τελευταία νέα σε τίτλους

Η κομμουνιστική εξέγερση του Μάρτη 1921 στην Κεντρική Γερμανία.

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3,808 other followers

Συνεχίζουμε τις δημοσιεύσεις μας με θέμα την καταγραφή της ιστορίας του κομμουνιστικού κινήματος στη Γερμανία. Στόχος μας, δεν είναι άλλος, από τη δημιουργία ενός ιστορικού αρχείου με γεγονότα, πρόσωπα κλπ, που θα μπορούσε να αποτελέσει έναυσμα για τους νέους συντρόφους/σσες, να μελετήσουν παραπέρα το θέμα αυτό, δηλαδή τις ήττες του κομμουνιστικού κινήματος στη Γερμανία που είχαν ως αποτέλεσμα την αποδυνάμωση του κομμουνιστικού κινήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη και την άνοδο του ναζισμού – φασισμού. Σε κάθε περίπτωση, οι δημοσιεύσεις μας, δεν είναι μια ολοκληρωμένη πολιτική ανάλυση, κάτι που δεν θα είχε άλλωστε νόημα, δίχως μιας μαζικότερη συμμετοχή συντρόφων/σσων που γνωρίζουν πάρα πολύ καλά αυτό το κομμάτι της ιστορίας. Ωστόσο, για την συγγραφή αυτού του κειμένου, όπως και για τα προηγούμενα, μελετήσαμε μια σειρά ιστορικές πηγές στα γερμανικά και αγγλικά.

Τα γεγονότα γύρω από το “März Aktion”

Η δράση του Μαρτίου (γερμανικά “März Aktion” ή “Märzkämpfe in Mitteldeutschland” (“Οι μάχες του Μαρτίου στην Κεντρική Γερμανία”) ήταν μια αποτυχημένη κομμουνιστική εξέγερση το 1921. Ωστόσο, αν και αποτυχημένη, αυτή θα μείνει στην ιστορία ως ένα γεγονός  κομβικής σημασίας για το κομμουνιστικό κίνημα στη Γερμανία μετά τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο και τα επαναστατικά γεγονότα το 1918 – 19. Πρωταγωνιστές της εξέγερσης ήταν το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας (KPD), η αριστερή του διάσπαση το Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα της Γερμανίας (KAPD) και άλλες ακροαριστερές ομάδες της εποχής εκείνης. Η εξέγερση έλαβε χώρα στις βιομηχανικές περιοχές που βρίσκονται στο Halle, Leuna, Merseburg και στο Mansfeld.

Η εξέγερση τελείωσε με ήττα και στάθηκε μια από τις κύριες αιτίες για την αποδυνάμωση της επιρροής του κομμουνιστικού κινήματος στη Γερμανία.

Η ήττα της Γερμανίας στο πόλεμο είχε ως αποτέλεσμα η οικονομική κατάσταση στη χώρα να είναι σε άθλια κατάσταση. Μεγάλο κομμάτι της εργατικής τάξης ήταν στα όρια της επιβίωσης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, στις αρχές της δεκαετίας του 1920, να επιδεινωθεί η εκτεταμένη κοινωνική δυσαρέσκεια, ιδίως μεταξύ των βιομηχανικών εργατών. Το κομμουνιστικό κίνημα αύξησε την επιρροή του στις βιομηχανικές περιοχές. Το KPD έγινε το ισχυρότερο κόμμα στις εκλογές του Πρωσικού κρατικού κοινοβουλίου στις 20 Φεβρουαρίου 1921 στην εκλογική περιφέρεια Halle-Merseburg, κερδίζοντας σχεδόν το 30% των ψήφων. Στη βιομηχανική περιοχή της Κεντρικής Γερμανίας, όπου κυριαρχούσαν η εξόρυξη λιγνίτη και η χημική βιομηχανία, υπήρξαν συνεχείς απεργίες, συγκρούσεις μεταξύ των εργατών/τριων με τις δυνάμεις καταστολής, σαμποτάζ σε εργοστάσια και απαλλοτριώσεις σε αγροκτήματα. Όλες οι προσπάθειες για την αποτροπή τέτοιων «αδικημάτων» σε βάρος της ιδιοκτησίας από τις αστυνομικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων των σωματικών ερευνών και της αυστηρότερης παρακολούθησης, απέτυχαν παταγωδώς.

Η επαρχία της Σαξονίας ανησυχούσε πολύ τους κύκλους της αστικής τάξης, καθώς και την κυβέρνηση της Πρωσίας επειδή υπήρχαν ακόμη πολλά όπλα στα χέρια των εργατών, που οι αρχές του αστικού κράτους δεν μπόρεσαν να κατασχέσουν μετά την καταστολή μιας προηγούμενης εξέγερσης το Μάρτιο του 1920. Επιπλέον, εκείνη την εποχή είχε γίνει μια αποτυχημένη βομβιστική επίθεση στη στήλη νίκης του Βερολίνου στις 13 Μαρτίου 1921, όπου οι αρχές ισχυρίστηκαν ότι είχαν εντοπίσει τους δράστες στη Σαξονία. Αυτό ώθησε τους σοσιαλδημοκράτες που ήταν στην εξουσία, συγκεκριμένα τον Πρώσο Υπουργό Εσωτερικών Carl Severing και τον Πρόεδρο της Πρωσικής επαρχίας της Σαξονίας, Otto Hörsing, να «παρέμβουν» στη βιομηχανική περιοχή της Κεντρικής Γερμανίας. Στις 19 Μαρτίου 1921, η «σοσιαλδημοκρατική» αστυνομία στάλθηκε στο Mansfeld και το Eisleben για να αποκαταστήσει τον νόμο, την καπιταλιστική «τάξη και την ασφάλεια».

Η ηγεσία του KPD, από καιρό αναζητούσε μια αποτελεσματική πολιτική γραμμή που θα οδηγούσε στην ενδυνάμωση του επαναστατικού κινήματος στη χώρα και τελικά στη βίαιη ανατροπή της δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Αρχικά ήλπιζε σε μια αυθόρμητη εξέγερση των εργαζομένων στην Κεντρική Γερμανία ως απάντηση στην αγριότητα της κρατικής εξουσίας εκεί. Οι επαναστατικές δράσεις, σύμφωνα με την ηγεσία του κόμματος, έπρεπε να ξεκινήσουν κυρίως μέσω προπαγάνδας στην κομματική εφημερίδα “Rote Fahne” (Κόκκινη σημαία). Αποδείχθηκε, ωστόσο, ότι για τη νίκη, δεν αρκούσαν η προπαγάνδα, η «αποφασιστικότητα της ηγεσίας» και η «δυσαρέσκεια των προλεταριακών μαζών».

Οι εργάτες/τριες αρχικά ήταν ιδιαίτερα διστακτικοί/ες. Παρά την έκκληση του KPD στην περιοχή για γενική απεργία στις 21 Μαρτίου, η δουλειά συνεχίστηκε στις περισσότερες φάμπρικες εκτός από αυτές της περιφέρειας του Mansfeld. Μόνο την επόμενη ημέρα επεκτάθηκε η απεργία στην περιοχή εξόρυξης του Mansfeld-Eisleben.

Με την άφιξη του αριστερού κομμουνιστή Max Hoelz (μέλους του KAPD), ο οποίος είχε ήδη διακριθεί για τις ηγετικές του ικανότητες στις εξεγερσιακές ταραχές των εργατών/τριων το 1919/1920 στην περιοχή Vogtland, το απεργιακό κίνημα κλιμακώθηκε σε μια βίαιη εξέγερση. Ο Hoelz έδωσε φλογερούς λόγους σε διάφορες γενικές συνελεύσεις των απεργών και κάλεσε τους εργάτες/τριες να αντισταθούν ένοπλα στην αστυνομία. Οι πρώτες βίαιες επιθέσεις εναντίον αστυνομικών στο Eisleben πραγματοποιήθηκαν στις 22 Μαρτίου. Ο Hoelz άρχισε να εξοπλίζει τους απεργούς εργάτες και τους άνεργους ανθρακωρύχους με όπλα και να τους οργανώνει σε ομάδες κρούσης, οι οποίες έδρασαν γενναία στην περιοχή γύρω από το Mansfeld, το Eisleben και το Hettstedt. Οι εργάτες έκαναν διάφορα σαμποτάζ με εμπρησμούς, ληστείες τραπεζών και εκρηκτικά. Τα τρένα εκτροχιάστηκαν και οι σιδηροδρομικές γραμμές ανατινάχτηκαν. Η ηγεσία της επαρχίας KPD στο Halle έχανε όλο και περισσότερο την επιρροή του στους ένοπλους εργάτες λόγω της επιρροής που ασκούσε ο Hoelz.

Το εξεγερτικό κίνημα απείλησε να εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη περιοχή της Σαξονίας, όπου σημειώθηκαν ανεπιτυχείς βομβαρδισμοί εναντίον δικαστικών κτιρίων στη Δρέσδη, τη Λειψία και το Φράιμπεργκ. Επίσης, σημειώθηκαν αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ των εργατών και της αστυνομίας στο Αμβούργο, όπου η Γερουσία έπρεπε να επιβάλει κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην πόλη. Σε αυτό το πλαίσιο, στις 24 Μαρτίου ο Πρόεδρος του Ράιχ, ο σοσιαλδημοκράτης Φρίντριχ Έμπερτ κήρυξε στρατιωτική κατάσταση έκτακτης ανάγκης για το Αμβούργο και την επαρχία της Σαξονίας, βάσει του άρθρου 48 του Αυτοκρατορικού Συντάγματος. Την ίδια ημέρα, το KPD κήρυξε μια γενική απεργία σε ολόκληρη την Γερμανία, η οποία, ωστόσο, απέτυχε να υλοποιηθεί. Απεργίες αλληλεγγύης σημειώθηκαν μόνο στη Λούσια, τμήματα της περιοχής Ρουρ και της Θουριγγίας. Στο Αμβούργο, άνεργοι που καταλαμβάνουν ορισμένα ναυπηγεία αντιμετωπίστηκαν ένοπλα από την αστυνομία. Στη βιομηχανική περιοχή της Κεντρικής Γερμανίας, αφού έγινε γνωστό το προεδρικό διάταγμα, οι μάχες κλιμακώθηκαν. Ωστόσο, τα κυβερνητικά στρατεύματα κατάφεραν να κερδίσουν το πάνω χέρι στα τέλη Μαρτίου και οι εξεγέρσεις τελικά ηττήθηκαν.

Η βιομηχανική περιοχή Leuna ήταν ένας ιδιαίτερα ισχυρός προμαχώνας επιρροής του KAPD, όπου το ήμισυ του ισχυρού εργατικού δυναμικού των 20.000 εργατών/τριων ανήκε στη σχετική οργάνωση στο χώρο εργασίας τους, τη Γενική Ένωση Εργαζομένων της Γερμανίας (AAUD). Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης πολέμησαν με τουφέκια και αυτόματα όπλα. Οι αρχές τους κατέστειλαν με τη χρήση του πυροβολικού.

Το ευρύτερο απεργιακό κίνημα διαλύθηκε την 1η Απριλίου 1921, όταν αφοπλίστηκε και η τελευταία ομάδα απεργών με επικεφαλής τον Max Hoelz κοντά στο Beesenstedt. Το KPD απέσυρε την έκκλησή του για γενική απεργία την ίδια ημέρα. Πάνω από εκατό άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη μάχη και συνελήφθησαν περισσότεροι από 3.000 από τους εξεγερμένους.

Πηγές για παραπέρα ανάγνωση

Στα γερμανικά: https://www.dhm.de/lemo/kapitel/weimarer-republik/innenpolitik/maerzkaempfe

Κάποια από τα στοιχεία τα αντλήσαμε διαβάζοντας κριτικά και το βιβλίο πολιτικής πολεμικής του Τρότσκι: Η τρίτη διεθνής μετά τον Λένιν, Τόμος 1ος, σελ 103. Εκδόσεις Αλλαγή 1979

Δείτε και το βιβλίο του Πωλ Ματίκ https://libcom.org/files/Gary%20Roth%20-%20Marxism%20in%20a%20Lost%20Century%20-%20A%20Biography%20of%20Paul%20Mattick.pdf

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: