τελευταία νέα σε τίτλους

Αφηγήσεις #22 “Στην μνήμη της μητέρας μου Frida Wenig (Berliner) Μαυράκη 1911 – 1999.”

Να θυμόμαστε πάντα το Kristallnacht, τον Νοέμβριο του 1938.

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3,141 other followers

© copyright Iris Mavraki

© copyright Iris Mavraki

Ένα ταξίδι hommage στον τόπο που γεννήθηκε η Frida. Στην Βιέννη, στον δρόμο, στο σπίτι που έζησε με τους γονείς της, τους παππούδες μου τον Hermann και την Paula, την αδελφή της την Frances, τα περισσότερα χρόνια μέχρι το 1938, και το 1940 οι γονείς της. Πάντα ήθελα να πάω, να νοιώσω όλα εκείνα τα συναισθήματα, τις καλές στιγμές που πέρασαν αλλά και τα πέτρινα εκείνα χρόνια, στο τελευταίο για πολλούς κεφάλαιο, στην κορύφωση ενός δράματος που παρόμοιο δεν έχει υπάρξει στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Εφτασα βράδι και με περίμενε ο οδηγός του ταξί με μια ταμπέλα με το όνομα μου και αφού πήρε την βαλίτσα μου προχωρήσαμε προς την έξοδο. Αγέλαστος, ευγενικός και τυπικός, ανέκφραστος, με άφησε στο ξενοδοχείο και αφού αλληλοευχαριστήσαμε ο ένας τον άλλον, έφυγε.

Η διαδρομή μέχρι εκεί, περνούσε μέσα από όλη την βιομηχανική περιοχή της Βιέννης με ατέλειωτα φουγάρα και καπνούς, ώσπου φάνηκε ο Δούναβης και οι καλοδιατηρημένες συνοικίες με τα ψηλά αρχοντικά σχεδόν αναλλοίωτα κτίρια. Το ταξί έστριψε δεξιά στην Rembrandtstrasse. Το 2ο Bezirk, District, το περιβόητο Leopoldstadt όπου ζούσαν οι περισσότεροι Εβραίοι της Βιέννης μαζί και με εκείνους στο 1ου Bezirk, που έγιναν Γκέτο και ερήμωσαν.

Είχε γίνει έμμονη ιδέα αυτός ο δρόμος από τις τόσες φορές που διάβαζα και ξαναδιάβαζα την οδό Rembrandtstrasse 39 στα χαρτιά και πιστοποιητικά.

Το άλλο πρωί λοιπόν με την φωτογραφική μηχανή και την βιντεοκάμερα και αφού ήπια τρείς καφέδες για να πάρω φόρα λες και η καφείνη θα μου ρύθμιζε το τρέμουλο που ένοιωθα, βγήκα απο το ξενοδοχείο και έστριψα αριστερά αρχίζοντας δηλαδή από τον αριθμό 21 του Meininger Hotel. Λίγα μέτρα πιό κάτω ήταν το 31, το είχα βρεί μέσα από πολλές ώρες ψαξίματος στον κατάλογο Lehman που έχει τις διευθύνσεις και τηλέφωνα της Βιέννης από το 1900 και κάτι, μέχρι νομίζω μετά τον πόλεμο. Έλεγε λοιπόν πως ο παππούς μου είχε στο 31 το εργαστήριο ωρολογοποιοίας και κοσμημάτων, ήταν και εκτιμητής διαμαντιών. Θανάσιμα αμαρτωλές ειδικότητες αφού για τον πολύ κόσμο αυτοί ήταν που μάζευαν όλο τον θησαυρό του κόσμου.

Φτάνοντας εκεί είδα με έκπληξη μια πινακίδα MOOI που έλεγε πως ήταν ατελιέ, εργαστήρι κοσμημάτων. Κύτταξα μέσα αλλά δεν είχε κανέναν και αποφάσισα να προχωρήσω στο 39 και να επανέλθω μετά. Έξω από πολλά κτίρια είχε μεγάλες πλάκες που έλεγαν πως το κτίριο εκείνο καταστράφηκε στον πόλεμο και έχει ή είχε ανακαινισθεί. Είχε όμως και μαρμάρινες πλάκες με τα ονόματα εκείνων που δολοφονήθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Στo 35 έζησε ο γνωστός Εβραίος αριστερός δημοσιογράφος και συγγραφέας Joseph Roth.

Να λοιπόν και το 39, ένα κτίριο σχεδόν ανέπαφο από τον χρόνο χωρίς παρεμβάσεις, θα έλεγε κανείς σχεδόν ίδιο σαν να είχε μείνει ακίνητο, λές και ο χρόνος είχε σταματήσει τότε το 1938, το 39, το 40.

Μπήκα και στην είσοδο στο πάτωμα, ήταν ένα σχέδιο από κεραμικά πλακάκια. Η είσοδος σκοτεινή χωρίς πολύ φώς. Ανεβαίνοντας στα δεξιά ήταν το διαμέρισμα 4. Έμεινα αρκετή ώρα κυττάζοντας. Τι κύτταζα, τι περίμενα, δεν ξέρω. Άνοιξε μια πόρτα δίπλα, και βγήκε μια κυρία.

Νο 39

Πολύ διστακτικά της χαμογέλασα και της είπα ότι έμενε η μητέρα μου εκεί στο 4, και περίμενα να δώ τις αντιδράσεις της. Ήταν Σέρβα μου είπε ότι ζούσε σχεδόν 50 χρόνια στην Βιέννη και περίπου 30 στην πολυκατοικία. Μάλλον συγκινήθηκε και αφού της είπα λίγα πράγματα, μου είπε να κυττάζω κάτω στα πεζοδρόμια..

Είχε παντού μεταλλικές πλάκες έξω από τα κτίρια, με ονόματα Εβραίων που θανατώθηκαν……..Μου είπε επίσης πως το κτίριο ανήκε σε μια γυναίκα που λεγόταν Weiss που έχει πεθάνει και το έχει η κόρη της. Δεν ξέρω τι περίμενα να βρώ, αλλά ένοιωσα σαν να πήγαινα να συναντήσω την Frida με τον παππού και την γιαγιά για να τους πω ότι ήρθα να τους πάρω. Όπως έκανε η Frida τον Ιούνιο του 39 όταν έγκυος στην μεγαλύτερη αδελφή μας και με Ελληνικό πλέον Διαβατήριο πήρε το τρομερό ρίσκο και την απερίγραπτα γενναία απόφαση να πάρει το τρένο από την Αθήνα και να γυρίσει πίσω για να τους σώσει. Δεν μπόρεσα να κλάψω ήταν τόσο παράξενα αυτά που ένοιωθα.

Ξαναπήγα στο 31 και αυτή τη φορά μου άνοιξε μια κοπέλα με αγγλική προφορά. Της ζήτησα να μπω και αφού κάθισα της είπα ότι ο παππούς μου μάλλον είχε εκεί εργαστήρι κοσμημάτων και ότι έφυγαν το 1941, κατάφεραν να σωθούν.
Άρχισε να κλαίει, γιατί δεν πίστευε στα αυτιά της και πήρε τηλέφωνο την ιδιοκτήτρια και συνεργάτιδα της. Η ίδια ήταν από την Νέα Ζηλανδία σχεδιάστρια κοσμημάτων και ο παππούς και ο πατέρας της έφυγαν και εκείνοι το 1939 από την Βιέννη. Συμφωνήσαμε να πάμε το βράδι για φαγητό.

Ήθελα να περάσω απέναντι να πάω στους διάσημους κήπους του Αugarten όπου είχα δεί την Frida σε τόσες φωτογραφίες, αλλά μόλις αντίκρισα τους φριχτούς αντιαεροπορικούς πύργους που είχαν χτιστεί με εντολή του Χίτλερ γύρισα πίσω.

Το μεσημέρι περπάτησα μέχρι την Καρμελιτενμάρκετ μια καταπληκτική πλατεία όπου υπήρχε κάποτε μια μεγάλη αγορά με διάφορα προϊόντα και η οποία σταμάτησε στον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο αφού οι Εβραίοι ήταν οι περισσότεροι κάτοικοι εκεί και έμποροι. Έχει αρχίσει όμως να ξαναζωντανεύει.

Η δεύτερη μέρα πέρασε με επίσκεψη στα Αρχεία της Ισραηλίτικης Κοινότητας IKG της Βιέννης σε ένα προγραμματισμένο ραντεβού. Η μεγαλύτερη συλλογή αρχείων ίσως στην Ευρώπη. Αφού έφυγα από εκεί πέρασα στην Juden gasse και στο κέντρο σχεδόν της Βιέννης πήγα στην Juden Platz και Juden Strasse όπου υπάρχει το Μνημείο του Ολοκαυτώματος ένα σχεδόν τετράγωνο κτίριο στην μέση μιας επιβλητικής πλατείας. Ένα μνημείο που σοκάρει για την απλότητα και δραματική του όψη με χιλιάδες βιβλία με τις ράχες στραμμένες να κοιτάνε προς τα μέσα, χωρίς να μπορεί κάποιος να δεί τους τίτλους. Αναφορά στα χιλιάδες θύματα του Ολοκαυτώματος της Αυστρίας. Ισως να παραπέμπει σε ένα πολιτιστικό κενό μεταξύ της Μνήμης και της Απώλειας, στην γενοκτονία των χιλιάδων θυμάτων του Ναζισμού στην Ευρώπη. Οι πόρτες παραπέμπουν στον πηγαινοερχομό, αλλά δεν ανοίγουν καν. Γύρω γύρω είναι γραμμένα τα ονόματα όλων των στρατοπέδων συγκέντρωσης και εξόντωσης.

Εκεί έκλαψα, μόνη, ακουμπισμένη στον εαυτό μου, μέσα στο απόλυτο κενό του χρόνου, στην ασύλληπτη παράνοια της φρίκης που γέννησε το ανθρώπινο μυαλό.

Αφου επισκέφθηκα το Jewish Museum στο σπίτι του Μιζραχί με ένα αφιέρωμα στον εμβληματικό Leonard Bernstein πήγα μέχρι την διάσημη Stephanplatz με τον Καθεδρικό Ναό Stephandom με την ψηλότερη κορυφή ναού στον κόσμο. Απο εκεί με τον ηλεκτρικό πήγα στο δεύτερο ραντεβού στο γραφείο του National Funds for Victims of National Socialism όπου οι Ιστορικοί βοηθάνε για έρευνα ενδιαφερόμενων για τις οικογένειες τους.

Την Τρίτη μέρα συναντήθηκα με δύο ξαδέρφια τον Peter και τον Herbert, πήγαμε σε ένα Βιεννέζικο καφέ για γλυκό και καφέ. Θυμήθηκαν την Frida που είχε έρθει αρκετές φορές στην Βιέννη, πόσο θετική ήταν πάντα, χαρούμενη, με τα αστεία της, όπου και στις πιό δύσκολες στιγμές της δεν έδειχνε ποτέ τι συνέβαινε. Αυτό μου έμεινε ιδιαίτερα αποτυπωμένο και ένα τεράστιο μάθημα ζωής δύναμης και αξιοπρέπειας.

Την τελευταία μέρα πήρα το τράμ τον ηλεκτρικό και το τρένο και πήγα στο αεροδρόμιο με ανάκατα συναισθήματα.
Μου έμειναν οι εικόνες, ιδίως από την πρώτη μέρα, όπου ένοιωθα ότι είχε σταματήσει ο χρόνος, ότι κρεμόντουσαν από πάνω μου σκιές, φαντάσματα που αιωρούνταν. Περπατούσα και προσπαθούσα να μην πατάω πάνω στις μεταλλικές πλάκες με τα ονόματα στο πεζοδρόμιο, έξω από τα σπίτια. Ο κόσμος πηγαινοερχόταν και δεν έβλεπε κάτω.
Για μένα ο χρόνος πάγωσε το 1938 το 1941.

Ίρις Μαυράκη 3/7 Μαρτίου 2019 Βιέννη

1 Comment on Αφηγήσεις #22 “Στην μνήμη της μητέρας μου Frida Wenig (Berliner) Μαυράκη 1911 – 1999.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: