our news

«Βιβλιοαναγνώσεις #43» Β. Ι Λένιν “Κράτος και Επανάσταση”

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3,046 other followers

Ένα μικρό ιστορικό σημείωμα για το διάσημο βιβλίο του Λένιν “Κράτος και Επανάσταση” που εμπεριέχεται στην ελληνική έκδοση που κυκλοφορεί από την σύγχρονη εποχή. Η δημοσίευση του στην σελίδα μας έχει κατά κύριο λόγο ένα επιμορφωτικό χαρακτήρα για το πως ο Λένιν έγραψε το συγκεκριμένο σύγγραμα που αν μην τι άλλο άσκησε επιρροή στο ιστορικό εργατικό κίνημα και όχι ως ένα κείμενο γραμμής για το τώρα. Ωστόσο, το σύγγραμα αυτό του Λένιν συμπεριλαμβάνεται στις προτάσεις των ομάδων μελέτης του shades με θέμα το κράτος (που θα ξεκινήσουν με την νέα σεζόν). Σε επόμενες δημοσιεύσεις μας θα προχωρήσουμε σε ανάλογες δημοσιεύσεις με θέμα τις διαφορετικές προσεγγίσεις πάνω στο κράτος και από άλλες τάσεις του κομμουνιστικού κινήματος εκείνης της εποχής.  Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο στον σύνδεσμο εδώ: https://www.marxists.org/ellinika/archive/lenin/works/1917/staterev/VI_Lenin_Kratos_kai_epanastash_greek.pdf

Το βιβλίο του Λένιν “Κράτος και Επανάσταση. Η διδασκαλία του μαρξισμού για το κράτος και τα καθήκοντα του προλεταριάτου στην επανάσταση”, είναι κατά κοινή ομολογία, ένα από τα πιο γνωστά βιβλία που γράφτηκαν κατά την περίοδο της Οκτωβριανής Επανάστασης. Γράφτηκε από τον Λένιν σε καθεστώς παρανομίας (στο Ραζλίβ και Ελσινγκφορς) τον Αύγουστο – Σεπτέμβρη του 1917. Το σύγγραμμα είναι αποτέλεσμα μιας εκτεταμένης επιστημονικής και ερευνητικής εργασίας που έκανε τότε ο Λένιν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, κυρίως το Γενάρη – Φλεβάρη του 1917.

Το ζήτημα του χαρακτήρα της προλεταριακής κρατικής εξουσίας, όπως λέει η Ν.Κ Κρούπσκαγια [1], απασχολούσε ιδιαίτερα τον Λένιν την τελευταία χρονική περίοδο της εξορίας του. Ο Λένιν τη σκέψη για την ανάγκη θεωρητικής επεξεργασίας του κράτους την εξέφρασε στο δεύτερο εξάμηνο του 1916 «….Τώρα στην ημερήσια διάταξη», έγραφε ο Λένιν στον Α. Γκ. Σλιάπνικοφ, «βρίσκεται όχι μόνοη συνέχιση της γραμμής του τσαρισμού κλπ, που κατοχυρώσαμε στις αποφάσεις και την μπροσούρα… αλλά και το ξεκαθάρισμα της από ολοφάνερους πια παραλογισμούς και συγχύσεις, οι οποίες εκδηλώνονται με την αρνητική στάση απέναντι στη δημοκρατία (εδώ θα πρέπει να αναφερθούν: ο αφοπλισμός, η άρνηση της αυτοδιάθεσης, η θεωρητικά λαθεμένη θέση για άρνηση “γενικά” υπεράσπισης της πατρίδας, οι ταλαντεύσεις στο ζήτημα του ρόλου και της σημασίας του κράτους γενικά κ.α) » (Άπαντα 4η ρωσ. έκδ., τομ 35οσ, σελ 184).

Αντιμαρξιστικές μισοαναρχικές απόψεις για το κράτος και τη δικτατορία του προλεταριάτου στο δεύτερο εξάμηνο του 1916 υποστήριζε και σε μια σειρά άρθρα του ο Ν.Ι Μπουχάριν. Το Δεκέμβρη του 1916 στο σημείωμα του «Η Διεθνής των Νέων» ο Λένιν υπόβαλε σε αυστηρή κριτική τις θέσεις του Μπουχάριν και υποσχέθηκε να γράψει ένα αναλυτικό άρθρο για τη σχέση του μαρξισμού προς το κράτος. (βλ. Άπαντα, 5η εκδ. τόμος 30ος, σελ. 225 – 229).

Το φθινόπωρο του 1916 και στις αρχές του 1917, όπως σημειώνει η Ν.Κ Κρούπσκαγια, ο Λένιν ρίχτηκε με τα μούτρα στη θεωρητική δουλειά. Ζώντας εκείνη την εποχή στη Ζυρίχη, εργαζόταν ‘έντονα στη βιβλιοθήκη, μελετούσε τα έργα του Μαρξ και του Ένγκελς σχετικά με το ζήτημα του κράτους. Στις 4 (17) Φλεβάρη ο Λένιν πληροφορούσε την Αλεξάνδρα Κολοντάι ότι προετοίμασε σχεδόν όλο το υλικό πάνω στο ζήτημα της σχέσης του μαρξισμού προς το κράτος. Οι σημειώσεις έγιναν με ψιλά πυκνά γράμματα σε τετραδιάκι με μπλε εξώφυλλο που έφερε τον τίτλο «Ο Μαρξισμός και το Κράτος». Σε αυτό συγκεντρώθηκαν περικοπές από τα έργα του Μαρξ και του Ένγκελς, καθώς και αποσπάσματα από βιβλία και άρθρα του Κ. Κάουτσκι, του Α. Πάνεκουκ και του Ε. Μπέρνσταϊν με κριτικές σημειώσεις, συμπεράσματα και γενικεύσεις του Λένιν (βλ. Άπαντα, 5η έκδοση, τόμ. 33ος, σελ 123 – 307).

Στις 3 (16) του Απρίλη 1917 ο Β. Ι Λένιν επέστρεψε από την Ελβετία στη Ρωσία. Απασχολημένος με την πρακτική επαναστατική δράση, δεν μπορούσε να συνεχίσει την εργασία που σχεδίαζε. Όμως η σκέψη του για αυτή δεν τον εγκατέλειπε. Τον Ιούνη του 1917 συνέταξε έναν κατάλογο βιβλίων που ήταν απαραίτητα για τη δουλειά του πάνω στο ζήτημα της σχέσης του μαρξισμού με το κράτος, και ζήτησε επίσης πληροφορίες για τον κανονισμό εργασίας της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Πετρούπολης. Μετά τα γεγονότα του Ιούλη του 1917, όταν κρυβόταν από τις διώξεις που είχε εξαπολύσει η προσωρινή κυβέρνηση, ο Λένιν βρήκε την ευκαιρία να αρχίσει τη δουλειά για το βιβλίο “Κράτος και Επανάσταση”. Παρακάλεσε να του προμηθεύσουν στο Ραζβίλ το «μπλε τετράδιο» στα τέλη του Ιούλη – αρχές Αυγούστου στον κατάλογο των παραγγελιών, που άφησε στους συντρόφους του πριν αναχωρήσει για το Έλσινγκφορς, ο Λένιν παρακαλούσε να του στείλουν το έργο του Ένγκελς «αντι-Ντίρινγκ», και λίγο αργότερα να τον βοηθήσουν να βρει για μια επείγουσα δουλειά το βιβλίο του Μαρξ «η αθλιότητα της φιλοσοφίας» και το κομμουνιστικό μανιφέστο στη γερμανική και τη ρώσικη γλώσσα.

Μόλις έφτασε στο Έλσινγκφορς ο Λένιν καταπιάστηκε στα σοβαρά με τη συγγραφή του βιβλίου Κράτος και Επανάσταση για το ζήτημα αυτό πληροφόρησε τον Αύγουστο την Μ. Ι Ουλιάνοβα «Στρώθηκα για τα καλά στη δουλειά για το κράτος, που από καιρό με ενδιαφέρει».

 

Σημειώσεις:

[1] Ναντέζντα Κωνσταντίνοβα Κρούπσκαγια (1869-1939): Στέλεχος του Μπολσεβίκικου Κόμματος με μεγάλη συμβολή στην παιδαγωγική θεωρία και στην πρακτική, όπου αφιέρωσε δεκάδες άρθρα της, εκθέσεις, ομιλίες, γραπτά που συγκεντρώθηκαν σε τόμους μετά το θάνατό της. Τα ζητήματα που αναφέρονται στην εργασία των Πανεπιστημίων, των Παιδαγωγικών Ινστιτούτων και Σχολών βρίσκονταν στο κέντρο της προσοχής του επιστημονικού – παιδαγωγικού τμήματος του Κρατικού Πανεπιστημίου της Σαμάρας, που το διεύθυνε η Ν.Κ. Κρούπσκαγια από το 1921 ως το 1934. Με την άμεση καθοδήγησή της ιδρύθηκε και λειτουργούσε η Ακαδημία Κομμουνιστικής Αγωγής που αποτέλεσε τη βάση για τη μόρφωση των εκπαιδευτικών στη χώρα. Έδινε βάρος στην ιδεολογική προετοιμασία του εκπαιδευτικού και στην κατανόηση από τους ίδιους τους εργάτες της ανάγκης για το πολυτεχνικό σχολείο, που είναι το σύγχρονο βασικό σχολείο της σοσιαλιστικής κοινωνίας. Είναι πολύτιμος ο ρόλος της Ν.Κ. Κρούπσκαγια στην προσπάθεια να προσελκυστούν στην ενεργό εργασία, στον τομέα της μόρφωσης του εκπαιδευτικού, πολλοί επιστήμονες του προεπαναστατικού σχολείου, αλλά και να προετοιμαστούν σοβιετικοί ειδικευμένοι επιστήμονες. Ήταν μια από τους πρωτεργάτες και τους οργανωτές των πρώτων δασκαλικών συνεδρίων, των διασκέψεων και των μαθημάτων, των μεθοδολογικών κέντρων και των ενώσεων για παιδαγωγική ενημέρωση. Τεράστια προετοιμασία για την ενημέρωση και τη μετεκπαίδευση των δασκάλων είχε το περιοδικό Στο δρόμο προς το νέο σχολείο που συντάκτης του ήταν η Ν.Κ. Κρούπσκαγια. Το περιοδικό έδωσε στοιχεία για τη ζωή πολύ μεγάλων παιδαγωγών και οργανωτών της λαϊκής εκπαίδευσης. Όχι λίγη επιστημονική – μεθοδολογική εργασία με τα στελέχη των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων έκανε ο Σύλλογος Μαρξιστών Παιδαγωγών που τον διεύθυνε η Ν.Κ. Κρούπσκαγια. Παρακολουθούσε ακόμη από κοντά τη διαπαιδαγωγητική δουλειά της Κομσομόλ και των Πιονέρων, συμμετείχε σε πολλές πανενωσιακές κ.ά. διασκέψεις για την εκπαίδευση και τη διαπαιδαγώγηση και τόνιζε τη σημασία και την ουσία της αυτομόρφωσης.

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: