our news

«Χρονικά Αντισημιτισμού #08» “Το κάψιμο του Ιούδα, κομμάτι της ελληνικής λαϊκής παράδοσης”

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 4,232 other followers

Η πιο γνωστή και διαδεδομένη εκδήλωση λαϊκού αντισημιτισμού στην Ελλάδα, το κάψιμο του Ιούδα, είναι έθιμο της Μεγάλης Πέμπτης. Ο Γ. Μέγας παρατηρεί ότι μετά την επικράτηση του χριστιανισμού ταυτίστηκαν με το όνομα του περιπλανώμενου Ιούδα παλιότερες παραδόσεις που σχετίζονταν με τον Οιδίποδα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ασάφεια σχετικά με τον Ιούδα στα Ευαγγέλια οδήγησε τη λαϊκή φαντασία σε ένα πλήθος παραδόσεων, παραμυθιών, τραγουδιών, καταδέσμων, όπου το όνομα Ιούδας χρησιμοποιείται μετωνυμικά. Στους Εβραίους αποδίδονται οι ιδιότητες του Ιούδα. Και αυτές είναι φιλαργυρία, προδοσία, περιπλάνηση, θεοκτονία. Ο Εβραίος ενέχεται για φιλαργυρία και δειλία στις παραδόσεις και παροιμίες του ελληνικού λαού, και πολλά παραδείγματα έχει καταγράψει ο Νικόλαος Πολίτης. – Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου «Ο Αλλος εν διωγμώ» (Η εικόνα του Εβραίου στη λογοτεχνία -Ζητήματα Ιστορίας και μυθοπλασίας), εκδ. Θεμέλιο, 1998.

 

Αφορμή για την 8η δημοσίευση της στήλης (Χρονικά Αντισημιτισμού) στάθηκε μια αποκάλυψη της σελίδας “Ενάντια στον Αντισημιτισμό” σχετικά με ένα δελτίο ειδήσεων της κρατικής τηλεόρασης κατά την περίοδο του Πάσχα. Tο κάψιμο του Ιούδα, Ιουδαίου ή Οβριού, είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα και διαχρονικά αντισημιτικά έθιμα στην Ελλάδα.  Συνήθως γίνεται τη μεγάλη Πέμπτη ή τη μεγάλη Παρασκευή του Πάσχα, σε πάρα πολλές γωνιές του ελλαδικού χώρου. Παρ όλες τις αντιδράσεις και διαμαρτυρίες της ελληνικής εβραϊκής κοινότητας, το έθιμο αυτό, όχι μόνο δεν έχει σταματήσει αλλά αντιθέτως προβάλλεται κάθε χρόνο από σελίδες και έντυπα κάθε είδους, μεταξύ αυτών, διαφημιστικές τουριστικές ιστοσελίδες και η κρατική τηλεόραση.

Το κάψιμο του Ιουδαίου στη Χαλκίδα. Μια πόλη με μεγάλη εβραϊκή παρουσία στο παρελθόν: Η φωτογραφία με ρίγες στην πρόσοψη της, επιτρέπει την χρονολόγηση της γύρω στα 1900 – 1910

 

Στη Χαλκίδα, το έθιμο αυτό σταμάτησε ύστερα από τις συνεχείς διαμαρτυρίες της Εβραϊκής κοινότητας της πόλης στα μέσα της δεκαετίας του 30. Στις μέρες μας το έθιμο συνεχίζεται σε περιοχές της Πελοποννήσου πχ την Αρκαδία, διάφορα χωριά της Μακεδονίας, της Θράκης και τα νησιά των Κυκλάδων όπως π.χ η Σαντορίνη [2].

Το έθιμο του «Οβριού», μαζί με την συκοφαντία του αίματος [3] έγιναν η αφορμή για πογκρόμ και επιθέσεις ενάντια στις Εβραϊκές κοινότητες στην Ελλάδα όπως στην Ζάκυνθο και την Κέρκυρα το 1891. Το έθιμο του Οβριού συνοδευόταν από επιθέσεις με πυροβολισμούς σε σπίτια Εβραίων, οι οποίοι τις ημέρες του ορθόδοξου Πάσχα κρύβονταν στην κυριολεξία στα σπίτια τους.

Στην Ελληνική παράδοση ο «Εβραίος» είναι μια κατασκευή του αντι-ιουδαϊσμού που σχετίζεται με την θρησκευτική διαφορά και την κατηγορία της θεοκτονίας. Σε διάφορες μορφές ελληνικής παραδοσιακής λαϊκής τέχνης συναντούμε τις στερεοτυπικές ιδιότητες του Εβραίου που ήταν διαδεδομένες από εποχής του Μεσαίωνα. Οι Εβραίοι είναι ακάθαρτοι, φονιάδες παιδιών, λεπροί κλπ. Ο «Εβραίος» όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη εκείνης της εποχής, έτσι και στην Ελλάδα αποτέλεσε τον διαχρονικό «Άλλο», τον άξονα του κακού, τον θεοκτόνο. Μια ιστορική καταγραφή και αρχειοποίηση του νεοελληνικού αντισημιτισμού μέσα από τις στερεοτυπικές αφηγήσεις στα έθιμα, της παραδόσεις αλλά και την ελληνική λογοτεχνία μπορεί να βοηθήσει σε μια καλύτερη καταγραφή της ελληνικής ιδεολογίας και των βασικών της ιστορικών χαρακτηριστικών, ενός αυτών και ο αντισημιτισμός

1 Σχετικό ρεπορτάζ για το έθιμο αυτό στην κρατική τηλεόραση δείτε εδώ: http://webtv.ert.gr/katigories/eidiseis/16apr2017-2100-deltio-idiseon/ στο 37′ 23”

2. Για το έθιμο που συνεχίζεται στην Σαντορίνη http://www.e-kyklades.gr/tourism/santorini_events?lang=el

3. Για την συκοφαντία του αίματος άρθρο στην ελληνική βικιπαίδεια https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%BA%CE%BF%CF%86%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%B1%CE%AF%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%82_(%CE%A1%CF%8C%CE%B4%CE%BF%CF%82_1840)

Advertisements

2 Comments on «Χρονικά Αντισημιτισμού #08» “Το κάψιμο του Ιούδα, κομμάτι της ελληνικής λαϊκής παράδοσης”

  1. laskaratos // May 23, 2017 at 10:45 am // Reply

    https://argolikivivliothiki.gr/tag/%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%AC%CF%88%CE%B9%CE%BC%CE%BF-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B9%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B1/

    Το κάψιμο του Ιούδα, Πασχαλινό έθιμο της Ασίνης


    ………………..
    Αφού τελείωνε η ανάγνωση της ετυμηγορίας, ο επικεφαλής του αποσπάσματος πρόσταζε: Πυρ! Τότε διμούτσουνες, γκράδες, αργότερα ντουφέκια εγγλέζικα, γερμανικά, ιταλικά, όλα πλιάτσικο και κρυμμένα ως τότε, στις μέρες μας δίκαννα και καραμπίνες εκπυρσοκροτούσαν με μιας. Στόχος όλων το κεφάλι του Προδότη. Ο καλός σκοπευτής σημάδευε τα μάτια και την τραγιάσκα.

    Δεν ξεχώριζες όμως τη δεινότητά του μέσα στις ομοβροντίες. Το μένος της χριστιανικής εκδικήσεως ήταν τέτοιο, ώστε, όταν πια διαλυόταν το ανδρείκελο, οι εκτελεστές χτυπούσαν ακράτητοι τα ξύλα της κρεμάλας. Τέλος, μετά από 10-15 λεπτά πυρός ομαδόν, εδίδετο η χαριστική βολή και τα λείψανα του κατάδικου καίγονταν μέσα σε γενική αγαλλίαση.

    Οι τυφεκιοφόροι του αγήματος γύριζαν βιαστικά στα σπίτια τους, έβγαζαν την εξάρτυσή τους και έπαιρναν πολεμοφόδια για την επικείμενη μάχη. Το ίδιο έκαναν μικροί και μεγάλοι. Διάλεγαν στρατηγικά σημεία εφόδου στον κεντρικό δρόμο του χωριού, που οδηγεί στο Τολό. Οι φρόνιμοι είχαν βγάλει τα γιορτινά τους και φορούσαν τα «λιάπικα». Είχαν εφοδιασθή με βαρελότα και ρουσιέτες.

    Χωρίζονταν σε δυο παρατάξεις, τους πάνω και τους κάτω. Η διαχωριστική γραμμή ήταν στο μέσο του δρόμου, στο σημερινό περίπτερο της Ασίνης. Κρατούσαν απόσταση 80-100 μέτρα. Το σύνθημα της επιθέσεως δινόταν με τις φράσεις:

    – Τα μασάτε; έλεγαν οι απάνω.

    – Τα μασάμε, απαντούσαν οι κάτω.

    Έτσι άρχιζε η σύγκρουση, ανελέητη, με εκσφενδονιζόμενα πυροτεχνήματα. Οι γυναίκες και τα παιδιά παρακολουθούσαν φοβισμένα από τα μπαλκόνια. Όταν ορμούσαν οι αντίπαλοι, τους απομάκρυναν οι άλλοι με πυραυλοφόρες βολές. Για να ‘χουν μεγάλο βεληνεκές οι ρουσιέτες, τις συνέδεαν οι παλαιότεροι μ’ ένα καλαμάκι που έδινε σ’ αυτές μεγάλη ορμή.

    Αυτά ήταν τα «σαϊτάρια», τέχνη επιδέξιων μαστόρων της Ασίνης τον καιρό της ακμής του εθίμου. Ο πόλεμος, μέσα σε βροντές, καπνούς, γιουχαΐσματα και βλαστήμιες, με εναλλασσόμενες προελάσεις και οπισθοχωρήσεις, βαστούσε μιαν ώρα περίπου. Μετά εκφυλιζόταν στα σοκάκια. Ήταν πάντοτε πολύ επικίνδυνος. Συχνά το βαρελότο ή το σαϊτάρι χτυπούσε σε ζωντανό στόχο.

    Αν εύρισκε την τσέπη του αντιπάλου, όπου φύλαγε τα πυρομαχικά του, εκείνος έπαιρνε φωτιά και καιγόταν. Έτρεχε τότε στην απάνω ή στην κάτω βρύση και προσπαθούσε να σβησθή. Έγιναν πολλά τέτοια ατυχήματα κατά καιρούς και πολλοί τραυματίες κατέφυγαν στα δικαστήρια. Αλλά οι δράστες, αν βρίσκονταν, πρόβαλλαν στερεότυπα την ίδια δικαιολογία:

    – Έθιμο παμπάλαιο, κύριε πρόεδρε.
    …………………

    https://argolikivivliothiki.gr/2009/03/29/%CF%80%CE%AC%CF%83%CF%87%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CF%81%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B4%CE%B9-%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CE%B4%CE%B1%CF%82/cebacf81ceb1cebdceb9ceb4ceb9-ceb9cebfcf85ceb4ceb1cf83004-cebccebbcebfceba/

    Πάσχα στο Κρανίδι Αργολίδας » Κρανίδι, το κάψιμο του Ιούδα Κυριακή του Πάσχα.

    Like

  2. laskaratos // April 7, 2018 at 6:20 am // Reply

    Η Χρυσή Αυγή διαμαρτύρεται για την απαξίωση του εθίμου και ψευδολογεί ασύστολα σχετικά με την υπόθεση Πατσίφικο:

    .ww.xryshaygh.com/enimerosi/view/to-kapsimo-tou-iouda-ena-ellhniko-ethimo-upo-sunechh-diwgmo-binteo#ixzz5BxrGEMQD

    Το κάψιμο του Ιούδα: Ένα Ελληνικό Έθιμό υπό συνεχή διωγμό – ΒΙΝΤΕΟ
    Σάββατο, 15 Απριλίου 2017 – 13:00

    Το κάψιμο του Ιούδα είναι, ίσως, ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά λαμπριάτικα έθιμα της Ελλάδας και η μορφή, που παραδίδεται στις φλόγες κάθε Κυριακή του Πάσχα, μας κάνει να πιστεύουμε ότι παρασύρει στην πυρά οποιαδήποτε μορφή προδοσίας. Κοινωνική, πολιτική, προσωπική.

    …………………….

    Αξίζει να σημειωθεί, πως το συγκεκριμένο έθιμο έχει τεθεί στο στόχαστρο της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων ήδη από τις απαρχές του Ελληνικού Κράτους, αφού ήδη από το 1849 ξεκίνησαν οι προσπάθειες καταστολής αυτού του εθίμου, επειδή κρίθηκε «αντισημιτικό» και με αφορμή την επίσκεψη την επίσκεψη του εβραίου Ρότσιλντ, με αποτέλεσμα ταραχές σε ολόκληρη τη χώρα και τον επακόλουθο εμπορικό αποκλεισμό, απόρροια της λεγόμενης «Υπόθεσης Πατσίφικο».
    __________________________________________

    Η αλήθεια:

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A5%CF%80%CF%8C%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7_%CE%A0%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%AF%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%BF

    Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

    Υπόθεση Πατσίφικο

    …ήταν μια διπλωματική και πολιτική κρίση μεταξύ Ελλάδας και Βρετανίας το 1847-1850 που ανέκυψε με αφορμή την επίθεση το 1847 του αθηναϊκού όχλου κατά της περιουσίας του βρετανικής υπηκοότητας Εβραίου Δον Πατσίφικο, προξένου της Πορτογαλίας.

    Η κυβέρνηση είχε απαγορεύσει τη χρονιά εκείνη για πρώτη φορά το «κάψιμο του Εβραίου» ή του «Ιούδα», έθιμο της Αναστάσεως κατά το οποίο έκαιγαν αχυρένιο ομοίωμα Εβραίου. Με αφορμή την απαγόρευση αυτήν όχλος επιτέθηκε στον Εβραίο Δον Πατσίφικο, εισέβαλε στο σπίτι του και προξένησε καταστροφές. Ο Πατσίφικο ζήτησε υπέρογκο ποσό ως αποζημίωση από το ελληνικό κράτος αλλά δεν ικανοποιήθηκε και τότε στράφηκε στη βρετανική κυβέρνηση. Η υπέρμετρη αντίδραση της Βρετανίας, που κορυφώθηκε με τον ναυτικό αποκλεισμό της χώρας από το Βρετανικό Ναυτικό το 1850 και την κατάσχεση ελληνικών πλοίων στο Αιγαίο, ώστε να αναγκαστεί η Ελλάδα να καταβάλει αποζημίωση, αποτελεί πρωτοφανή στην ιστορία των διεθνών σχέσεων αναίτια επίδειξη ισχύος και αμφισβήτηση της κυριαρχίας κυρίαρχου κράτους και έχει παραμείνει κλασικό παράδειγμα στρατηγικής καταναγκασμού μέσω της «διπλωματίας της κανονιοφόρου». Η κρίση έληξε ύστερα από παρέμβαση των άλλων δύο προστάτιδων δυνάμεων του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, της Γαλλίας και της Ρωσίας και αφού η Ελλάδα δέχτηκε ισχυρό οικονομικό πλήγμα. Ο βρετανικός ναυτικός αποκλεισμός έμεινε στην ιστορία ως Παρκερικά, από το όνομα του Βρετανού ναυάρχου.
    ______________________


    Το σπίτι του Ντον Πασίφικο,
    _________________________________

    Το έθιμο στο μεταξύ συνεχίζεται:
    http://krokees.gr/?p=16725

    Το κάψιμο του Ιούδα στη Μονεμβασιά.
    April 16, 2017

    Τοπικό έθιμο στη Μονεμβασιά τη Κυριακή του Πάσχα το κάψιμο του Ιούδα.
    Γίνεται από το 1800 ανελλιπώς
    Υπεύθυνος τα τελευταία χρόνια ο πάρεδρος της τοπικής κοινότητας Μονεμβασιάς

    Like

3 Trackbacks / Pingbacks

  1. Το κάψιμο του Ιούδα στη Μονεμβάσια. Ένα έθιμο αντισημιτικού μίσους αναβιώνει… | αυτόνομη πρωτοβουλία ενάντια στη λήθη
  2. Το καψιμο του Ιουδα ενα εθιμο που σηκωνει πολυ αμφισβητηση | Παραθυρο στον Κοσμο
  3. Το καψιμο του Ιουδα με διοργανωτη τον Δημο ενα εθιμο που σηκωνει πολυ αμφισβητηση | Παραθυρο στον Κοσμο

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: