our news

Φαντάσματα: Ιστορία και Ηθικότητα

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3,043 other followers

Η ευτυχία που ανατέλλει στα μάτια του σκεπτόμενου ανθρώπου είναι η ευτυχία της ανθρωπότητας.

Τ. Αντόρνο

Γράφει ο Daniel

Το κείμενο του «Εργατικού Αγώνα» (εφεξής «ΕΑ») για το Ολοκαύτωμα, το οποίο έλαβε ήδη μία πρώτη απάντηση από τις γραμμές των Shades (βλ. https://theshadesmag.wordpress.com/2018/07/17/ergatikos-agonas-antisimitismos/), άνοιξε ένα ενδιαφέρον ζήτημα:

Η βασική διανοητική παραδοχή του, όπως το ίδιο το κείμενο ομολογεί, συνίσταται στην διάκριση μεταξύ ιστορίας και ηθικής και δη στο ότι «ο φασισμός και ο ναζισμός δεν αποτελούν ηθικές αλλά ιστορικές κατηγορίες».

Είναι προφανές ότι ο «ΕΑ» είναι βαθιά εγκλωβισμένος στους κατά Moishe Postone «δυϊσμούς της καπιταλιστικής νεωτερικότητας». Στην αντίληψη του «ΕΑ» κάθε «κατηγορία» αποτελεί και μία ψευδο-σπινοζική substantia (υπόσταση). Το κείμενο του «ΕΑ» συνιστά απείκασμα της λογικότητας της γερμανικής ποινικής δογματικής: αντιμετωπίζει κατακερματισμένα (έστω και αν επί του προκειμένου επιλέγει έναν συγκεκριμένο δυϊσμό) την Ολότητα, και έτσι ανάγει την κάθε κατά το δοκούν επιλεχθείσα μερικότητα σε μία «αντικειμενική υπόσταση» (tatbestand) –σε μία απομονωμένη «κατηγορία» την οποία –προφανώς- αδυνατεί να συνδέσει με τις υπόλοιπες.

Με αυτόν τον τρόπο απέναντι στην «αυθεντία (auctoritas) της υλιστικής διαλεκτικής» o «ΕΑ» με δειλό τρόπο προσπαθεί (εις μάτην) να αντιπροτάξει την θεαματική νεκρανάσταση μίας σχολαστικής μεταφυσικής η οποία ταιριάζει μόνο σε «γεροντοκόρες». Τα όσα ο «ΕΑ» προσπαθεί να πει, ανήκουν στην προ-ιστορία:

-Σε εκείνη την χρεωκοπημένη γερμανικής έμπνευσης αντίληψη η οποία φαντασιώνεται την «Ιστορία» ως μία αγαλμάτινη γυναίκα, ως μία εικόνα, ως ένα φετίχ για κάθε γούστο, ως ένα είδωλο το οποίο υποτίθεται ότι πρέπει να το προσκυνάμε, αντί να το γκρεμίσουμε από το βάθρο του.

Στην αντίληψη του «ΕΑ» η ιστορία είναι μία ευθύγραμμη πορεία, χωρίς Υποκείμενο και χωρίς Τέλος. Αυτό είναι «καθαρός» Αλτουσέρ: μία συντηρητική αέναη ευ-λογία και αναπαραγωγή του υπάρχοντος.

Η ιστορία δεν είναι μία ετερογενής αρχή, αλλά ο αγώνας του Υποκειμένου να κυριαρχήσει επί του Αντικειμένου.

Απέναντι στην ηλιθιότητα του πράγματος αντιπαρατάσσουμε την Συλλογική Ευφυΐα, απέναντι στην τυραννία του αντικειμένου αντιπαραβάλλουμε την Αυτό-κρατορία της ανθρώπινης αυτό-αξιοποίησης.

«Η ιστορία γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε το τελικό αποτέλεσμα εξάγεται πάντα από τις συγκρούσεις πολλών ατομικών θελήσεων, εκ των οποίων η καθεμία πάλι γίνεται τέτοια, καθ’ όσον εξάγεται από ένα πλήθος ιδιαίτερων συνθηκών ζωής. Υπάρχουν λοιπόν εδώ αναρίθμητες δυνάμεις οι οποίες διασταυρώνονται, μια ατέλειωτη ιεραρχία από παραλληλόγραμμα δυνάμεων, από τα οποία εξάγεται μία συνισταμένη, δηλαδή το ιστορικό».

(Φ. Ένγκελς, από την Επιστολή στον Τζ. Μπλοχ).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: