τελευταία νέα σε τίτλους

note#136 Για τον Χέγκελ

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3,698 other followers

Ο Hegel, ο φιλόσοφος στον οποίον είμαστε περισσότερο υπόχρεοι από πολλές απόψεις, απείχε τόσο πολύ από οποιεσδήποτε μεμψίμοιρες αποκηρύξεις συγκεκριμένων καταστάσεων, που ο Βασιλιάς της Πρωσίας τον κάλεσε να ενσταλάξει στους μαθητές την αρμόζουσα πίστη και να τους ανοσοποιήσει απέναντι στην αντιπολίτευση. Ο Hegel έκανε ό,τι καλύτερο μπορούσε προς αυτήν την κατεύθυνση και δήλωσε ότι το πρωσικό κράτος είναι η ενσάρκωση της θεϊκής Ιδέας στη γη. Όμως η σκέψη είναι ένας πολύ παράξενος συντελεστής. Για να δικαιολογήσει το πρωσικό κράτος, ο Hegel έπρεπε να διδάξει τους ανθρώπους να υπερβαίνουν τη μονομέρεια και τους περιορισμούς της συνήθους ανθρώπινης κατανόησης και να δουν την αλληλοσχέτιση όλων των εννοιολογικών και πραγματικών σχέσεων. Επιπλέον, έπρεπε να διδάξει τους ανθρώπους να συλλαμβάνουν την ανθρώπινη ιστορία σε όλη της την δομική περιπλοκότητα και αντιφατικότητα, να αναζητούν τις ιδέες της ελευθερίας και της δικαιοσύνης στις ζωές των εθνών, να γνωρίσουν το πώς τα έθνη αφανίζονται όταν η αρχή τους (principle) αποδεικνύεται ανεπαρκής και οι συνθήκες είναι ώριμες για νέες κοινωνικές μορφές. Το γεγονός λοιπόν ότι ο Hegel έπρεπε να καλλιεργήσει τη θεωρητική σκέψη στους μαθητές του είχε πολύ διφορούμενες συνέπειες για το πρωσικό κράτος. Μακροπρόθεσμα, το έργο του Hegel έβλαψε πολύ περισσότερο αυτόν τον συντηρητικό θεσμό απ’ όσο θα μπορούσε ο τελευταίος να αντλήσει ωφέλειες από οποιαδήποτε χρήση του πρότερου εκθειασμού του από τον Hegel. Ο Λόγος είναι κακός σύμμαχος της αντίδρασης. Λιγότερο από δέκα έτη μετά τον θάνατο του Hegel (την έδρα του δεν την είχε καταλάβει κανείς αυτό το χρονικό διάστημα), ο Βασιλιάς διόρισε έναν διάδοχο για να πολεμήσει «τα δόντια του δράκου του εγελειανού πανθεϊσμού» και «την αλαζονεία και τον φανατισμό της σχολής του».

Max Horkheimer, “The social function of philosophy” (στο Critical Theory: Selected Essays), σελ. 270-271, εκδ. Continuum

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: