our news

9Η ΣΕΠΤΈΜΒΡΗ 1944: Η μέρα που η Βουλγαρία άλλαξε στρατόπεδο (ιστορικά στοιχεία & φωτογραφίες)

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3,794 other followers

Σημείωση της συντακτικής ομάδας

Αναδημοσιεύουμε ένα εξαιρετικό κείμενο από μια εξαιρετική σελίδα (Τα δικά μας Βαλκάνια). Δεν μπορεί παρά να μας χαροποιεί το γεγονός ότι ο αριθμός των ανεξάρτητων ιστορικών ερευνητών με κομμουνιστική αναφορά αυξάνονται. Ένα ιδιαίτερα ενθαρρυντικό γεγονός για το μέτωπο ιστορίας ενάντια στη λήθη και τον ιστορικό ρεβιζιονισμό της καπιταλιστικής κυριαρχίας στην Ελλάδα και την ΕΕ. 

 

Η 9η Σεπτέμβρη 1944 είναι η μέρα που η Βουλγαρία επισήμως απελευθερώθηκε από τη φιλο-ναζιστική της κυβέρνηση και προσχώρησε στο στρατόπεδο του αντιφασισμού. Καταλυτικό ρόλο γι’ αυτή την ανατροπή έπαιξε η είσοδος της 3ης Ουκρανικής Στρατιάς του σοβιετικού Κόκκινου Στρατού στη Βουλγαρία, στις 8 Σεπτέμβρη.

Η νέα κυβέρνηση του Πατριωτικού Μετώπου με βασική συνιστώσα της το Βουλγαρικό Κομμουνιστικό Κόμμα που ανέβηκε στην εξουσία στις 9 Σεπτέμβρη, έσπευσε να εντάξει τη Βουλγαρία στον πόλεμο με την πλευρά των Συμμάχων ώστε να ξεπλύνει το όνειδος της σύμπραξης με τις δυνάμεις του Άξονα και να αποφύγει την κατάταξη της χώρας στους ηττημένους του Β’Π.Π.

Εδώ θα κάνουμε ένα μικρό αφιέρωμα στην 9η Σεπτέμβρη και στη γενικότερη συμβολή των Βούλγαρων αντιφασιστών στον Β’Π.Π.

 

Χωριό Ντόλνι Λόζεν περιοχή Σόφιας

Χωριό Ντόλνι Λόζεν, περιοχή Σόφιας, 9/9/1944. Οι χωρικοί γιορτάζουν την απελευθέρωση της χώρας τους από τον Κόκκινο Στρατό.

 

Η Αντίσταση στα χρόνια του πολέμου

Οι πρώτες αντάρτικες ομάδες (παρτιζάνοι) εμφανίστηκαν στη Βουλγαρία μετά το ξεκίνημα της ναζιστικής επίθεσης εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης το 1941. Η ανάπτυξη της δράσης τους αποδείχτηκε μια ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση καθώς δρούσαν σε ένα εχθρικό περιβάλλον όπου οι κρατικοί θεσμοί δεν είχαν διαλυθεί αλλά είχαν ταχθεί αυτούσιοι στην υπηρέτηση των στρατιωτικών σκοπών του φασιστικού Άξονα. Επιπλέον, οι αντιφασίστες παρτιζάνοι της Βουλγαρίας είχαν να αντιμετωπίσουν την εθνικιστική προπαγάνδα του βουλγαρικού κράτους που με βάση τη συμμαχία του με τον Άξονα αποκτούσε “ιστορικά αλύτρωτες” περιοχές στην Ελλάδα και τη Γιουγκοσλαβία.

Η πρώτη στρατιωτική επιτροπή που ορίζεται απ’ την Κεντρική Επιτροπή του κομμουνιστικού κόμματος για να οργανώσει το αντάρτικο στη Βουλγαρία συλλαμβάνεται σχεδόν σύσσωμη τον Απρίλιο κι εκτελείται τον Ιούλιο του 1942. Τότε, την αναδιοργάνωση του παρτιζάνικου κινήματος αναλαμβάνει ο Εμίλ Μάρκοφ απ’ το Πολιτικό Γραφείο του ΒΚΚ κι αργότερα ο Ντόμπρι Τερπέσεφ μαζί με τον στρατιωτικό διοικητή Χρίστο Μιχαήλοφ.

Emil Markov 5-41905 - 12-7-1943

Ο Εμίλ Μαρκόφ, μέλος του ΒΚΚ και αναδιοργανωτής του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος της Βουλγαρίας. Γεννήθηκε στις 5 Απρίλη 1905 στην Μπερκόβιτσα και σκοτώθηκε στις 12 Ιούλη 1943 στη Σόφια σε συμπλοκή με αστυνομικές δυνάμεις στο κρησφύγετό του και αφού πολέμησε για ώρα μόνος του με το πιστόλι του. Είχε πάρει μέρος στην εργατο-αγροτική εξέγερση του ’23 στη Βουλγαρία. Πέρασε 4,5 χρόνια στη φυλακή. Το 1930 πηγαίνει στη Σοβιετική Ένωση για θεραπεία. Αποφοιτά με άριστα από την κομματική σχολή Λένιν κι επιστρέφει στη Βουλγαρία το 1932. Τον Ιούλιο του ’41 ξανασυλλαμβάνεται και φυλακίζεται σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Βουλγαρία απ’ όπου το σκάει και εντάσσεται στις παρτιζάνικες δυνάμεις.

Τον Μάρτιο του ’43 ιδρύεται ο Εθνικοαπελευθερωτικός Επαναστατικός Στρατός (HOBA) που έρχεται να συνενώσει τις μεμονωμένες αντιφασιστικές ομάδες που δρουν ως τότε σε διάφορες περιοχές της Βουλγαρίας. Στο απόγειό του, το 1944, ο HOBA θα φτάσει να έχει 9 ταξιαρχίες, 35 τάγματα και λόχους και 2 ανεξάρτητες μονάδες και άλλες μικρότερες ομάδες. Περίπου 20.000 παρτιζάνοι θα ενταχθούν στις γραμμές του ως ένοπλοι και έφεδροι ενώ θα έχει πάνω από 3.000 απώλειες σε μάχες κι εκτελέσεις.

Σύμφωνα με αναφορά της Κεντρικής Επιτροπής του ΒΚΚ προς τον Γκεόργκι Δημητρόφ στα μέσα του ’44, το 25-30% των παρτιζάνων ήταν μέλη του κομμουνιστικού κόμματος, άλλοι τόσοι μέλη της νεολαίας του ΚΚ κι οι υπόλοιποι ανένταχτοι. Η μέση ηλικία των παρτιζάνων ήταν τα 25 έτη ενώ στις τάξεις του πολέμησαν και περίπου 500 γυναίκες.

Plovdiv_September_1944

Είσοδος των Βούλγαρων παρτιζάνων στην πόλη Πλόβντιβ/Φιλιππούπολη

Ο βουλγαρικός HOBA χωρίς να φτάσει στα επίπεδα μαζικότητας του ΕΛΑΣ ή του γιουγκοσλάβικου απελευθερωτικού στρατού θα συμβάλλει με πράξεις σαμποτάζ αλλά και απασχολώντας δυνάμεις του βουλγαρικού στρατού και αστυνομίας. Στις αρχές του ’44 το βουλγαρικό κράτος θα διαθέσει 5 έως 10.000 χωροφύλακες και θα θέσει σε επιφυλακή περίπου 100.000 στρατιώτες από το φόβο των ανταρτών. Αργότερα, θα δημιουργήσει ομάδες “Κυνηγών” με στόχο την τρομοκράτηση των ανταρτών και των δικτύων υποστήριξής τους.

41169105_2005565656196459_520980838674857984_n

Βούλγαροι “Κυνηγοί” ποζάρουν μπροστά στα κομμένα κεφάλια Βούλγαρων αντιφασιστών-ανταρτών. Μια καλά πληρωμένη “εργασία” στην υπηρεσία του φασιστικού κράτους. Μας θυμίζει αντίστοιχες ελληνικές περιπτώσεις.

Ακόμα και στις κατακτημένες απ’ τον βουλγαρικό στρατό περιοχές της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας το βουλγαρικό κομμουνιστικό κόμμα θα κάνει υπόγεια προπαγάνδα στις τάξεις των στρατιωτών ενώ θα βοηθάει με μυστικότητα τις τοπικές αντιστασιακές δυνάμεις. Ακόμα, ένας αριθμός Βούλγαρων στρατιωτών θα αυτομολήσει και θα ενταχθεί στις ελληνικές και γιουγκοσλαβικές αντάρτικες δυνάμεις.

 

Μετά την 9η Σεπτέμβρη

Η απελευθέρωση που συντελείται στις 9 Σεπτέμβρη οδηγεί στην αναδιοργάνωση του βουλγαρικού στρατού και την ένταξή του στο στρατόπεδο του αντιφασισμού. Μέχρι τα τέλη Σεπτέμβρη θα δώσει μάχες εντός της Βουλγαρίας εναντίον των υπολειμμάτων των γερμανικών δυνάμεων ενώ θα πραγματοποιήσει εκκαθαρίσεις φασιστών αξιωματικών.
Τον Οκτώβριο του ’44, ο νέος βουλγαρικός στρατός, με δύναμη 550.000 στρατιωτών θα ακολουθήσει την 3η Ουκρανική Στρατιά και μαζί με τον Κόκκινο Στρατό και τους Γιουγκοσλάβους παρτιζάνους θα απελευθερώσουν μία σειρά πόλεων στη σημερινή Δημοκρατία της Μακεδονίας, στο Κόσοβο και το ίδιο το Βελιγράδι.

5370

Βουλγάρα αντάρτισσα κατά την υποδοχή του Κόκκινου Στρατού. Στα βουλγάρικα διαβάζουμε: “Καλώς ήρθατε ελευθερωτές”

Στη συνέχεια τμήματα του νέου βουλγαρικού στρατού θα πάρουν μέρος ακόμα και στην πολιορκία της Βουδαπέστης στο πλάι του Κόκκινου Στρατού ενώ άλλα τμήματά του θα πολεμήσουν στην ανατολική Αυστρία φτάνοντας μέχρι τις αυστριακές Άλπεις. Στην τελευταία αυτή φάση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο νέος βουλγαρικός στρατός θα συμβάλλει με μία δύναμη 130.000 μαχητών, δίνοντας μάχες εναντίον των Γερμανών, ακόμα και μετά την επίσημη λήξη του πολέμου, ως τις 15 Μάη στη Βοσνία.
Οι 8.337 νεκροί, 9.155 αγνοούμενοι και 22.958 τραυματίες του νέου βουλγαρικού στρατού ως το τέλος του Β’ΠΠ, αποτέλεσμα των γεγονότων της 9ης Σεπτέμβρη του ’44, αποτελούν τη συμβολή του στην ήττα του ναζισμού και έναν ένδοξο τρόπο με τον οποίο η Βουλγαρία ξέπλυνε τη ντροπή που της φόρτωσε η εθνικιστική, φιλο-φασιστική κυβέρνησή της όταν την τοποθέτησε στο φασιστικό στρατόπεδο το 1941. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Βουλγαρία ήταν η μοναδική χώρα που πολέμησε με τον Άξονα στο μεγαλύτερο μέρος του Β’ΠΠ και δεν έχασε εδάφη κατά τη μεταπολεμική διευθέτηση των συνόρων, αντιθέτως κέρδισε την περιοχή της νότιας Δοβρουτσάς από τη Ρουμανία, γεγονός που οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στη συμμετοχή της στον αντιφασιστικό αγώνα μετά την 9η Σεπτέμβρη και την υποστήριξη της ΕΣΣΔ και της Γιουγκοσλαβίας.

Επιστροφή βουλγαρικού στρατού στη Σόφια 1945

Επιστροφή του νέου βουλγαρικού στρατού στη Σόφια, τον Μάη του ’45 μετά από πολύμηνες μάχες με τους Γερμανούς ναζί σε Ουγγαρία, Αυστρία και Γιουγκοσλαβία

Η 9η Σεπτέμβρη και η Ελλάδα

Η επίδραση των γεγονότων της 9ης Σεπτέμβρη στην Ελλάδα ήταν καταλυτική. Ο κατοχικός βουλγαρικός στρατός παύει να υπηρετεί τη ναζιστική Γερμανία και συνεργάζεται με τις δυνάμεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, στις οποίες σε πολλές περιπτώσεις παραδίδει την εξουσία. Τα βασανιστήρια, οι εκτελέσεις κι ο τρόμος εναντίον του πληθυσμού της ελληνικής Μακεδονίας παύει και σε πολλές πόλεις επικρατεί κλίμα συναδέλφωσης μεταξύ των δύο λαών, παρά το πρόσφατο αιματηρό παρελθόν. Τιμωρούνται Βούλγαροι φασίστες-αξιωματικοί κι εμφανίζονται διάφοροι αντιφασιστικοί πυρήνες που δρούσαν υπογείως εντός του βουλγαρικού στρατού (για περισσότερες λεπτομέρειες βλ: Έλληνες και Βούλγαροι αντιφασίστες στη Μακεδονία και τη Θράκη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ) Τελικά ο βουλγαρικός στρατός θα αποχωρήσει από τα ελληνικά εδάφη κατά το πρώτο μισό του Οκτώβρη, μετά από πίεση των Βρετανών που φοβούνται τη συνεργασία Βουλγάρων και ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.

Η 9η Σεπτέμβρη στη Βουλγαρία σήμερα

Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 στη Βουλγαρία γίνεται μια προσπάθεια να υποβαθμιστεί και να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας των γεγονότων της 9ης Σεπτέμβρη. Στη δημόσια σφαίρα, από τα καθεστωτικά media, η 9η Σεπτέμβρη εξομοιώνεται με πραξικόπημα και ημερομηνία “υποταγής” της Βουλγαρίας στο στρατόπεδο του “ολοκληρωτισμού”. Το μνημείο των πεσόντων σοβιετικών στρατιωτών κατά την απελευθέρωση της Βουλγαρίας έχει δεχτεί δεκάδες επιθέσεις ενώ έχει ιδρυθεί υπό την αιγίδα και με χρηματοδότηση της ΕΕ ακόμα και σύλλογος για την κατεδάφισή του. Ωστόσο, η σημασία των γεγονότων της 9ης Σεπτέμβρη δεν είναι εύκολο να παραγραφεί.

Δείτε εδώ σε slide εικόνες από την 9η Σεπτέμβρη σε μία σειρά βουλγαρικών πόλεων (διακρίνονται διάφορα πανό υπέρ του Κόκκινου Στρατού και εναντίον του φασισμού)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: