τελευταία νέα σε τίτλους

Σημειώσεις από το Πρώτο Τόμο του Κεφαλαίου: Οι δύο παράγοντες του εμπορεύματος: αξία χρήσης και αξία

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 5,979 other followers

Ξεκινάμε την δημοσίευση σημειώσεων και αποσπασμάτων από τον Πρώτο Τόμο του Κεφαλαίου στο πλαίσιο  της ομάδας μελέτης του Shades στο Βερολίνο. Για συμμετοχή μπορείτε να μας στείλετε στο shadesmag@riseup.net

–«Ο πλούτος των κοινωνιών όπου κυριαρχεί ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής εμφανίζεται σαν ένας «τεράστιος σωρός από εμπορεύματα» —

“Γιαυτό η ανάλυση του Μαρξ στο Κεφάλαιο ξεκινάει με την ανάλυση του εμπορεύματος. “

Το εμπόρευμα πριν από όλα είναι ένα εξωτερικό αντικείμενο ένα πράγμα που με τις ιδιότητες του ικανοποιεί οποιαδήποτε είδος ανθρώπινες ανάγκες. Η φύση αυτών των αναγκών είτε προέρχονται από το στομάχι είτε από την φαντασία δεν αλλάζει σε τίποτα την υπόθεση. Επίσης δεν πρόκειται εδώ για το πως το πράγμα ικανοποιεί την ανθρώπινη ανάγκη, αν την ικανοποιεί άμεσα σαν μέσο συντήρησης, δηλαδή σαν μέσο απόλαυσης, η έμμεσα σαν μέσο παραγωγής.

Κάθε ωφέλιμο πράγμα, όπως το σίδερο, το χαρτί κλπ, πρέπει να το εξετάσουμε από διπλή άποψη, από την άποψη της ποιότητας και από την άποψη της ποσότητας

Οι διαφορές στα μέτρα των εμπορευμάτων οφείλονται εν μέρει σε συμβάσεις. Η ωφελιμότητα ενός πράγματος το κάνει αξία χρήσης. Η ωφελιμότητα καθορίζεται από τις ιδιότητες του σώματος του εμπορεύματος και δεν υπάρχει χωρίς αυτό. Γιαυτό, το ίδιο το σώμα του εμπορεύματος, όπως το σίδερο, το στάρι, το διαμάντι κλπ είναι αξία χρήσης ή αγαθό. Αυτός ο χαρακτήρας του σώματος του εμπορεύματος δεν εξαρτάται από το αν η ιδιοποίηση των ιδιοτήτων του χρήσης στοιχίζει στον άνθρωπο πολλή ή λίγη εργασία. Όταν εξετάζουμε τις αξίες χρήσης, προυποθέτουμε πάντα μια ορισμένη ποσότητα, όπως μια δωδεκάδα ρολόγια, έναν πήχη πανί, έναν τόνο σίδερο. Οι αξίες χρήσης των εμπορευμάτων προσφέρουν το υλικό για ένα νέο κλάδο της επιστήμης την εμπορευματολογία.

Η αξία χρήσης πραγματοποιείται μονάχα στη χρήση ή στην κατανάλωση. Οι αξίες χρήσης αποτελεί το υλικό περιεχόμενο του πλούτου, όποια και αν είναι η κοινωνική μορφή του. Στην κοινωνική μορφή που έχουμε να εξετάσουμε οι αξίες χρήσης είναι ταυτόχρονα οι υλικοί φορείς της ανταλλακτικής αξίας

Η ανταλλακτική αξία εμφανίζεται πριν, από όλα σαν η ποσοτική σχέση σαν αναλογία με την οπόια οι αξίες χρήσης ενός είδους ανταλλάσσονται με τις αξίες χρήσης ενός άλλου είδους, μια σχέση που διαρκώς αλλάζει στο πέρασμα του χρόνου και από τόπο σε τόπο. Γιαυτό η ανταλλακτική αξία φαίνεται σαν κάτι το τυχαίο και καθαρά σχετικό, ενώ, μια εσωτερική, ενυπάρχουσα ανταλλακτική αξία σαν παραλογισμός.

Ένα ορισμένο εμπόρευμα, ένα κουάρτερ στάρι, ανταλλάσσεται λχ. με χ κουτιά μπογιά για παπούτσια ή ψ ποσότητα μετάξι, κοντολογής με άλλα εμπορεύματα στις πιο διαφορετικές αναλογίες. **Επομένως το στάρι δεν έχει μονάχα μία, αλλά πολλές ανταλλακτικές αξίες.** Επειδή όμως χ κουτιά μπογιά για παπούτσια ή ψ ποσότητα μετάξι ή ω ποσότητα χρυσής είναι η ανταλλακτική αξία ενός κουάρτερ στάρι, πρέπει τα χ κουτιά μπογιά για παπούτσια κλπ να μπορούν να αντικαταστήσουν το ένα το άλλο ή να είναι ίσες μεταξύ τους ανταλλακτικές αξίες. Από εδώ βγαίνει το συμπέρασμα ότι πρώτο: ότι οι διάφορες ανταλλακτικές αξίες του ίδιου εμπορεύματος εκφράζουν κάτι το όμοιο** Δεύτερο όμως ότι: η ανταλλακτική αξία μπορεί γενικά να είναι ο μόνος τρόπος έκφρασης, ή «μορφή εμφάνισης» ενός περιεχομένου που διαφέρει από την ανταλλακτική αξία.

Ας πάρουμε δύο εμπορεύματα λχ στάρι και σίδερο. Οποιαδήποτε και αν είναι η ανταλλακτική τους σχέση, μπορεί πάντα να παρασταθεί με μια εξίσωση στην οποία μια δοσμένη ποσότητα στάρι εξισώνεται με κάποια ποσότητα σίδερο. Παράδειγμα: 1 κουάρτερ στάρι ίσον α στατήρες σίδερο. Τι μας λέει αυτή η εξίσωση; ότι σε δύο διαφορετικά πράγματα 1 κουάρτερ στάρι και σε α στατήρες σίδερο υπάρχει κάτι το κοινό που έχει το ίδιο μέγεθος. Δηλαδή και τα δύο είναι ίσα με ένα τρίτο που αυτό καθαυτό δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Το καθένα λοιπόν από αυτά τα δύο, εφόσον είναι ανταλλακτική αξία, πρέπει να ανάγεται σε αυτό το τρίτο.

Δεν υπάρχει καμιά διαφορά ή διάκριση ανάμεσα σε πράγματα που οι ανταλλακτικές τους αξίες είναι ίσες. Στην αξία χρήσης τα εμπορεύματα διαφέρουν πρώτα από όλα στην ποιότητα, σαν ανταλλακτικές αξίες μπορούν να διαφέρουν μονάχα στην ποσότητα, δεν περιέχουν επομένως ούτε ένα άτομο αξίας χρήσης.

Αν τώρα παραβλέψουμε την αξία χρήσης των σωμάτων των εμπορευμάτων μένει μονάχα μια ιδιότητα, η ιδιότητα ότι είναι προϊόντα εργασίας. Έτσι όμως για μας μεταμορφώθηκε το ίδιο το προϊόν της εργασίας. Αν κάνουμε αφαίρεση από την αξία του χρήσης, κάνουμε επίσης αφαίρεση και από τα συστατικά μέρη και τις μορφές του σώματος του που το κάνουν να είναι αξία χρήσης.. Δεν είναι πια το τραπέζι ή σπίτι ή νήμα ή κάποιο άλλο οφέλιμο πράγμα. Έσβησαν όλες οι αισθητές ιδιότητες του. Δεν είναι επίσης πια το προϊόν της εργασίας του ξυλουργού ή του οικοδόμου ή κάποιας άλλης συγκεκριμένης παραγωγικής εργασίας. Μαζί με τον οφέλιμο χαρακτήρα των προϊόντων της εργασίας εξαφανίζεται και ο οφέλιμος χαρακτήρας των εργασιών που περιέχονται σε αυτά, εξαφανίζονται επομένως και οι διάφορες συγκεκριμένες μορφές αυτών των εργασιών, δεν διακρίνονται πια μεταξύ τους, αλλά έχουν αναχθεί όλες στην ίδια ανθρώπινη εργασία, στην αφηρημένη ανθρώπινη εργασία.

Το υπόλειμμα των προϊόντων της εργασίας

Δεν απέμεινε από αυτά τίποτα άλλο, εκτός από την φαντασματική αντικειμενικότητα, ένα απλό πήγμα αδιάκριτης ανθρώπινης εργασίας, δηλαδή ξοδεμένης ανθρώπινης εργατικής δύναμης άσχετα από τη μορφή που ξοδεύτηκε. Τα πράγματα αυτά δείχνουν μονάχα ότι για την παραγωγή τους ξοδεύτηκε ανθρώπινη εργατική δύναμη, συσσωρεύτηκε ανθρώπινη εργασία. Σαν αποκρυσταλλώματα αυτής της κοινωνικής ουσίας που είναι κοινή σε όλα, οι αξίες είναι αξίες εμπορευμάτων.

Μέσα στην ίδια την ανταλλακτική σχέση των εμπορευμάτων η ανταλλακτική τους αξία παρουσιάστηκε σαν κάτι που είναι ολότελα ανεξάρτητο από τις αξίες τους χρήσης. Αν λοιπόν κάνουμε πραγματικά αφαίρεση από την αξία χρήσης των προϊόντων της εργασίας, αποκτούμε την αξία τουε έτσι ακριβώς όπως την καθορίσαμε πριν λίγο. Επομένως η αξία του εμπορεύματος είναι το κοινό που εκφράζεται στην ανταλλακτική σχέση ή στην ανταλλακτική αξία του εμπορεύματος.

Μια αξία χρήσης ή ένα αγαθό έχει αξία μόνο γιατί μέσα σε αυτό έχει αντικειμενοποιηθεί ή υλοποιηθεί αφηρημένη ανθρώπινη εργασία. Πως μπορούμε να μετρήσουμε το μέγεθος της αξίας; Με το ποσό της εργασίας που περιέχεται σε αυτό, «της ουσίας που δημιουργεί η αξία». Η ποσότητα της ίδιας εργασίας όμως μετριέται με τη χρονική της διάρκεια, με το χρόνο εργασίας, και ο χρόνος εργασίας με τη σειρά του έχει για μέτρο ορισμένες υποδιαιρέσεις του χρόνου, όπως την ώρα, την ημέρα κλπ.

Αν η αξία του εμπορεύματος καθορίζεται από την ποιότητα της εργασίας που ξοδεύτηκε στη διάρκεια της παραγωγής του, θα μπορούσε να νομίσει κανείς ότι όσο πιο τεμπέλης ή όσο πιο αδέξιος είναι ένας άνθρωπος τόσο μεγαλύτερη αξία έχει το εμπόρευμα του, γιατί χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να το κατασκευάσει. Η εργασία όμως που αποτελεί την ουσία των αξιών είναι όμοια ανθρώπινη εργασία, είναι ξόδεμα της ίδιας ανθρώπινης εργατικής δύναμης. Όλη η εργατική δύναμη της κοινωνίας, που εκφράζεται στις αξίες του κόσμου των εμπορευμάτων, ισχύει εδώ σαν μία και η ίδια ανθρώπινη εργατική δύναμη, παρά το γεγονός ότι αποτελείται από απειράριθμες ατομικές εργατικές δυνάμεις. Η κάθε μία από αυτές τις ατομικές εργατικές δυνάμεις είναι η ίδια ανθρώπινη εργατική δύναμη όπως και κάθε άλλη, εφόσον έχει τον χαρακτήρα μιας κοινωνικής μέσης εργατικής δύναμης και λειτουργεί σαν τέτοια κοινωνική μέση εργατική δύναμη, εφόσον δηλαδή για την παραγωγή ενός δοσμένου εμπορεύματος χρειάζεται μόνο τον μέσο ή τον κοινωνικά αναγκαίο χρόνο εργασίας. Κοινωνικά αναγκαίος χρόνος εργσίας είναι ο χρόνος εργασίας που απαιτείται ηια να παραχθεί οποιαδήποτε αξία χρήσης με τους υπάρχοντες κοινωνικά-κανονικους όρους παραγωγής και με τον κοινωνικά μέσο βαθμό επιδεξιότητας και εντατικότητας της εργασίας. Έτσι πχ στην Αγγλία ύστερα από την χρησιμοποίηση του ατμοκίνητου αργαλιού, έφτανε ίσως η μισή μέρα από προηγούμενα για να μετατραπεί μια ορισμένη ποσότητα νήμα σε υφαντό. Φυσικά ο άγγλος υφαντουργός που δούλευε με χειροκίνητο αργαλιό εξακολουθούσε όπως και προηγούμενα να χρειάζεται στην πράξη για τη μετατροπή αυτή τον ίδιο χρόνο εργασίας, το προϊόν όμως της ατομικής του ώρα εργασίας αντιπροσώπευε τώρα μονάχα μισή κοινωνική ώρα εργασίας και γιαυτό η αξία του έπεσε στο μισό της προηγούμενης αξίας του.

Επομένως το μέγεθος της αξίας μιας ορισμένης αξίας χρήσης καθορίζεται μόνο από την ποσότητα της κοινωνικά αναγκαίας εργασίας ή από τον χρόνο εργασίας που είναι κοινωνικά αναγκαίος για την παραγωγή της. Κάθε ξεχωριστό εμπόρευμα λογαριάζεται εδώ σαν μέσο αντίτυπο του είδους του. Γιαυτό τα εμπορεύματα που περιέχουν τις ίδιες ποσότητες εργασίας, η που μπορούν να παραχθούν στον ίδιο χρόνο εργασίας έχουν το ίδιο μέγεθος αξίας

About furdenkommunismus (524 Articles)
για τον κομμουνισμό

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: