our news

Ριζοσπάστες Ιρλανδοί συγγραφείς της δεκαετίας του 1930

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,878 other followers

Κατρίνα Γκόλντστοουν, 6 Δεκεμβρίου 2018, Radical Books. Τη μετάφραση για το shades έκανε ο Φίλιππος. Πηγή με το αγγλικό πρωτότυπο εδώ

Ένα ξεθωριασμένο απόκομμα ενός κακοποιημένου μπλε βιβλίου, διατηρημένο στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Δουβλίνου, δίνει τις ελάχιστες ενδείξεις της ριζοσπαστικής ιστορίας μιας ομάδας Ιρλανδών συγγραφέων που οι περισσότεροι έχουν ξεχάσει. Το λεύκωμα ανήκει στον Ιρλανδο-Εβραίο συγγραφέα, ποιητή και εκπαιδευτή Leslie Daiken (1912-1964). Γεννημένος το 1912 στη πρωτεύουσα της Ιρλανδίας- το Δουβλίνο, μέλος μιας εβραϊκής οικογένειας μεσαίας τάξης που εμπορεύεται παλιοσίδερα και καουτσούκ, ο Daiken εκπαιδεύτηκε στο Wesley και το Trinity College της γενέτειράς του, απ΄ όπου και αποφοίτησε με πτυχίο στις Σύγχρονες Γλώσσες. Ο Samuel Beckett ήταν ένας από τους καθηγητές του. Ο Daiken εμπλεκόμενος στην πολιτική ζύμωση της δεκαετίας του ’30 – αυτό που αποκαλούσε «οι ηρωικές μέρες του ονείρου και του αγώνα» – αντιτάχθηκε, μαζί με πολλούς άλλους συγγραφείς και καλλιτέχνες της εποχής, με τον γραπτό και προφορικό του λόγο στην άνοδο του φασισμού. Όλοι μαζί υποστήριξαν τους αγώνες της εργατικής τάξης, προώθησαν την πολιτιστική ισότητα και σε ορισμένες περιπτώσεις συμμετείχαν εθελοντικά στις Διεθνείς Ταξιαρχίες του ισπανικού εμφυλίου πολέμου.

Η «γενιά του ‘30» είναι συνώνυμη της ριζοσπαστικής αριστερής πολιτικής των μεσοπολεμικών χρόνων της Αγγλίας, τόσο στο επίπεδο της πολιτικής εμπλοκής διαφόρων συνασπισμών που αμφισβητούσαν τον καπιταλισμό και τον φασισμό όσο και στο πολιτιστικό επίπεδο, με την έκδοση πολλών μικρών αριστερών δημοσιεύσεων και την αυξημένη δημοτικότητα της Λέσχης Αριστερού Βιβλίου. Λιγότερο αναγνωρισμένη φαίνεται να είναι η συνεισφορά μιας ομάδας Ιρλανδών συγγραφέων, συμπεριλαμβανομένου και του Leslie Daiken, επίσης επηρεασμένου από τον σοσιαλισμό και τις ιδέες ισότητας εντός της τέχνης και του πολιτισμού. Ο Daiken είχε μεγάλο ενδιαφέρον για τις μορφές δημοκρατικής τέχνης, τα παιδικά παιχνίδια, τις ομοιοκαταληξίες σε αργκό και την προλεταριακή ποίηση. Το 1934, ο Daiken μετακόμισε στο Λονδίνο εργαζόμενος για τις κοινωνικές σχέσεις κινηματογραφικών εταιριών, διατηρώντας ταυτόχρονα μια παράλληλη ζωή ακτιβισμού μεταξύ των Ιρλανδών δημοκρατικών και αγγλικών σοσιαλιστικών κύκλων. Παλιές φωτογραφίες τον δείχνουν σε διαδηλώσεις για την Ισπανία. Σε μία από αυτές, τραβηγμένη το 1938, βρίσκεται στην πλατεία Trafalgar με ένα πανό που γράφει: «ΙΡΛΑΝΔΟΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ ΧΑΙΡΕΤΟΥΝ ΤΟΥΣ ΙΣΠΑΝΟΥΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ – ΤΣΑΚΙΣΤΕ ΚΑΘΕ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟ».

Φωτογραφία των Leslie Daiken και άλλων στην πλατεία Trafalgar το 1938, σε διαδήλωση αλληλεγγύης με την Ισπανία. Ο Daiken στέκεται στην πρώτη σειρά στα δεξιά μιας γυναίκας. Αυτή η φωτογραφία φυλάσσεται στα αρχεία της Comintern στη Μόσχα.

Όπως και άλλοι Ιρλανδοί συγγραφείς, εξόριστοι στο Λονδίνο τη δεκαετία του 1930, έτσι και ο Daiken ήταν παθιασμένος με τους παγκόσμιους αγώνες και με την καταπολέμηση του φασισμού. Παρόλο που μερικά από τα ποιήματα των συγγραφέων αυτών έχουν συμπεριληφθεί σε τόμους όπως «The Penguin Book of Spanish Civil War Verse» (1988), η θέση τους στους ριζοσπαστικούς πολιτιστικούς κύκλους της δεκαετίας του 1930 παραβλέπετε σε μεγάλο βαθμό. Το Αρχείο Daiken φωτίζει ένα δίκτυο συνδέσεων μεταξύ Ιρλανδών συγγραφέων και μιας ευρύτερης ομάδας διανοούμενων και πολιτιστικών στελεχών της δεκαετίας του ’30, που ενδιαφέρονται για τον ρόλο της κουλτούρας στην πολιτική. Εκατοντάδες αόρατα αρχεία Daiken περιέχουν αλληλογραφίες μεταξύ εκδοτών, πολιτικών συντρόφων, άλλων ποιητών και συγγραφέων, προτάσεις και αποσπάσματα μη ολοκληρωμένων βιβλίων.

Το λεύκωμα του Daiken περιέχει πληθώρα αποκομμάτων, ξεθωριασμένα αναμνηστικά και φυλλάδια, αντίγραφα άρθρων του στις εφημερίδες, ανασκοπήσεις της γραφής του και χρονοδιαγράμματα των εκπομπών του για το BBC. Ένα άρθρο σχετικά με τους Ιρλανδούς συγγραφείς, συγγραμμένο από τον Helmer Grundstrom- ενός Σουηδού συγγραφέα προλεταριακών μυθιστοριογραφιών, αναφέρεται στον Daiken και στους φίλους του Michael Sayers, Niall Sheridan και Charlie Donnelly ως «kommunisten» (κομμουνιστές). Στο λεύκωμα του Daiken βρίσκονται αποκόμματα τίτλων μικρών ριζοσπαστικών εφημερίδων όπως το «Ιρλανδικό Μέτωπο» και ο «Ιρλανδός Δημοκράτης», που υποστήριζαν την αλληλεγγύη μεταξύ των Ιρλανδών μεταναστών και των Βρετανών συντρόφων τους ενώ παράλληλα ασχολιόντουσαν και με το λαϊκό τραγούδι και τους εργατικούς χορούς. Ένα άρθρο της «Αριστερής Ανασκόπησης» (Left Review) σε τεύχος Δεκεμβρίου του 1936, πραγματεύεται την ανθολογία του Daiken «Αντίο Λυκόφως» (Goodbye Twilight) και «Tραγούδια από τον αγώνα στην Ιρλανδία» (Songs of the Struggle in Ireland). Μεταξύ άλλων, σημειώνει πως η εν λόγω ανθολογία δημοσιεύθηκε στον τύπο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Μεγάλης Βρετανίας που εξέδιδε ο εκδοτικός οίκος Lawrence & Wishart. Η λεζάντα του φυλλαδίου γράφει: «εδώ εκφράζεται η αυθεντική φωνή των ανθρώπων, των αγροτών, των εργατών και των διανοουμένων, ενωμένοι στον κοινό στόχο του αγώνα για ελευθερία- πολιτική και οικονομική ελευθερία».

Οι ενταγμένοι στον αριστερό χώρο Ιρλανδοί συγγραφείς, ποιητές και καλλιτέχνες ενστερνίστηκαν απόψεις αλληλεγγύης και διεθνισμού που ήταν δύσκολο να διατηρηθούν σε μια μικρή και συντηρητική κοινωνία, όπως το πρόσφατα ανεξάρτητο Ελεύθερο Ιρλανδικό Κράτος. Με το καράβι ταξίδεψαν στην Αγγλία για να βρουν εκεί δουλειά αλλά και για να συναναστραφούν με ομοϊδεάτες σοσιαλιστές. Για ορισμένους έχουν γίνει μελέτες πάνω στη λογοτεχνία ή/και στον πολιτικό ακτιβισμό τους. Ο Charlie Donnelly, για παράδειγμα, έμεινε στην ιστορία της ιρλανδικής λογοτεχνίας. Συμμετείχε στις Διεθνής Ταξιαρχίες του ισπανικού εμφυλίου όπου τον Φεβρουάριο του 1937, στη μάχη του Jarama, σκοτώθηκε σε ηλικία μόλις 21 ετών, αφήνοντας πίσω του μερικά ποιήματα και πολιτικά γραπτά. Η έρευνα πάνω στην συλλογική τέχνη και πολιτική των επαναστατικών αυτών ποιητών ως μια συνεκτική πολιτισμική τάση, έχει παραμεληθεί. Αντ’ αυτού έχουν πέσει θύμα ενός είδους ιστορικής διαγραφής. Η αντιμετώπιση αυτή διευκολύνεται από την έλλειψη αρχειακού υλικού με αποτέλεσμα την περιθωριοποίηση των επιτευγμάτων τους και τελικά ένα μεγάλο μέρος της ιρλανδικής αριστερής ιστορίας.

Στο πλαίσιο αυτό, το αρχείο Daiken λειτουργεί σαν φανός και χάρτης, υπογραμμίζοντας πως εάν δεν έχουμε πρόσβαση σε υλικές αποδείξεις, το ριζοσπαστικό παρελθόν μπορεί να αποσιωπηθεί. Το αρχείο του αποκαλύπτει ένα δίκτυο ριζοσπαστικών σχέσεων μεταξύ αντιφασιστικών, αντιιμπεριαλιστικών, συνδικαλιστικών και αριστερών ομάδων της δεκαετίας του 1930, στο Λονδίνο και αλλού. Ιρλανδοί συγγραφείς υποστήριξαν μια σειρά από διεθνείς αγώνες όπως τη Ρεπουμπλικανική Ισπανία, την εκστρατεία Free Tom Mooney, τα Scottsboro Boys, ενοποιημένοι στον αγώνα κατά του φασισμού. Φανερώνουν την ύπαρξη ενός διεθνιστικού ριζοσπαστικού δικτύου αλληλεγγύης, με μέλη που βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία, από την Ιρλανδία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Ο Daiken αλληλογραφεί με τον Αμερικανό ποιητή William Carlos Williams και ο Ιρλανδός συγγραφέας Peadar O’Donnell με τον Γερμανό θεατρικό και ριζοσπάστη Ernst Toller. Όταν ο Daiken πέθανε πρόωρα το 1964, η πλειονότητα των νεκρολογιών παρέλειψε να αναφέρει την αφοσίωσή του στη ριζοσπαστική πολιτική και τη κουλτούρα της δεκαετίας του ’30. Μόνο η εφημερίδα «Irish Times» αναφέρθηκε στα επιτεύγματά του ως «ποιητής στον κόσμο της τέχνης, συγγραφέας και εργαζόμενος στον πολιτικό και κοινωνικό χώρο ».

Η ανάκτηση της αρχειοθετημένης συλλογής επιστολών και εγγράφων του Daiken και οι συνδέσεις που μας αποκαλείπτει, επιτρέπουν τη διεκδίκηση και επανεκτίμηση της ζωής και των έργων πολλών Ιρλανδών συγγραφέων της Αριστεράς που είχαν έντονο πάθος με τον διεθνιστικό αγώνα κατά του φασισμού, εμπνευσμένοι από την πίστη στα πολιτιστικά ιδανικά της ισότητας.

Το βιβλίο της Katrina Goldstone «Irish Writers and the Thirties Art, Exile and War» (Ιρλανδοί συγγραφείς και η τέχνη του ’30, Εξορία και Πόλεμος), θα δημοσιευτούν από τις εκδόσεις Routledge το 2020. Έλαβε επιχορήγηση από την Amiel Melburn Trust για να πραγματοποιήσει έρευνα στη βιβλιοθήκη Marx Memorial Library και τη Βρετανική Βιβλιοθήκη. Για τη βιογραφία του Κατρίνα της Leslie Daiken, βλέπε: Emmet O’Connor and John Cunningham eds., Studies in Irish Radical Leadership: Lives on th Left (Manchester, 2016).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: