τελευταία νέα σε τίτλους

Οι φεμινίστριες στις πρώτες γραμμές της Aλγερινής εξέγερσης (Hirak Movement)

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3,698 other followers

Το αρχικό μπορείτε να το βρείτε στο περιοδικό Roar εδώ: https://roarmag.org/essays/feminism-algerian-uprising/?fbclid=IwAR34bHmKgRVfnf7114-EiCWYClij-WlFwNHc8gCdESkFvDek-we9Zn1qSTA. Οι υπογραμμίσεις με μαύρα γράμματα είναι του μεταφραστή. 

Μετάφραση becoming minority


6 Σεπτεμβρίου 2019

Συγγραφέας: Leïla Ouitis

Μετάφραση από τα γαλλικά: Joshua Richeson

Από την έναρξη της εξέγερσης, οι γυναίκες ανέλαβαν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο, ζητώντας την ισότητα των φύλων και την κατάργηση του πατριαρχικού Οικογενειακού Κώδικα.

Όταν στις αρχές Φεβρουαρίου ο πάσχων ογδονταετής πρόεδρος της Αλγερίας Abdelaziz Bouteflika ανακοίνωσε την πρόθεσή του να βάλει υποψηφιότητα για τη πέμπτη θητεία της προεδρίας του, εκατομμύρια Αλγερινοί βγήκαν στους δρόμους για να δώσουν μια απάντηση. Μετά από εβδομάδες συγκεντρώσεων, ο Bouteflika αναγκάστηκε να παραιτηθεί στις 2 Απριλίου ώστε να αντικατασταθεί από μια τριάδα κυβερνητικών συνεργατών του: τον Abdelkader Bensalah ως προσωρινό πρόεδρο, τον Noureddine Bedoui ως πρωθυπουργό και τον στρατηγό Ahmed Gaid Salah, ο οποίος έχει αναδειχθεί κεντρικός εγχώριος διαμεσολαβητής της εξουσίας.

Παρά τις συλλήψεις δύο πρώην πρωθυπουργών της χώρας και αρκετών επιχειησιακών ηγετικών στελεχών με κατηγορίες περί διαφθοράς, οι διαμαρτυρίες συνεχίζονται για πάνω από επτά μήνες με τους διαδηλωτές να απαιτούν μια ριζική αναθεώρηση του στρατιωτικού τύπου καθεστώτος. Οι νέες εκλογές, οι οποίες αρχικά είχαν προγραμματιστεί για τις 4 Ιουλίου, αναβλήθηκαν από το συνταγματικό συμβούλιο στις αρχές Ιουνίου λόγω της έλλειψης υποψηφίων.

Η αναβολή των εκλογών ελήφθη ως νίκη από τους διαδηλωτές, υπό τον φόβο ότι οι βιαστικά διοργανωμένες εκλογές θα ωφελούσαν τις παλιές δυνάμεις αφήνοντας μικρές ευκαιρίες για την οργάνωση πολιτικών κομμάτων. Προτάσεις για έναν εθνικό διάλογο, με επικεφαλής τον πρώην ομιλητή της «κάτω βουλής» Karim Younes και στόχο την προετοιμασία των προεδρικών εκλογών, αντιμετωπίστηκαν με ελάχιστο ενθουσιασμό από την αντιπολίτευση. Ο στρατηγός Gaid Salah απαίτησε να ανακοινωνθεί η ημερομηνία των εκλογών ως τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Η Leïla Ouitis, φεμινίστρια, επαγγελματίας διοργανώτρια και δασκάλα της γαλλικής και αλγερινής γλώσσας, εργάζεται στο Seine-Saint-Denis, κοντά στο Παρίσι και ταξιδεύει τακτικά στην Αλγερία για να επισκεφθεί την οικογένειά της. Έχει παρακολουθήσει τις διαμαρτυρίες από πρώτο χέρι και μέσω αυτού του κειμένου (ένα από τα τρία που έχει γράψει για το εν λόγω ζήτημα) προσφέρει τις σκέψεις της σχετικά με τις κοινωνικο-οικονομικές ρίζες του λαϊκού ξεσηκωμού, το υπόβαθρο των διαφορετικών ομάδων και ατομικοτήτων που εμπλέκονται στο κίνημα καθώς και το ρόλο των φεμινιστριών και ακτιβιστών-για-τα-γυναικεία-δικαιώματα στις διαδηλώσεις.

Σε αυτό το δεύτερο μέρος της σειράς, η Ouitis εξετάζει το λαϊκό κίνημα που πλημμυρίζει τους δρόμους από τις 22 Φεβρουαρίου. Πώς οργανώνονται οι άνθρωποι; Ποιος διαμαρτύρεται; Μπορούμε να μιλάμε για ένα «λαϊκό κίνημα» στο οποίο οι άνθρωποι ακολουθούν ένα κοινό πρόγραμμα πέρα ​​από την απαίτηση για τη λήξη του καθεστώτος Bouteflika και των συνεργατών του;

Καμία συγκεκριμένη ομάδα δεν κατευθύνει αυτές τις διαδηλώσεις. Αντίθετα, όπως συνέβη και σε άλλες χώρες της περιοχής το 2011, αποτελεί έναν απότομο ξεσηκωμό (αν και ορισμένοι αναλυτές προσπάθησαν να χτυπήσουν τον συναγερμό μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα). Κάποιοι, δεδομένης της θέσης που κατέχουν στην πολιτική και αποαποικιοκρατική ιστορία της Αλγερίας, επιχειρούν να αποδώσουν τις ρίζες της αμφισβήτησης στα γήπεδα και στους ποδοσφαιρικούς συνδέσμους.

Τα πρώτα καλέσματα έγιναν τον Δεκέμβρη του 2018 και σχεδιάστηκαν ώστε να λάβουν χώρα στη γειτονιά της εργατικής τάξης του Bab El Oued στο Αλγέρι. Δεν εισακούστηκαν. Στα μέσα Φεβρουαρίου, μεγαλύτερες πορείες πραγματοποιήθηκαν στην Kherrata (κοντά στη Béjaïa), στην Khenchela και στη συνέχεια στην Annaba, όπου το πορτρέτο του προέδρου ξεσκίστηκε και ποδοπατήθηκε.

Η έκταση των διαδηλώσεων στις 22 Φεβρουαρίου ήταν πραγματικά εκπληκτική: οι διαδηλώσεις εμφανίστηκαν ταυτόχρονα σε ολόκληρη τη χώρα, στις περισσότερες μεγάλες πόλεις και σε μερικές μικρότερες. Η κίνηση έφτασε ακόμη σε ορεινές οάσεις και σε wilayas (επαρχίες)· περιοχές όπως τη Djelfa, την Adrar και τη Tamanrasset.

Σε αντίθεση με τον πρόσφατο ξεσηκωμό στο Σουδάν, η οποία χαρακτηρίζεται από εντονότερη πολιτική ομοιογένεια, στην Αλγερία, δεν έχει διαμορφωθεί καμία οργάνωση ή ηγεσία. Αυτό διευκολύνει τη μαζική κίνηση: στο αποκορύφωμά τους, σύμφωνα με τα στοιχεία της αστυνομίας οι εβδομαδιαίες διαμαρτυρίες συγκέντρωσαν περίπου 10 εκατομμύρια ανθρώπους ή σχεδόν το ένα τέταρτο του πληθυσμού. Δεδομένης της πιο ταραχώδους μορφής των προηγούμενων δεκαετιών, η δημοκρατική και ειρηνική φύση τους είναι αξιοσημείωτη.

Ένα από τα συνθήματα είναι «silmiya, silmiya» ή «ειρηνικό, ειρηνικό». Ένα άλλο είναι «handeriyya» ή «πολιτισμένο». Πρόκειται για διαμαρτυρίες όπου εθελοντές διατηρούν την τάξη και καθαρίζουν τους δρόμους μετά τη διαδήλωση, όπου οι οικογένειες διαμαρτύρονται μαζί με τα παιδιά και τα μωρά στα καροτσάκια – τα οποία με τη σειρά τους καθησυχάζουν τους ηλικιωμένους – όπου διανέμονται μπουκάλια νερού και καραμέλες, και όπου μέχρι πρόσφατα η ελευθερία του λόγου έχει αποκατασταθεί από τους διαδηλωτές και είναι σχετικά σεβαστή από τις αρχές.

Αλλά από τη στιγμή που τον Ιούνιο η κυβέρνηση απέτυχε στην απόπειρά της να διχάσει το κίνημα με την απαγόρευση της σημαίας Amazigh (της εθνότητας των Berber που βρίσκονται εγκατεστημένοι κυρίως στη Βόρεια και Δυτική Αφρική), η καταστολή εντείνεται με ανησυχητικό ρυθμό (θα εξεταστεί στο επερχόμενο τρίτο κείμενο).

Παρ’ όλα αυτά στους δρόμους οι άνθρωποι μιλάνε: σε κάποιες από τις μεγάλες πόλεις, κάθε Παρασκευή, μικρές δημόσιες συζητήσεις λαμβάνουν χώρα πριν από τις διαδηλώσεις. Για παράδειγμα, η κεντρική πλατεία του Oran, Place du 1er Novembre, εξακολουθεί να είναι η περιοχή συχνών δημόσιων συζητήσεων. Κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού η ευρύτερη wilaya (επαρχία), εκμεταλλευόμενη το νομικό δίκαιο, αποφάσισε να δημιουργήσει εκεί μια βιοτεχνική έκθεση, αλλά την επόμενη μέρα οι διαδηλωτές ήρθαν σε μεγάλες μάζες και κατέστρεψαν τις εκθεσιακές σκηνές.

Όλοι τους πρέπει να φύγουν!

Οι αντιδράσεις στη συμμετοχή των πολιτικών στις διαμαρτυρίες, είναι ανάλογες με την εγγύτητά τους στην εξουσία. Έχουμε δει κοντινούς στο καθεστώς εικονικούς ηγέτες – όπως τον Saïd Sadi, ιδρυτή και πρώην ηγέτη του κόμματος «Κίνηση για το πολιτισμό και τη δημοκρατία» (“Rally for Culture and Democracy”) ή την Louisa Hanoune, ιδρύτρια και σημερινή ηγέτιδα του Εργατικού Κόμματος – να εκδιώκονται από διαδηλώσεις.

Είναι αξιοσημείωτο κατά πόσο το κίνημα συμπεριφέρεται εχθρικά προς οποιοδήποτε είδος ιδεολογικών ή πολιτικών συνθημάτων. Έχει βρει είδωλα σε φιγούρες όπως τη Djamila Bouhired, μια περίφημη μαχήτρια της εθνικής απελευθέρωσης ή τον Ramzi Yettou, έναν 23χρονο διαδηλωτή που πέθανε την Παρασκευή 19 Απριλίου μετά από ξυλοδαρμό της αστυνομίας. Στις αρχές Ιουνίου ο Kamal Eddine Fekhar, ένας ακτιβιστής της Μοζαβίττης (Mozabite) ο οποίος διαμαρτυρήθηκε για το φυλετικό διαχωρισμό στο νότιο τμήμα της χώρας πέθανε από την απεργία πείνας δύο μηνών εφιστώντας την προσοχή σε λιγότερο γνωστούς «κρατουμένους συνείδησης» πέρα ​​από τους κύκλους των ακτιβιστών στο Αλγέρι.

Χωρίς αμφιβολία, πρώιμες οργανωτικές προσπάθειες είναι σε εξέλιξη με τη βοήθεια ομάδων εργασίας και συμφερόντων, αλλά οι άνθρωποι διαδηλώνουν μεμονωμένα ή οικογενειακά, δίπλα σε φεμινίστριες, θύματα του εμφυλίου πολέμου, αναγνωρισμένους βετεράνους ή ξεχασμένα μέλη των πολιτοφυλακών «Patriot» από τη Décennie Noire (η «Μαύρη Δεκαετία» του αλγερινού εμφυλίου 1991-2002 – τρεις δεκαετίες μετά την απελευθέρωση από την γαλλική αποικιοκρατία). Ψηφοφόροι από όλη την αλγερινή κοινωνία συναντώνται για να διαμαρτυρηθούν κάθε Παρασκευή, ενωμένοι σε ένα σύνθημα: «Yatnahaw g’ !», «Όλοι τους πρέπει να φύγουν, μέχρι και ο τελευταίος!».

Πράγματι, εδώ και αρκετές δεκαετίες, η κοινωνία της Αλγερίας έχει πολωθεί μεταξύ μιας κοινωνικής μειονότητας που εξαρτάται από το εισοδηματικό κράτος της Αλγερίας. Αυτό, συνεχίζει να γίνεται πλουσιότερο χάρη στους ισχυρούς δεσμούς που διατηρεί με την παγκόσμια αποτίμηση του κεφαλαίου καθώς και μέσω της μεθοδευμένης φτωχοποίησης μιας μεγάλης πλειοψηφίας. Η εισοδηματική φύση της οικονομίας προσδίδει πολιτική επιρροή σε όλες τις κοινωνικές απαιτήσεις. Υπό αυτό το πλαίσιο, το σύνθημα «όλοι τους πρέπει να φύγουν», τόσο ριζοσπαστικά όσο και αόριστα, επιτρέπουν την ενοποίηση όλων των τμημάτων της κοινωνίας σε ένα τεράστιο δια-ταξικό κίνημα.

Από τις νεαρές γυναίκες και άντρες του άτυπου προλεταριάτου, τις μεσαίες τάξεις έως και στην αστική τάξη (δείτε το επικείμενο τρίτο μέρος αυτού του διαλόγου), κάθε τάξη έχει χρησιμοποιήσει προς το παρόν αυτό το κίνημα ως ένα μέσο καταγγελίας της πίεσης που έχει υποστεί κάτω από ένα απίστευτα διεφθαρμένο σύστημα.

Ώμο με ώμο, με μαντίλα ή χωρίς

Παρόλο που αρχικά υπήρχαν ελάχιστες, οι γυναίκες παρευρίσκονται μαζικά από τις 22 Φεβρουαρίου και ακόμη περισσότερο μετά την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου. Γυναίκες όλων των ηλικιών και τάξεων ήταν εξαιρετικά ορατές. Η πλειοψηφία τους είναι νέες, προέρχονται από τις πόλεις και είναι πολύ υψηλού μορφωτικού επιπέδου. Παρά τα πτυχία τους βρίσκονται άνεργες όπως και πολλοί άνδρες, αλλά σε ακόμη μεγαλύτερους αριθμούς. Έτσι, κάθε Παρασκευή, διαμαρτύρονται ώμο με ώμο, με μαντίλα ή και χωρίς, στις πυκνές διαδηλώσεις.

Η παρουσία των γυναικών στους δημόσιους χώρους έχει αλλάξει το κίνημα. Τώρα, όταν κάποιες γυναίκες ξεκινούν γενικά συνθήματα, οι άντρες ακολουθούν το προβάδισμά τους και φωνάζουν μαζί τους. Αυτές οι γυναίκες δεν φοβούνται να συλληφθούν από την αστυνομία.

Από τις πρώτες εβδομάδες του κινήματος, φεμινιστικές συλλογικότητες διοργανώνουν συναντήσεις σε μεγάλες πόλεις σε ολόκληρη τη χώρα. Στρατηγικές κινήσεις και συμπεριφορές συζητούνται στα γαλλικά, στα αραβικά ή στην Darja την τοπική αραβική διάλεκτο. Κάποιες γυναίκες φορούν μαντίλα, άλλες επανερμηνεύουν τα θρησκευτικά πρότυπα με στόχο την ισότητα. Για να αντιληφθείτε τι διακυβεύεται στον Αλγερινό Ισλαμικό φεμινισμό, δείτε το πρόσφατο έργο της Feriel Bouatta.

Οι περισσότερες γυναίκες ζητούν την κατάργηση του Αλγερινού Οικογενειακού Κώδικα, χωρίς όμως να διαθέτουν ενιαία στρατηγική για την επίτευξη αυτού του στόχου· οι φεμινιστικές συλλογικότητες γνωρίζουν πολύ καλά τον μεγαλύτερο κίνδυνο που αντιμετωπίζουν: να κατηγορηθούν για τη διαίρεση του κινήματος.

Στις 16 Μαρτίου, η ομάδα «Αλγερινών Γυναικών για την Αλλαγή προς την Ισότητα» (Algerian Women for Change Toward Equality) αποφάσισε να οργανώσει μια φεμινιστική συγκέντρωση στη πλατεία μπροστά από την Κεντρική Σχολή στο Αλγέρι. Η δημοσιογράφος Daïkha Dridi αργότερα αναμετάδωσε: «Κανείς δεν ζήτησε τη γνώμη μου για τη φεμινιστική συγκέντρωση και δεν είναι μια ιδέα που θα υπερασπιζόμουν αν συμμετείχα στην οργάνωση, αλλά τώρα που υπάρχει το υποστηρίζω απόλυτα με την αλληλεγγύη μου».

Δύο εβδομάδες αργότερα, στις 29 Μαρτίου, η πλατεία κυριεύτηκε από άνδρες που έσκισαν πινακίδες και εξύβρισαν τις γυναίκες. Οι φεμινίστριες υπερασπίστηκαν επιτυχώς το έδαφός τους. Στις 3 Απριλίου, ένας Αλγερινός άνδρας κάτοικος της Αγγλίας δημοσίευσε ένα βίντεο στο Facebook απειλώντας τις γυναίκες που ζητούν ίσα δικαιώματα με επιθέσεις οξέος. Η ταυτότητά του επαληθεύτηκε γρήγορα, οι ακτιβιστές υπέβαλαν καταγγελίες και αμέσως ζήτησε συγγνώμη.

Πορεία προς τη κατάργηση του οικογενειακού κώδικα;

 Παρά το γεγονός ότι η απαίτηση για την ισότητα των φύλων δεν ευχαριστεί τους πάντες, μικρές και μεγάλες φεμινιστικές ομάδες συνεχίζουν να πορεύονται και να συντονίζουν ενώ νεοσύστατες ομάδες εμφανίζονται κάθε μήνα. Οι περισσότερες από αυτές απαιτούν την κατάργηση του Οικογενειακού Κώδικα.

Η δυαδικότητα λαϊκών και θρησκευτικών προελεύσεων στο αλγερινό δίκαιο έχει επικρατήσει από την αποικιακή περίοδο. Νομικά, οι Αλγερινές γυναίκες διχάζονται μεταξύ δύο κόσμων: ενός συνταγματικά κατοχυρωμένου καθεστώτος ισοτιμίας με τους άνδρες και ενός καθεστώτος κατωτερότητας υπό την κυριαρχία του πατέρα και του συζύγου. Όπως ορίζει ο Οικογενειακός Κώδικας του 1984, οι γυναίκες είναι αναγκασμένες να ζητήσουν έγκριση από ένα walī ή κηδεμόνα πριν να παντρευτούν.

Οι διαζευγμένες γυναίκες χάνουν την επιμέλεια των παιδιών τους εάν ξαναπαντρευτούν, ο γάμος ακυρώνεται εάν ο σύζυγος είναι επιβεβαιωμένος αποστάτης ενώ εξακολουθούν να αναγνωρίζονται ορισμένες μορφές πολυγαμίας όπως και αποκυρήξεις πατρότητας. Ο νόμος της κληρονομιάς εξακολουθεί να υπόκειται στον κανονιστικό θρησκευτικό νόμο δημιουργώντας ανισότητα μεταξύ των κληρονόμων βάσει του φύλου τους.

Η πίεση που έχουν ασκήσει γυναίκες και φεμινίστριες έχει οδηγήσει σε μια βελτίωση του νόμου τα τελευταία 10 χρόνια, όπως τη ψήφιση νόμου το 2015 που επιτρέπει στις γυναίκες να ασκήσουν κατηγορίες σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας. Ο ίδιος νόμος όμως περιέχει μια απαράδεκτη ρήτρα σύμφωνα με την οποία οι κατηγορίες εναντίον του επιτιθέμενου αποσύρονται αν το θύμα τον «συγχωρέσει». Αυτός ο νόμος ανοίγει μια πίσω πόρτα σε κάθε είδους πίεση.

Εντός ενός πλαισίου όπου η Δύση, τα κέντρα-συσσώρευσης-σε-κρίση, ενισχύουν την επιρροή τους χρησιμοποιώντας εργαλειακά το φεμινισμό, όταν οι Αλγερινές γυναίκες κινητοποιούνται ως φεμινίστριες προκαλούν την εμφάνιση αρκετών διενέξεων. Η Αλγερία είναι μια εισοδηματικού-τύπου χώρα (retrier country) που για να συμμετέχει στον παγκόσμιο καπιταλισμό, κυριαρχείται από την κερδοσκοπία/προσοδοθυρία (rent-seeking[1]). Οι τομείς της οικονομίας της δεν έχουν ακόμη πλήρως ιδιωτικοποιηθεί και συνεπώς, προσελκύουν τις ορέξεις των διεθνών δυνάμεων.

Δεδομένης της δυτικής εμμονής σε πολιτισμικά και ρατσιστικά ψέματα για το Ισλάμ (βλ. Το κείμενό μας για το θέμα αυτό και ειδικότερα το Τεύχος 26 της Théorie Communiste), πρέπει να εξετάσουμε κριτικά τον τρόπο με τον οποίο στη δεκαετία του 1980 ο οικογενειακός κώδικας ήταν μέρος της περεστρόικα (πρόγραμμα οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων που έλαβαν χώρα στη Σοβιετική Ένωση από το 1985 έως το 1991 υπό τον Μιχαήλ Γκορμπατσώφ).

Κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «σοσιαλιστικής» περιόδου, οι αλγερινές γυναίκες επωφελούνται από την εκστρατεία της δημόσιας εκπαίδευσης. Μια προληπτική εθνική πολιτική απασχόλησης δε τις λαμβάνει υπόψη, με αποτέλεσμα να μείνουν στη πλειοψηφία τους άνεργες. Όπως έχει δείξει και η φεμινίστρια οικονομολόγος Fatiha Talahite, «στη προσπάθεια να μην εγκαταλειφθεί το ιδανικό της χειραφέτησης μέσω της εργασίας, ολόκληρες γενιές γυναικών θυσιάστηκαν με αντάλλαγμα την υπόσχεση ότι οι μελλοντικές γενιές θα μπορούν να εργάζονται».

Ωστόσο, αντίθετα με κάποιες χώρες της Λατινικής Αμερικής όπου η εκβιομηχάνιση έχει οδηγήσει σε θέσεις εργασίας για τις γυναίκες, η αλγερινή οικονομία παραμένει κρατούμενη της κερδοσκοπίας. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 οι κυβερνητικοί ηγέτες αντιμέτωποι με το μεγάλο απόθεμα εργατικής δύναμης μορφωμένων αλλά ανέργων γυναικών, χρησιμοποιούσαν την παράδοση ως δικαιολογία για να θέσουν εκ νέου στο προσκήνιο τον Οικογενειακό Κώδικα: η προνομιακή θέση που αποδίδει στους άνδρες λειτουργεί ώστε να μεταμφιέσει το πρόβλημα της ανεργίας και της στέγασης μέσα σε ένα γενικότερο πλαίσιο επιταχυνόμενης φιλελευθεροποίησης.

Η άκαμπτη δομή της οικογένειας ως χώρου αναπαραγωγής, είναι μια τάση που συνοδεύει τη γενική εξαθλίωση. Με αυτόν τον τρόπο οι ηγέτες, σκόπιμα τότε επέλεξαν να δώσουν νομική έμφαση στην υποταγή των γυναικών στους άνδρες προκειμένου να μειώσουν το σοκ που προκάλεσε η μετάβαση στην οικονομία της αγοράς. Όταν η προσοδοφορία της εισοδιματικής οικονομίας (rent revenue) κατέρρευσε το 1986, οι γυναίκες δεν είχαν άλλη επιλογή παρά να αναζητήσουν εργασία εντός μιας αγοράς-σε-κρίση σε κατάσταση αποβιομηχάνισης, όπου εξακολουθούσαν να υπάρχουν μόνο επισφαλείς, χαμηλού μισθού και συνήθως άτυπες θέσεις εργασίας. Αυτή ήταν η φοβερή Μαύρη Δεκαετία.

Μετά τον εμφύλιο πόλεμο, η αύξηση των κερδών από το πετρέλαιο επέτρεψε τη μείωση της φτώχειας και με αυτό, την εκτόξευση της γεννητικότητας. Από το 2001, η γυναικεία απασχόληση έχει μειωθεί σημαντικά. Όλο και περισσότερες γυναίκες περιορίζονται στην ανεπίσημη εργασία. Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, από τα 11 εκατομμύρια των εργαζομένων της Αλγερίας, μόνο τα 1.9 εκατομμύρια είναι γυναίκες.

Οι γυναίκες αποτελούν το 60% των αλγερινών με πανεπιστημιακά πτυχία μολαταύτα, πάνω από το ήμισυ είναι άνεργες και αναγνωρίζονται ως τέτοιες. Πράγματι, παρά την επαν-Ισλαμιοποίηση της χώρας, οι σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων έχουν εξελιχθεί σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία 20 χρόνια ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις όπου οι γυναίκες καταφέρνουν να εγκατασταθούν μέσω της εργασίας. Όπως παρατήρησε η Fatma Oussedik, «με ή χωρίς hijab, οι γυναίκες είναι εκτός».

Παρά τους νόμους που εξακολουθούν να είναι άδικοι για τις γυναίκες και τη μεγάλη δυσαρέσκεια των πιο συντηρητικών Αλγερινών, το διαζύγιο έχει εκτοξευτεί στα ύψη τα τελευταία χρόνια, κυρίως εντός των αστικών περιοχών.

Η μάχη κάθε άλλο παρά έχει νικηθεί

Μετά από μια αισθητή απουσία κατά τη διάρκεια του Ραμαζανίου, οι γυναίκες επέστρεψαν στις πορείες κάθε Παρασκευής. Εντός όμως ενός κλίματος γενικευμένης ανεργίας από τη μια και μειωμένων κερδών πετρελαϊκού εμπορίου απ’ την άλλη – δύο από τους βασικούς παράγοντες στην ισορροπία ενός εισοδηματικού/κερδοσκοπικού τύπου οικονομίας (rent economy) – και μέσα σε ένα κλίμα ποινικοποίησης της δημόσιας εκδήλωσης υποστήριξης του δικαιώματος στην άμβλωση, ο διάλογος με ορισμένους αυτοαποκαλούμενους εκπροσώπους της «κοινωνίας των πολιτών» γύρω από την ισότητα ενώπιον του νόμου και στην εργασία, εξακολουθεί να είναι τεταμένη.

Για παράδειγμα, το δίκτυο Wasilla, το οποίο φέρνει κοντά οργανώσεις που διεκδικούν δικαιώματα για τις γυναίκες, αναγκάστηκε να ανακοινώσει την απόσυρσή της από την εθνική διάσκεψη της 15ης Ιουνίου για να προτείνει με άλλο τρόπο «μια διέξοδο από την κρίση και μια δημοκρατική μετάβαση». Η εν λόγω συνάντηση πραγματοποιήθηκε συγκεντρώνοντας αρκετές ομάδες, οργανώσεις και συνδικάτα συχνά αυτόνομου χαρακτήρα.

Είναι γεγονός ότι, όπως επισημαίνει και ο κοινωνιολόγος Nacer Djabi, «Τα συνδικάτα είναι συντηρητικά. Αντανακλούν την Αλγερινή κοινωνία. Ανήκουν στη μεσαία τάξη και προέρχονται από ολόκληρη τη χώρα και όχι μόνο από τις μεγάλες πόλεις». Έτσι οι πολιτικές τάσεις καλύπτουν όλο το φάσμα, από τη λαϊκή άκρο-αριστερά έως και τον Ισλαμισμό. Σωστά λοιπόν κατά τη γνώμη μας, το δίκτυο Wasilla αποσύρθηκε, αφού η διάσκεψη «δεν αναφέρει με ξεκάθαρο τρόπο τη θεμελιώδη και αδιαπραγμάτευτη πολιτική αρχή ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών».

Στις 20 με 22 Ιουνίου ωστόσο, στο Tigrhemt (κοντά στη Béjaïa), συναντήθηκαν εκπρόσωποι περίπου 20 γυναικείων οργανώσεων και συλλόγων καθώς και ανεξάρτητοι συμμετέχοντες. Όπως το έθεσε και ο W. Zizi, μια τέτοια ποικιλία ιδεολογικών τάσεων με αριστερές φεμινίστριες, δεξιές φεμινίστριες, undergroung LGBTQI ακτιβίστριες/ές και γυναίκες που δεν διαχωρίζουν τη θρησκεία από το κράτος, μπορεί να δημιουργήσει μια συζήτηση που μερικές φορές μοιάζει με ένα «μεγάλο μπέρδεμα».

Επιπλέον, οι νέες κολεκτίβες των περιοχών του Νότου (την Ouargla, την Ghardaïa και την Tamanrasset) δεν μπορούσαν να παρευρεθούν για υλικοτεχνικούς λόγους, κατάφεραν όμως να διατυπώσουν κοινή δήλωση ενάντιας την επισφαλή εργασία και υπέρ της κατάργησης του Οικογενειακού Κώδικα. Ορισμένες συλλογικότητες κατάφεραν να οργανώσουν εργαζόμενες γυναίκες ακόμη και από τα χωριά γύρω από θέματα όπως η οικιακή εργασία ή η έλλειψη υπηρεσιών παιδικής μέριμνας για τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες του δημοσίου τομέα.

Ο αγώνας των γυναικών απέχει πολύ από τη νίκη. Παρά τις προσπάθειες που έγιναν κατά τη διάρκεια της σοσιαλιστικής περιόδου και λόγω της ιδιαίτερης αποικιακής ιστορίας με συμπτώματα «ολλανδικής ασθένειας», η Αλγερία δεν γνώρισε την οικονομική ανάπτυξη των δεκαετιών του 1970 και του 1980 που εκδηλώθηκε στη Νοτιοανατολική Ασία και τη Λατινική Αμερική. Αποτέλεσμα αυτών αποτελεί η μαζική ανεργία και μια σοβαρά ετερο-κανονιστική κοινωνία όπου η αναπαραγωγή εξακολουθεί να είναι συχνά εγγυημένη υπό τις πιέσεις της οικογένειας ή της πατριάς.

Η κοινωνιολόγος Rose Schembri, η οποία πρόσφατα περιέγραψε τη «δυσκολία στην αποδοχή των ομοφυλόφιλων στην Αλγερία», χρησιμοποιεί συμπληρωματικά το έργο του ιστορικού John D’Emilio, ο οποίος συσχετίζει την ανάδυση της ομοφυλοφιλικής ταυτότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες με τη μακρά ιστορία της βιομηχανικής επανάστασης. Ο D’Emilio δείχνει με ποιο τρόπο η άφιξη της αγοράς εργασίας και της μαζικής απασχόλησης στα κεφαλαιοκρατικά κέντρα συσσώρευσης (τα οποία εξακολουθούν στη δομή τους να είναι και σήμερα ρατσιστικά και πατριαρχικά), διατάραξαν την οικογενειακή δομή: ακριβώς αυτό που δεν μπόρεσε να πραγματοποιηθεί στην Αλγερία.

Θα ακολουθήσει πικρή μάχη

Σε μια κατάσταση πτώσης των εσόδων και γενικής ανεργίας, μπορεί κανείς να φανταστεί το βάρος της αποστολής των αλγερινών φεμινιστριών. Αν και ολιγάριθμες, οι γυναίκες αυτές είναι έντονα ορατές. Κατ’ αυτό τον τρόπο θα πρέπει να αγωνίζονται λαμβάνοντας υπ’ όψη τους τις διεθνείς συγκυρίες όπου οι δυτικοί καπιταλιστές εργαλοποιούν τον φεμινισμό έχοντας ρατσιστικούς και ισλαμοφοβικούς σκοπούς, ενώ ταυτόχρονα πιέζουν για ένα οικονομικό «άνοιγμα» επιταχύνοντας τις ιδιωτικοποιήσεις πάνω στις πλάτες των φτωχών γυναικών της Αλγερίας.

Πάνω απ’ όλα, πρέπει να αντιμετωπίσουν ένα ευρύτερο εθνικό πλαίσιο στο οποίο οι Ισλαμιστές παίζουν την κάρτα του «διαλόγου» και κινητοποιούν τις γυναίκες γύρω από τη θηλυκή αποδοχή κρίνοντάς την ως μια πλασματικά επιβεβλημένη ανάγκη, διεστραμμένη αλλά τρομακτικά αποτελεσματική.

Τώρα που ακυρώθηκαν οι εκλογές, ορισμένοι της αριστεράς καλούν σε εθνική διάσκεψη ή συστατική συνέλευση, κανείς όμως δεν μπορεί να προβλέψει τι θα συμβεί. Οχυρωμένες πίσω από την μακρά ιστορία του Αλγερινού φεμινισμού (που δημιουργήθηκε με λαμπρό τρόπο μέσα από μια νέα γενιά γυναικών κινηματογραφιστών και ντοκιμαντέρ προφορικής ιστορίας), οι φεμινίστριες ίσως θα μπορούν να βασιστούν σε νέες γενιές που στρατολογούνται από το κίνημα του Ηirak (Hirak Movement) για να αντιταχθούν στις φιλελεύθερες ελίτ αψηφώντας στις διαπραγματεύσεις τους το μεγαλύτερο μέρος του αλγερινού συντηρητισμού.

Η επιτάχυνση της Αλγερινής οικονομικής κρίσης – που όπως και παντού – βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση στις πλάτες των γυναικών, μαρτυρούν πως ο αγώνας τους θα είναι πικρός.

[1] “Rent-seeking” (economy): μια οικονομική έννοια που χαρκτηρίζει την οικονομική πολιτική μιας επιχείρησης ή ενός κράτους όταν επιδιώκει την απόκτηση πλούτου (κερδοσκοπικά) χωρίς την αμοιβαία συμβολή στην παραγωγικότητα. Βασίζεται σε έναν οικονομικό ορισμό του «ενοικίου» (rent) ως οικονομικό πλούτο καρπωμένο διαμέσω της ενδελεχούς ή δυνητικά χειραγωγικής χρήσης των πόρων.


becomingminority@riseup.net

2 Comments on Οι φεμινίστριες στις πρώτες γραμμές της Aλγερινής εξέγερσης (Hirak Movement)

  1. Leïla Ouitis // November 5, 2019 at 12:13 pm // Reply

    Hello, I am the author of the text below. I did not know that it had been published in Greek and I am looking for the translator. Would you have his contact? Thank you !

    Bonjour je suis l’auteure du texte ci-dessous. Je ne savais pas qu’il avait été publié en grec et je cherche le traducteur. Auriez vous son contact ? Merci !
    Leïla Ouitis

    Liked by 1 person

  2. hello there.. you can contact the translator via email at shadesmag@riseup.net .. I hope its ok that we published your text in greek. In different case let us know. have a nice day

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: