our news

Ο φτηνός αντικομμουνισμός ως ο ενοποιητικός κρίκος της κυριαρχίας

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,779 other followers

Γιουγκοσλάβοι παρτιζάνοι 1942 πηγή: https://ucbmun.herokuapp.com/yugoslavia.html

Τις τελευταίες εβδομάδες του Γενάρη ζήσαμε μερικές ευχάριστες στιγμές οργανωμένης και συντονισμένης δράσης. Σύντροφοι και συντρόφισσες από διάφορα μέρη πήραμε την πρωτοβουλία να υπογράψουμε από κοινού κείμενα και να πραγματοποιήσουμε εκδηλώσεις -ανάλογα με τις δυνατότητες του ο καθένας/η καθεμία, με κεντρικό θέμα τα 74 χρόνια από την απελευθέρωση του Άουσβιτς από τον Κόκκινο Στρατό. Αποτέλεσμα ήταν να γίνουν 9 παρεμβάσεις με αφισοκόλληση, μια προβολή/συζήτηση και μια συγκέντρωση σε μνημείο του Ολοκαυτώματος. Από την αρχή της συζήτησης για το πλαίσιο μιας τέτοιας κινητοποίησης, μας προβλημάτιζε τι θα έπρεπε να προταχθεί ως κύρια κατεύθυνση. Αποφασίσαμε λοιπόν να κρατήσουμε μια ξεκάθαρη θέση με συνέπεια απέναντι στα ίδια τα ιστορικά γεγονότα, δίχως ιδεοληψίες και ταμπού της υποτιθέμενης “επαναστατικής καθαρότητας” που συχνά συμπλέει με την κυρίαρχη ιδεολογία, και εν απουσία της υλιστικής κριτικής. Επιχειρήσαμε με ένα σαφή τρόπο να ανοίξουμε δυο καυτά θέματα στη παρούσα συγκυρία: α) γιατί ο αντισημιτισμός συνεχίζει να παίζει κεντρικό ρόλο στην μεταπολεμική Ευρώπη και μάλιστα και μέσα στην αριστερά και β) τον αγώνα ενάντια στην ιστορική λήθη, τον ιστορικό ρεβιζιονισμό και τον αντικομμουνισμό.

Οι δράσεις που υλοποιήσαμε, με στο παραπάνω πλαίσιο, έγιναν η αφορμή να συναντηθούμε και να ανοίξουμε διάλογο με πάρα πολύ κόσμο, πράγμα που δεν θα γινόταν εφικτό με διαφορετικό τρόπο. Δεν είναι όμως αυτός ο λόγος που γράφουμε (ή μάλλον επικαιροποιούμε τις θέσεις μας) σε αυτό το κείμενο, αλλά γιατί πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα σχετικά με τα ιστορικά γεγονότα και τις δικές μας θεωρητικές κατευθύνσεις. Αφορμή για αυτή τη νέα μας παρέμβαση στάθηκαν διάφορα σχόλια και δημοσιεύματα στον αστικό και δη τον “εναλλακτικό” -κυρίως αθηναϊκό- τύπο, στον απόηχο της επετείου της 27ης Γενάρη. Στόχος τους είναι πάντα ο ίδιος : ο μαρξισμός, η ακύρωσή του μέσω της εξίσωσης -για ακόμα μια φορά- του κομμουνισμού με τον ναζισμό. Τα σχόλια και δημοσιεύματα αυτά όχι μόνο εργαλειοποιούν το Ολοκαύτωμα για να επιτεθούν στο ιστορικό κομμουνιστικό κίνημα, αλλά ψεύδονται και συνειδητά, πάντα μέσα στα πλαίσια της γραμμής της Ε.Ε πάνω στο θέμα.

Είναι ευρύτερα γνωστό ότι η Ε.Ε. και οι κυρίαρχοι ιδεολογικοί της μηχανισμοί επιχειρούν με κάθε τρόπο να εξισώσουν τα εκατομμύρια νεκρών στα μέτωπα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης/εξόντωσης του εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος, με την πολιτική διώξεων των πολιτικών αντιπάλων στη Σοβιετική Ένωση, η οποία όχι μόνο σήκωσε το κύριο βάρος στον πόλεμο, αλλά και απελευθέρωσε κρατουμένους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως το Άουσβιτς, και το μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης από τον ναζισμό. Η εξίσωση αυτή δεν γίνεται τυχαία. Είναι κομμάτι μιας ευρύτερης απόπειρας ιστορικού ρεβιζιονισμού από την κυρίαρχη ιδεολογία και τον καπιταλιστικό μηχανισμό της Ε.Ε., και αυτό σε μια εποχή που διάφοροι πανηγυρίζουν το τέλος του σοσιαλισμού/κομμουνισμού ως τάση υπέρβασης του υπάρχοντος. Μέσα στα διάφορα άλλα, βασικό τους επιχείρημα είναι και το σύμφωνο μη επίθεσης που υπέγραψε η ΕΣΣΔ με τη Γερμανία παραμονές του πολέμου. Σύμφωνα με αυτόν τον ισχυρισμό το «μη επίθεση» μεταφράζεται σε «σύμφωνο συνεργασίας» του ναζισμού με το σοβιετικό κράτος. Παραλείπουν επίσης με ταχυδακτυλουργικό τρόπο το σύμφωνο του Μονάχου ένα χρόνο πριν [1].  Βέβαια το θράσος τους δεν σταματά εκεί. Αναζητούν και θεωρητικά επιχειρήματα μέσα σε μια γενικότερη μπουρδολογία περί ευθυνών του ίδιου του μαρξισμού, δανειζόμενοι και από το “ιδεολογικό οπλοστάσιο” διάφορων άλλων αυτόνομων ιδεολόγων “αντιφασιστών”, που σύμφωνα με τις θεωρίες τους, ο μαρξισμός έβαλε τις θεωρητικές βάσεις για το ίδιο το Άουσβιτς. Προσπερνάνε ως μια ασήμαντη λεπτομέρεια το γεγονός ότι η ΕΣΣΔ ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε επίσημα το κράτος των επιζώντων (Ισραήλ).

Η πτώση του Βερολίνου και η είσοδος του Κόκκινου Στρατού στη πόλη (το τέλος δηλαδή του χειρότερου πολέμου στην ανθρώπινη ιστορία), μεταφράζεται από αυτούς σε μια είσοδο των «βιαστών» στη πόλη, κατεξοχήν επιχείρημα και του νεοναζιστικού χώρου στη Γερμανία. Δεν είναι τυχαίο το ότι επιλέγουν το χαρτί του βιασμού, ώστε να μας παγιδεύσουν σε μια συζήτηση μανιχαϊσμού. Βέβαια οι ιδεολόγοι «αντιφασίστες» ξεχνούν ότι οι «βιαστές» αυτοί που μπήκαν στο Βερολίνο, ήταν αυτοί που ξεπάστρεψαν τον ναζισμό και όχι οι όμοιοι τους, οι ιδεολόγοι “αντιφασίστες” της εποχής εκείνης.

Μαζί με όλους αυτούς και κάτω από τη σημαία της ιδεολογικής σούπας του “ολοκληρωτισμού” συναντιούνται πάρα πολλοί, από φασίστες μέχρι εκπρόσωποι ρευμάτων πολιτικών των ταυτοτήτων και αντιεξουσιαστές. Η ιδεολογία του “ολοκληρωτισμού” ως ένας “καλός μύλος που όλα τα αλέθει”, με έναν αντιδιαλεκτικό τρόπο, αποτελεί το κύριο οπλοστάσιο, φαινομενικά διαφορετικών πολιτικών ρευμάτων, που βέβαια το κοινό νήμα που τους συνδέει είναι ο αντικομμουνισμός. Το οικοδόμημα του αντικομμουνισμού με σκεπή του την πασπαρτού αντίληψη περί “ολοκληρωτικών καθεστώτων” στεγάζει ένα ετερόκλιτο πλήθος ανθρώπων και πολιτικών τάσεων από “αρνητές της κυριαρχίας” από-όπου-κι-αν-προέρχεται μέχρι ριζοσπάστες φιλελεύθερους και δημοκράτες. Η ψευδο-έννοια του “ολοκληρωτισμού” είναι ένα εργαλείο φτιαγμένο να προστατεύει τα ιερά και τα όσια της Δημοκρατίας της Αγοράς και μπορεί, ενίοτε, να χρησιμοποιηθεί και ως φονικό όπλο ενάντια-στο-χρήστη-της, εφόσον είναι η καθολική αδιαφορία ως προς το περιεχόμενο που την καθιστά ευκολόχρηστη από σχεδόν όλους τους πολιτικούς χώρους, ακόμα και τους διαμετρικά αντίθετους. Η χρήση της είναι απλή λόγω εγγενούς αυτο-αναφορικότητας και κενού σημαίνοντος: οτιδήποτε παρεκκλίνει από τον Ιδανικά-Φτιαγμένο ή Επιθυμητό-Κόσμο είναι “ολοκληρωτισμός”.

Στόχος μας ωστόσο δεν είναι να ανοίξει μια συζήτηση είτε για τη φύση της Οκτωβριανής Επανάστασης είτε για την ιδιαίτερη φύση του Σοβιετικού καθεστώτος. Μια συζήτηση, που όπως επιμένουμε να γράφουμε, σε κάθε περίπτωση πρέπει να ανοίξει σοβαρά από κάθε κομμουνιστή/-ίστρια. Αντιθέτως, στόχος είναι να υπερασπίσουμε (από την κυρίαρχη ιδεολογία)  τη μνήμη αυτών που απελευθέρωσαν το Άουσβιτς και έβαλαν τέλος στη εξόντωση εκατομμυρίων Εβραίων, Ρομά/Σίντι, ομοερωτικών και άλλων κοινωνικών ομάδων, αυτών που μπήκαν στο Βερολίνο και συνέτριψαν τη ναζιστική μηχανή. Αυτό που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα είναι να αντισταθούμε σε κάθε απόπειρα αναθεώρησης της ιστορίας ως συνεκτικού στοιχείου της κυρίαρχης ιδεολογίας της Ε.Ε. και των Κρατών-Μελών της. Και σε αυτό θα επιμείνουμε, δεν θα κάνουμε ούτε ένα βήμα πίσω. Δεν αφήνουμε χώρο ούτε σε τέτοια δημοσιεύματα, ούτε σε ιδεολόγους “αντιφασίστες” που η εμμονή τους και το μίσος που τρέφουν για το ιστορικό κομμουνιστικό κίνημα τους έσυρε πίσω από το άρμα της κυρίαρχης ιδεολογίας. Μάλιστα, όσον αφορά αυτό το θέμα, διαπιστώνουμε ότι αυτοί οι τύποι δημοσιεύουν περισσότερα κείμενα καταδίκης του σοβιετικού καθεστώτος παρά του ίδιου του ναζισμού. Αυτό δεν είναι κάτι τυχαίο. Η ιδεολογική “κριτική” είναι αυτή που κυριαρχεί σήμερα, στους αριστερούς και κυρίως στους αναρχικούς κύκλους.

Η εξίσωση του σταλινισμού με τον ναζισμό δεν έχει στόχο την υπεράσπιση του «πραγματικού» σοσιαλισμού/κομμουνισμού από τον κρατικό καπιταλισμό. Αλλά ούτε και την υπεράσπιση του αντιφασισμού γενικότερα. Με λύπη διαπιστώνουμε ότι έχει να κάνει με μια ιδεολογική “κριτική” που είναι στα όρια της προπαγάνδας. Αδυνατεί να συλλάβει τα γεγονότα στο ιστορικό τους συγκείμενο και να χτίσει μια πραγματικά ανταγωνιστική αφήγηση της ιστορίας. Δεν ενδιαφέρει μια τέτοια ιδεολογική κριτική αν το Άουσβιτς απελευθερώθηκε από τον Κόκκινο Στρατό, ή αν το ΕΑΜ ΕΛΑΣ έσωζε Εβραίους. Δεν μπορεί μια τέτοια ιδεολογική “κριτική” να αντιληφθεί την αντιφατικότητα και αντίθετα ψάχνει τις απαντήσεις μέσα από το τώρα και ως κομμάτι μιας ιδεολογικής «καθαρότητας».

Αναδρομικά όμως και με απόσταση θεωρητικής ασφάλειας που ορίζεται από τη θέση μας στις κρισιακές συγκυρίες του σήμερα, ως κομμουνιστές/-ίστριες ας πούμε το ελάχιστο ρισκάροντας τη σαφήνεια της θεωρίας με μια πρόχειρη εννοιολογική διατύπωση: η μετατροπή της Οκτωβριανής Επανάστασης σε Σοβιετικό καθεστώς αποτέλεσε την απώτερη στιγμή της ολοκλήρωσης του “σοσιαλισμού/κομμουνισμού του εργατικού κινήματος”, όπως γράφει και ο Robert Kurz, με ακρογωνιαίο λίθο του τελευταίου τη διαχείριση και τη διαφορετική διάρθρωση των κεντρικών κατηγοριών της καπιταλιστικής σχέσης (Χρήμα, Αξία, Εμπόρευμα, αφηρημένη Εργασία, Κράτος). Το Σοβιετικό καθεστώς και οι μετέπειτα δορυφόροι του, και ακόμα παραπέρα όσοι/όσες εμπνεύστηκαν ή και απογοητεύτηκαν από αυτό, συγκροτήθηκαν ως νεωτερικά-υποκείμενα-σε-καθυστέρηση επιχειρώντας το άλμα που έμελλε να τους συντρίψει: την κυριάρχηση πάνω στο νόμο της αξίας και επ’ ουδενί την άρνησή του, ώστε με αυτή την άρνηση να εμφυσήσουν “νέα πνοή” στη σύγχρονη νεωτερική Εποχή και σ’ όλο το κοινωνικό εύρος των αδιεξόδων της.

Για τους αναθεωρητές της ιστορίας μια τέτοια κοινωνική πολυδιάσπαση της νεωτερικής Εποχής, που παρουσιάζει ταυτόχρονα τόσο ετερογένειες και ασυγχρονίες όσο και περιόδους με καθορισμένη αρχή μέση και τέλος, με υπερβάσεις και παλινωδίες, δεν μπορεί καν να υπάρξει εκ προοιμίου. Εν αρχή η Ελευθερία του Ιδιοκτήτη και η Δημοκρατία του ατόμου-ιδιώτη και για να μην μπορεί ούτε καν να τεθεί το ερώτημα “τι είναι ο φασισμός, ποιο το ζουμί του;” και πώς διαμορφώνεται ο ίδιος μέσα από τις ίδιες τις προϋποθέσεις της Δημοκρατίας της Αγοράς, εξισώνεται ο φασισμός/ναζισμός, ως εκκενωμένη πολιτική μορφή, με τον σοσιαλισμό/κομμουνισμό εν γένει ως αμφότερα “ολοκληρωτικά καθεστώτα”.

Και εδώ χρειάζεται η μέγιστη της προσοχής: αυτή η νοητική εξίσωση ή, καλύτερα, αυτή η θεωρητική εκκένωση της αστικής σκέψης, δεν αποσκοπεί τόσο στο να υπονομεύσει, μέσα στις συνειδήσεις των ανθρώπων, την όποια “θετική” αντίληψη μπορεί να έχουν για κάτι το ουσιαστικά νεκρό, “τον υπαρκτό σοσιαλισμό” αλλά στοχεύει στο να περιορίσει την ίδια την κριτική ικανότητα της σκέψης να ανατρέχει και να προστρέχει στον ιστορικό χρόνο, να την απομακρύνει από την αναζήτηση της βαθύτερης ρίζας των προβλημάτων, που προϋποθέτει ένα διαρκή διάλογο με το παρελθόν, να συνδέσει συνειρμικά την κομμουνιστική ζωή, δηλαδή τη δυνατότητα μιας άλλης ζωής και ενός άλλου τρόπου κοινωνικής ύπαρξης, με το τρομερότερο υποπροϊόν των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων, το φασισμό-ναζισμό.

Τέλος θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι όλες αυτές οι απόπειρες διαστρέβλωσης της ιστορίας είναι κάτι που πρέπει να το προσεγγίσουμε με ιδιαίτερη προσοχή. Στόχος μας σε κάθε περίπτωση δεν είναι η αποθέωση και η δογματική αφοσίωση στο ιστορικό κομμουνιστικό κίνημα του 20αι, αλλά η κριτική του επανεξέταση ως ένα κίνημα που ο κύκλος του έχει κλείσει. Για μας έχει εξίσου την ίδια σημασία η μελέτη κάθε τάσης του κομμουνιστικού κινήματος (σε αυτό συμπεριλαμβάνουμε και τον αναρχισμό), κάθε ιστορικού γεγονότος που έχει σχέση με αυτό. Και αυτό γιατί πιστεύουμε ότι δεν πρόκειται να ανοίξει ένας νέος κύκλος από μόνος του. Το κομμουνιστικό πρόγραμμα της εποχής μας θα βγει από μια τέτοια διεξοδική μελέτη των ορίων και των τραγικών λαθών που ζήσαμε στον 20αι. Σε μια τέτοια διαδικασία θα πρέπει να είμαστε ανοιχτοί/-ές στο διάλογο με κάθε ανήσυχο άνθρωπο. Αυτό όμως θα γίνει στο εσωτερικό ενός νέου κριτικού ριζοσπαστικού κινήματος και όχι ως κομμάτι απολογητικής διαδικασίας και ξεπλύματος της κυρίαρχης ιδεολογίας.

Κομμουνιστές/τριες με μνήμη

Σημειώσεις πάνω στο κείμενο

[1] Συμφωνία του Μονάχου https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%BC%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%9C%CE%BF%CE%BD%CE%AC%CF%87%CE%BF%CF%85

Παλιότερη έκδοση του κειμένου για το ίδιο θέμα μπορείτε να βρείτε εδώ: https://skalalakonias.wordpress.com/2017/08/24/anticommunismnotes/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: