τελευταία νέα σε τίτλους

Ο Γιουγκοσλάβος κομμουνιστής Spasoje Stejić Baćo

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 5,956 other followers

Τα στοιχεία για τη ζωή του “Μπάτσο” βρήκε και δημοσίευσε η σελίδα “Τα Δικά Μας Βαλκάνια”. Τα αναδημοσιεύουμε εδώ στο πλαίσιο και του δικού μας ενδιαφέροντος για τη δράση και ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος στη Γιουγκοσλαβία και ευρύτερα στα Βαλκάνια, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει και σε ένα ξεχωριστό αφιέρωμα του Shades σε μελλοντικό τεύχος.

Ο Σπασόιε Στέγιτς “Μπάτσο” (Spasoje Stejić Baćo) γεννήθηκε το 1892 στην κωμόπολη Άντα (Ada) της σημερινής Σερβίας (τότε Αυστροουγγαρίας).

Πολέμησε ως εθελοντής με τα σερβικά σώματα στον Α’Π.Π. και τραυματίστηκε βαριά στη μάχη της Δοβρουτζάς. Αργότερα πέρασε στη Ρωσία με το Γιουγκοσλαβικό Σώμα Εθελοντών. Το 1918, μαζί με άλλους συμπολεμιστές του, αυτομόλησε και ενώθηκε με τους μπολσεβίκους. Εντάχθηκε στο κομμουνιστικό κόμμα και έδρασε στην πόλη Σαμάρα της Ρωσίας. Αργότερα συμμετείχε στην γιουγκοσλαβική κομμουνιστική ομάδα εντός του ρωσικού κομμουνιστικού κόμματος. Τον Δεκέμβριο του 1918 ο Στέγιτς μαζί με άλλους συντρόφους του ταξίδεψαν από την επαναστατημένη Ρωσία προς την πατρίδα τους με στόχο να δημιουργήσουν εκεί κομμουνιστικό κόμμα στα πρότυπα του μπολσεβίκικου και να οργανώσουν μια αντίστοιχη επανάσταση. Μαζί με μερικούς άλλους δεκάδες επαναστάτες Γιουγκοσλάβους προερχόμενους από τη Ρωσία κρύβονται στο δάσος Φρούσκα Γκόρα, στην περιοχή της Βοϊβοντίνα, και ιδρύουν μια μυστική ένωση κομμουνιστών-επαναστατών που ονομάζεται “Πέλαγκιτς”. Η ένωση αυτή βρίσκεται σε επικοινωνία με τους Ούγγρους επαναστάτες και τον ίδιο τον Μπέλα Κουν ενώ σκοπό έχει την προετοιμασία μιας ένοπλης εξέγερσης στο προσφάτως ιδρυθέν Βασίλειο Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων για τη δημιουργία μίας γιουγκοσλαβικής σοβιετικής δημοκρατίας.

Στις 28 Ιουνίου 1921, ημέρα ανακήρυξης του νέου Συντάγματος της χώρας (γνωστή ως Βίντοβνταν) ο Στέγιτς σκαρφάλωσε στο ικρίωμα του Υπουργείου Κατασκευών στο Βελιγράδι εισχωρώντας ανάμεσα σε εργάτες που έβαφαν το κτίριο. Όταν η άμαξα που μετέφερε τον βασιλιά Καραγιόργεβιτς διέσχισε τον δρόμο, ο Στέγιτς εκτόξευσε μία βόμβα προς αυτήν με σκοπό τη δολοφονία του βασιλιά. Η βόμβα, όμως, προσέκρουσε σε τηελφωνικά καλώδια και εξερράγη στον αέρα. Το κτίριο του υπουργείου αμέσως περικυκλώθηκε από την αστυνομία και ο Στέγιτς συνελήφθη.

Ο Στέγιτς βασανίστηκε βάναυσα από την αστυνομία για να καταδώσει τους συνεργάτες του. Στη δίκη που ακολούθησε επέμεινε ότι η ενέργειά του αποτέλεσε ατομική του πρωτοβουλία. Καταδικάστηκε σε θάνατο, όμως αργότερα η ποινή του μειώθηκε σε εικοσαετή κάθειρξη. Σύμφωνα με μαρτυρίες συγκρατούμενών του πέρασε τουλάχιστον οκτώ χρόνια στην απομόνωση έχοντας διαρκώς βαριές αλυσίδες στα πόδια.

Το ξέσπασμα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου βρίσκει τον Στέγιτς φυλακισμένο. Στις 22 Αυγούστου 1941, μαζί με 32 άλλους φυλακισμένους κομμουνιστές, οργανώνουν απόδραση. Ο Στέγιτς επιστρέφει στο δάσος της Φρούσκα Γκόρα αλλά αυτή τη φορά για να ενταχθεί στη νεοϊδρυθείσα τοπική παρτιζάνικη μονάδα. Είναι πλέον περίπου 50 ετών οπότε αναλαμβάνει θέση οικονόμου προετοιμάζοντας την τροφοδοσία, τα γεύματα και άλλες ανάλογες δουλειές για το τμήμα.

Τον Σεπτέμβριο, μετά από εντολή της Κεντρικής Επιτροπής, 25 από τους πρώην φυλακισμένους περνούν σε σερβικό έδαφος και συνδέονται με άλλες παρτιζάνικες ομάδες, οι οποίες τους επιφυλάσσουν υποδοχή ηρώων ενώ μία χορωδία γυναικών θα υμνήσει τα κατορθώματά τους. Μία από τις γυναίκες της χορωδίας θυμάται χαρακτηριστικά ότι δόθηκε ιδιαίτερη φροντίδα στον γηραιότερο της ομάδας, τον Σπασόιε Στέγιτς, ο οποίος λόγω των διαρκών βασανιστηρίων και της απομόνωσής του είχε τρεμάμενα χέρια και αντιμετώπιζε κινητικές δυσκολίες.

Ο Σπασόιε Στέγιτς μετέβη στην απελευθερωμένη περιοχή του Ούζιτσε (την πρώτη απελευθερωμένη περιοχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) στη δυτική Σερβία και τοποθετήθηκε ως οικονόμος στο Ανώτατο Στρατηγείο των Παρτιζάνων. Μετά τη γερμανική αντεπίθεση και ανακατάληψη του Ούζιτσε υπήρξε από τους τελευταίους που εγκατέλειψαν την περιοχή. Μαρτυρίες αναφέρουν ότι όπως εγκατέλειπαν την περιοχή παρατήρησε ότι η σημαία των παρτιζάνων είχε αφεθεί στο κτίριο της διοίκησης. Τότε έδωσε εντολή στο φορτηγό που τους μετέφερε να σταματήσει, σκαρφάλωσε, πήρε μαζί του τη σημαία και επέστρεψε στο φορτηγό.

Ο Σπασόιε Στέγιτς βρήκε ηρωικό θάνατο, στις 9 Ιουνίου 1943, από βόμβα γερμανικού αεροπλάνου κατά τη διάρκεια της επικής μάχης της Σουτιέσκα.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: