τελευταία νέα σε τίτλους

ο μεταφορμιστικός μερκαντιλισμός

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 5,706 other followers

πολλὸς δὲ χρυσός τε καὶ ἄργυρος ἔνδον ἔκειτο,

πολλὰ δὲ φοινικόεντα καὶ ἄργυφα εἵματα νύμφης,

οἷα θεῶν μακάρων ἱεροὶ δόμοι ἐντὸς ἔχουσιν·

ἔνθ’ ἐπεὶ ἐξερέεινε μυχοὺς μεγάλοιο δόμοιο

Λητοΐδης, μύθοισι προσηύδα κύδιμον Ἑρμῆν·1

 

Ο μερκαντιλισμός2 πάντα έχει έναν σφιγγοειδή χαρακτήρα, και τούτο διότι προϋποθέτει και συνεπάγεται δύο μεγάλες διαζεύξεις: εσωτερικό-εξωτερικό, εθνικό-αλλοδαπό.

Στο μέτρο που ο μερκαντιλισμός συνεχίζει όχι μόνο να “εφαρμόζεται”, αλλά και να “πλατφορμοποιείται”, τόσο οι διαζεύξεις αυτές και οι εξουσιαστικές και διοικητικές συνεπαγωγές των, θα συνεχίζουν να έχουν ισχύ και θα προκαλούν αποτελέσματα στην συγκρότηση όχι μόνο των καθ’ εαυτών οικονομικών σχέσεων, αλλά και των βιο/θανατο-πολιτικών σχέσεων, ισχυόντων των όσων σχετικών ο Φουκώ προσδιόρισε.

Στην αμιγώς οικονομική διάστασή του, πρώτος ο Adam Smith εξέθεσε τις αντινομίες του mercantile (εμπορευματικού συστήματος).3 Σε αντίθεση με την οπτική της πρώιμης κλασικής πολιτικής οικονομίας, στην οποία, όπως λέει ο Adam Smith, η κατανάλωση είναι το μόνο τέλος και σκοπός της όλης παραγωγής, στον μερκαντιλισμό το συμφέρον του καταναλωτή θυσιάζεται για εκείνο του παραγωγού, και έτσι μοιάζει να θεωρεί την παραγωγή, και όχι την κατανάλωση, ως το έσχατο τέλος και αντικείμενο της όλης βιομηχανίας και του εμπορίου.4 Μάλιστα, στο τέλος του συμπεράσματός του, ο Adam Smith συνδέει την εφαρμογή του μερκαντιλισμού με την κατάσταση της αυτοκρατορίας, και συγκεκριμένα με την συσσώρευση χρέους και την ακρίβεια. Όπως υπονόησε ο Κέυνς, o μερκαντιλισμός αποκρίνεται στην ανάγκη ξεπεράσματος της στασιμότητας (stagnation) και της σπάνης.5 Επομένως, σε κάθε περίπτωση ο μερκαντιλισμός τελεί σε σύνδεση με μια αιφνίδια αύξηση του γενικού επιθυμητικού ορίζοντα.

Είναι γεγονός ότι η καπιταλιστική παραγωγή είναι εμπορευματική παραγωγή ως η γενική μορφή της παραγωγής. Αλλά είναι έτσι και γίνεται τέτοια όλο και πιο πολύ στην πορεία της ανάπτυξής της, μόνο επειδή η λειτουργία και τα αποτελέσματα της εργασίας παρουσιάζονται εδώ ως εμπορεύματα, επειδή ο εργάτης πουλάει την εργατική δύναμή του, προϋποτιθεμένου ότι την πουλάει στην αξία της, καθορισμένη από τα κόστη της αναπαραγωγής της. Στο εύρος σύμφωνα με το οποίο η εργασία γίνεται μισθωτή εργασία, ο παραγωγός γίνεται βιομήχανος καπιταλιστής. Γι’ αυτόν τον λόγο η καπιταλιστική παραγωγή (και επομένως και η εμπορευματική παραγωγή) δεν προσεγγίζει τον πλήρη σκοπό της, μέχρι ο κάθε άμεσος αγροτικός παραγωγός να γίνει μισθωτός εργάτης. Στην σχέση του καπιταλιστή και του μισθωτού εργάτη, η χρηματική σχέση, η σχέση μεταξύ πωλητή και αγοραστή, γίνεται μια σχέση εγγενής στην παραγωγή. Αλλά, αυτή η σχέση έχει το θεμέλιό της στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής, όχι στον τρόπο ανταλλαγής. Ο τρόπος ανταλλαγής πηγάζει από τον χαρακτήρα της παραγωγής. Είναι, ωστόσο, αρκετά προστατευτικό του αστικού ορίζοντα, ότι ο καθείς ενθουσιάζεται με τα οφέλη των βρώμικων μπίζνες, και έτσι δεν βλέπει ότι ο τρόπος ανταλλαγής αποκρίνεται στον τρόπο παραγωγής, αλλά το αντίθετο.

Εδώ, ο μερκαντιλισμός στηρίζεται σε αυτή την αντίθετη οπτική: ότι ο τρόπος ανταλλαγής, η φαινομενικότητα των εμπορικών σχέσεων δήθεν προσδιορίζουν και την παραγωγή, κάτι το οποίο έχει να κάνει με τον ωφελιμισμό των βρώμικων μπιζνών και με τις σκιώδεις δουλίτσες.

Έτσι, ο μερκαντιλισμός εδράζει στο κύκλωμα του εμπορευματικού κεφαλαίου και ιδιαίτερα διευθετεί ζητήματα τα οποία προκύπτουν από τις συναντήσεις προσφοράς-ζήτησης. Ο καπιταλιστής πρέπει όχι μόνο να μορφοποιήσει ένα αποθεματικό κεφάλαιο (σ’ αυτό αποκρίνεται κυρίαρχα ο μερκαντιλισμός) ώστε να ανακόψει τις διακυμάνσεις των τιμών, και να ενισχύσει εαυτόν, ώστε να αναμένει πιο ευεπίφορες συνθήκες αγοραπωλησιών, αλλά θα πρέπει να συσσωρεύσει κεφάλαιο, προκειμένου να επεκτείνει την παραγωγή του και να χτίσει τεχνική πρόοδο στον παραγωγικό μηχανισμό του. Προκειμένου να συσσωρεύσει κεφάλαιο, πρέπει πρώτα να αποσύρει στην μορφή του χρήματος από την κυκλοφορία ένα μέρος της πρόσθετης/υπερ-αξίας που απέκτησε από αυτήν την κυκλοφορία, και πρέπει να την σχηματίσει σε απόθεμα, μέχρι να αυξηθεί επαρκώς για την διεύρυνση των μπίζνες του. Όσο η μορφοποίηση του αποθέματος συνεχίζεται, δεν αυξάνει η ζήτηση του καπιταλιστή. Το χρήμα ακινητοποιείται. Θα πρέπει να ξαναρίξει στην κυκλοφορία εκείνο το οποίο απέσυρε από αυτήν, προκειμένου να ξανακινηθεί το χρήμα. Τώρα, από την σκοπιά της αναπαραγωγής και κυκλοφορίας του συνολικού κοινωνικού κεφαλαίου και ειδικά από την σκοπιά της συσσώρευσης και αναπαραγωγής σε διευρυμένη κλίμακα, ο εργαλειοποιημένος πια μερκαντιλισμός συντελεί στο ότι η ποσότητα του χρήματος που υπάρχει στις κοινωνίες, είναι πάντα μεγαλύτερη από το τμήμα αυτής το οποίο είναι σε ενεργή κυκλοφορία. Βρίσκουμε εδώ ξανά τα ίδια αποθέματα, και τους ίδιους σχηματισμούς αποθεμάτων, αλλά πλέον στοιχεία εμμενή στο προτσές της κεφαλαιακής παραγωγής.

Άρα, λοιπόν ο εργαλειοποιούμενος μεταμορφιστικός μερκαντιλισμός εμμενοποείται στο ίδιο το προτσές, ώστε να εξασφαλίζεται η συσσωρευση και αναπαραγωγή σε διευρυμένη κλίμακα, ήτοι το conatus του καθ’ εαυτού προτσές τον εντάσσει.

O.N

1 Σοφοκλέους, Εἴς Ἑρμῆν, 249-254

3 Βλ. Adam Smith, An Inquiry into the Nature and Causes of The Wealth of Nations, Chapter VIII, Conclusion of the Mercantile System, Pennsylvania State University Press, 2005, pp. 522-538

4 Βλ. οπ. pp. 537-538.

5 Βλ. John Maynard Keynes, The General Theory of Employment, Interest, and Money, Chapter 23, Notes on Mercantilism, the Usury Laws, Stamped Money, and Theories of Under-Consumption, https://web.archive.org/web/20081219024637/http://etext.library.adelaide.edu.au/k/keynes/john_maynard/k44g/chapter23.html

About furdenkommunismus (450 Articles)
για τον κομμουνισμό

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: