our news

«Χρονικά Αντισημιτισμού #26» Οι συναγωγές στην Ελλάδα: από τη λήθη στην ανάδειξη

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 4,230 other followers

Η Εβραϊκή συναγωγή της Κομοτηνής διατηρείτο μέχρι το 1994, όταν πάρθηκε η απόφαση να κατεδαφιστεί . Το κτήριο της συναγωγής είχε μοναδική αρχιτεκτονική στο χώρο των Βαλκανίων. Είχε κεντρικό τρούλο όπου από κάτω βρισκόταν τοποθετημένο το Βήμα. Στο εσωτερικό περιείχε μια σειρά από κίονες οι οποίοι κυκλικά στήριζαν την οροφή. Το Ιερό "Εχάλ" βρισκόταν στο ανατολικό τοίχο. πηγή: https://www.facebook.com/pg/%CE%9A%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CF%84%CE%B7%CE%BD%CE%AE-%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AD%CF%82-%CF%86%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B5%CF%82-Komothnh-palies-foto-230930670337149/photos/?tab=album&album_id=335492109881004

https://dialogues-in-archaeology.gr/

Μετά το Ολοκαύτωμα και την σχεδόν ολοσχερή καταστροφή των εβραϊκών κοινοτήτων στην Ελλάδα από τους Ναζί, η δεκαετία του 1950 ήταν η εποχή του απολογισμού της καταστροφής και της ανοικοδόμησης των λίγων εβραϊκών κοινοτήτων που επέζησαν. Στις πόλεις που οι Έλληνες Εβραίοι χάθηκαν σχεδόν εξ ολοκλήρου, οι λίγοι που επέζησαν διάλεξαν να μετοικίσουν στα μεγάλα αστικά κέντρα ή να φύγουν για το Ισραήλ και να ξεκινήσουν τη ζωή τους εκ νέου, χωρίς το βάρος και τον πόνο του χαμού συγγενών, φίλων και του παρελθόντος που χάθηκε για πάντα. Στις πόλεις χωρίς εβραϊκές κοινότητες οι συναγωγές και τα νεκροταφεία ερειπώθηκαν, καταπατήθηκαν και πολλά κατεδαφίστηκαν.

Τη δεκαετία του 1980 και του 1990 ξεκίνησε μια εκ νέου αναζήτηση και αποτύπωση των εβραϊκών μνημείων, πρώτα με το φωτογραφικό οδοιπορικό του Νίκου Σταυρουλάκη και του φωτογράφου Timothy DeVinney και στη συνέχεια με τη μελέτη της αποτύπωσης και μελέτης των εβραϊκών συναγωγών από τον υποφαινόμενο που ξεκίνησε το 1993. Τότε ορισμένα μνημεία, όπως η συναγωγή Μπεθ Ελ στην Κομοτηνή και η συναγωγή της Ξάνθης, έστεκαν ακόμη ερειπωμένες. Όμως λόγω αδιαφορίας, άγνοιας και άλλων προτεραιοτήτων
κατεδαφίστηκαν.

Την ίδια στιγμή ήταν και μια εποχή εξαιρετικά ελπιδοφόρα. Διότι κάτω από το ραντάρ της δημοσιότητας, ο υποφαινόμενος και κάποιοι ‘μαχητές’ δούλευαν με αφοσίωση για να σωθεί ότι ήταν δυνατόν να σωθεί: ο Νίκος Χανάν Σταυρουλάκης στα Χανιά, ο Μάριος Μαίσης στην Χαλκίδα, η Γιώτα Ζαφειριάδου στην Κομοτηνή και άλλοι.

Σήμερα περνάμε από τη λήθη στη γνώση και στην ανάδειξη. Μετά από 70 χρόνια από το Ολοκαύτωμα, και περίπου δύο δεκαετίες από τότε που ξεκίνησα να ασχολούμαι με τις συναγωγές της Ελλάδος, γίνεται ξαφνικά και στην Ελλάδα μια στροφή 180 μοιρών, όπου ξεκινώντας από τη Θεσσαλονίκη, φαίνεται κάτι να αλλάζει στη μοίρα των συναγωγών στην Ελλάδα. Η Θεσσαλονίκη κάνει την αρχή με την αναπαλαίωση της ιστορικής συναγωγής των Μοναστηριωτών στην οδό Συγγρού. Ακολούθησαν η συναγωγή Γιαντ Λεζικαρόν και η συναγωγή Γιαβανίμ στα Τρίκαλα, όλες με τον υποφαινόμενο ως επικεφαλή αρχιτέκτονα.

Χάρις στην ηγεσία της Κοινότητας Θεσσαλονίκης και τη στήριξη του Γερμανικού κράτους η συναγωγή Μοναστηριωτών ξαναβρήκε την παλιά της λάμψη και τη θέση της ως ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης – ένα σύμβολο της εβραϊκής κοινότητας που πριν το 1912 ήταν η πολυπληθέστερη κοινότητα της Θεσσαλονίκης.

Σήμερα που το ενδιαφέρον γι αυτή την πτυχή της ιστορίας των ελληνικών πόλεων ξυπνάει, μπορούμε να ακολουθήσουμε το παράδειγμα της Θεσσαλονίκης και άλλων πόλεων στο εξωτερικό και να δούμε όχι μόνο πώς θα διατηρήσουμε ότι επέζησε από τις συναγωγές στην Ελλάδα, αλλά και πώς θα τις αναδείξουμε. Σαν πολιτισμικό κεφάλαιο για τις πόλεις και τις τοπικές κοινωνίες, και σαν τρόπο να δημιουργηθούν νέοι πόλοι έλξεις στις πόλεις, που όχι μόνο θα φέρουν τουρισμό και συνάλλαγμα, αλλά και θα αναζωογονήσουν τα ιστορικά κέντρα με νέες χρήσεις και νέα μνημεία στο δημόσιο χώρο.

 

Δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα των Αρχαιολογικών Διαλόγων 2018 εδώ:

Πέμπτη 31 Μαΐου

Παρασκευή 01 Ιουνίου

Σάββατο 02 Ιουνίου

Κυριακή 03 Ιουνίου

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: