται συχνά. Έτσι, η pop εκτός από πεδίο ανάδειξης μια σειράς από θεμάτων, είναι και πεδίο δράσης εταιριών και μεγαλοπαραγωγών που έχουνε μεγάλο κέρδος από το όλο παιχνίδι. Επιπλέον αρπάζουν και την υπεραξία από την ανάδειξη των διαφορετικών ταυτοτήτων. Ενώ δηλαδή μπορεί για τα τραγούδια της Eurovision να συζητάμε, έστω και ρηχά, μια σειρά από ζητήματα και άτομα να εκφράζονται με όλο το glamour που μπορει να προσφέρει ένας μεγάλος θεσμός, ο λόγος που αναδεικνύονται τα ζητήματα αυτά δεν έχει να κάνει με αγνές προθέσεις αλλά υπάρχει μια εκμετάλευση παράλληλα με την ανάδειξη αυτών των ζητημάτων.

Με δυο λόγια, το τραγούδι της Φουρέιρα, αν και αποτελεί ένα συμβάν για ανάδειξη ζητημάτων ή και χρησιμοποίησης του για άλλους πολιτικούς σκοπούς, ταυτόχρονα είναι γραμμένο για μια διοργάνωση που εκμεταλεύεται για πολιτικοοικονομικό κέρδος τα ζητήματα που αναδεικνύει. Παρόλα αυτά, για πολλά άτομα η Eurovision είναι μία από τις σπάνιες περιπτώσεις μεγάλων διοργανώσεων όπου μπορεί μια αρκετά μεγάλη γκάμα ανθρώπων να γίνεται αποδεκτή, ακόμα και με όρους βιομηχανοποιημένου θεάματος, ακόμα και εφήμερα, ακόμα και αν οι συμμετέχοντες γνωρίζουν πώς θα ξεχαστούν. Όμως το να βγούν τα άτομα αυτά από τις σκιές της κοινωνίας και να ανέβουν σε μια σκηνή με εκατομμύρια θεατές προσφέρει στιγμές φαινομενικής και εφήμερης απελευθέρωσης τόσο στους θεατές όσο και στα ίδιους τους καλλιτέχνες. Αλλά για την φαινομενικότητα και το εφήμερο δεν ευθύνονται όσοι και όσες έχουνε μη-κυριαρχική πολιτική ταυτότητα και συμμετέχουν ως καλλιτέχνες ή ως θεατές, το αντίθετο.

Ακόμα και αν αυτές οι στιγμές είναι έτσι όπως είναι και προέρχονται από έναν τέτοιο θεσμό όπως περιγράφτηκε παραπάνω, η συμπερίληψη όσων χαίρονται και απολαμβάνουν την Eurovision ως ένα από τα ελάχιστα πεδία συλλογικής έκφρασης της διαφορετικότητας αναδεικνύει και τον εμφανή αποκλεισμό τους. Με όλο αυτό τον εφήμερο θόρυβο της Eurovision θα έπρεπε να ακούγεται παραπάνω η σιγή της απουσίας αυτών των ατόμων από όλες τις άλλες διοργανώσεις ή θεσμούς, μικρούς η μεγάλους, των μεγαλοεπιχειρήσεων ή των δικών μας.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: