τελευταία νέα σε τίτλους

Σεργκέι Προκόφιεφ. Ένα φάντασμα από ένα κόσμο που χάθηκε…

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3,698 other followers

Γράφει ο B.C

Ο Σεργκέι Προκόφιεφ γεννήθηκε στις 23 Απρίλη 1891 στο Ντονέτσκ της Ουκρανίας και έδειξε το ταλέντο του στη μουσική από την ηλικία των πέντε ετών. Σε ηλικία εννέα ετών συνέθετε την πρώτη του όπερα, «Ο Γίγας», μία Εισαγωγή, καθώς και διάφορα ακόμα μουσικά έργα. Σε ηλικία των 11, γράφει την πρώτη του συμφωνία και ένα χρόνο αργότερα την πρώτη του όπερα με πλήρη ορχηστρική επένδυση, «Ένα πανηγύρι σε εποχή πανούκλας» (σε κείμενο του Πούσκιν). Το 1904, χρονιά που ξεκινά τις σπουδές του στο Ωδείο της Πετρούπολης, έχει ήδη συνθέσει τέσσερις όπερες, μία συμφωνία, δύο σονάτες και άλλα κομμάτια για πιάνο.

Μέχρι τον θάνατό του στις 5 Μάρτη 1953, δημιούργησε εκατοντάδες έργα, ανάμεσά τους περισσότερες από 10 όπερες, 7 συμφωνίες, κονσέρτα για βιολί, πιάνο και βιολοντσέλο, ορχηστρικές σουίτες και έργα μουσικής δωματίου.

Η εξέλιξη του Προκόφιεφ ως συνθέτη έγινε στη διάρκεια μιας περίπλοκης και αντιφατικής περιόδου, που χαρακτηρίστηκε από έντονη αναζήτηση νέων θεμάτων και εκφραστικών μέσων σε όλες τις τέχνες. Αν και παρακολουθούσε από κοντά τις νέες τάσεις και έως ένα σημείο δέχτηκε την επιρροή τους, ο Προκόφιεφ στόχο είχε κυρίως την ανεξαρτησία και την πρωτοτυπία. Χάρη στη φιλία του με τον ομότεχνό του Νικολάι Μιασκόφσκι, μπαίνει στον κύκλο των πρωτοποριακών της εποχής του, με πρωτοβουλία των οποίων οργανώνονταν τα «Βραδινά σύγχρονης μουσικής» με έργα Σένμπεργκ, Ρ. Στράους, Στραβίνσκι κ.ά. Στα πλαίσια αυτών των εκδηλώσεων έκανε την πρώτη του εμφάνιση με τη διπλή ιδιότητα του συνθέτη-πιανίστα (31/12/1908). Η μουσική του χαρακτηρίστηκε υπερμοντέρνα, ενώ οι πειραματισμοί του, η συμμετοχή του στις δραστηριότητες της ομάδας των αβάν-γκαρντ, οι διαφωνίες και συγκρούσεις του με τους δασκάλους του ήταν αφορμές να χαρακτηριστεί το «τρομερό παιδί» της μουσικής. [1]

Η μουσική του νεωτεριστή συνθέτη Προκόφιεφ ξεπροβάλει σαν το φάντασμα ενός κόσμου που χάθηκε οριστικά, αυτού της πρώτης απόπειρας στην ιστορία του ανθρώπινου γένους για την χειραφέτηση του και την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής – κομμουνιστικής κοινωνίας. Από εκεί πηγάζει και η νοσταλγική αγάπη μας για τη μουσική του. 

Μια σειρά έργα του συνθέτη, όπως το μπαλέτο «Εποχή του Ατσαλιού», το συμφωνικό παραμύθι «Ο Πέτρος και ο λύκος», η μουσική για την επική ταινία του Αϊζενστάιν «Αλεξάντρ Νιέφσκι», οι πολεμικές σονάτες για πιάνο, η 5η και η 6η Συμφωνία και η όπερα «Η ιστορία ενός αληθινού ανθρώπου», έχουν στο επίκεντρό τους την προσπάθεια που έγινε για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση στη Ρωσία, αλλά και τις μάχες της σοβιετικής εργατικής τάξης ενάντια στη ναζιστική πολεμική μηχανή στον β’ παγκόσμιο πόλεμο.

Ανάμεσα στα έργα που έγραψε ήταν και μια γιγαντιαία Καντάτα για την εικοστή επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης, η οποία ωστόσο δεν εκτελέστηκε ποτέ.

Το 1945 έπαθε βαριά διάσειση λόγω πτώσης, που ζημίωσε ανεπανόρθωτα την υγεία του. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1948 του ασκήθηκε κριτική από την Κεντρική Επιτροπή του κόμματος για φορμαλισμό στο έργο του “Η μεγάλη φιλία”, με την προτροπή να γράφει σε ύφος πιο προσιτό για το λαό. Ήταν η εποχή που στα πολιτιστικά δρώμενα της Σοβιετικής Ένωσης τον κύριο λόγο είχε ο Αντρέι Ζντάνοφ, για τον οποίο παραδίδεται ένα ανεκδοτολογικό περιστατικό, ότι γέλασε δυνατά όταν είδε τον Προκόφιεφ να αγνοεί επιδεικτικά τον επικεφαλή της κομματικής επιτροπής ελέγχου όταν του σύστησε να μη μιλά με τον διπλανό του. Το έργο του ωστόσο συνέχισε να ανεβαίνει απρόσκοπτα στην Σοβιετική Ένωση, καθώς ο ίδιος, παρά τη σοβαρή επιδείνωση της υγείας του, συνέχισε να δουλεύει ακούραστα ως το τέλος. [2] Είναι ευρύτερα γνωστό ότι ο Προκόφιεφ, όπως και ο Σοστακόβιτς υπέστησαν αυστηρό έλεγχο για αυτές τις «φορμαλιστικές τάσεις.» Έτσι ο συνθέτης αναγκάστηκε να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, και άρχισε να συνθέτει «τραγούδια για τις μάζες» (Opus 66, 79 και 89), χρησιμοποιώντας στίχους από εγκεκριμένους σοβιετικούς ποιητές. Με άλλα λόγια, η μουσική του Προκόφιεφ, υπέστη αυτή τη τρομερή αφομοίωση στη πολιτιστική βιομηχανία, σύμφωνα με τις προσταγές και ανάγκες της σοβιετικής γραφειοκρατίας για μια μαζική σοβιετική κουλτούρα, που αν μην τι άλλο, μπορεί να συγκριθεί με τις ανάλογες συνθήκες που επικράτησαν στη δύση, όπως αυτές περιγράφηκαν από τους Αντόρνο & Χορκχάιμερ.

Ο Προκόφιεφ αν και αρχικά ήταν “ψυχή και σώμα” με την Οκτωβριανή Επανάσταση αποφάσισε να εγκαταλείψει τη Σοβιετική Ένωση και να κάνει σταδιοδρομία στο εξωτερικό, χωρίς όμως να εγκαταλείψει το σοβιετικό του διαβατήριο για χάρη κάποιας άλλης υπηκοότητας. Θα γυρίσει στη Σοβιετική Ένωση στα μέσα της δεκαετίας του ’30, όπου και παρέμεινε, παρά τις συγκρούσεις του με τις σοβιετικές αρχές, ως και το θάνατό του (1953).  Έφυγε από εγκεφαλική αιμορραγία στις 5 Μάρτη 1953, πάνω από παρτιτούρες ημιτελών συνθέσεων. Είχε μάλιστα την ατυχία ο θάνατος του, να συμπέσει με αυτόν του Ιωσήφ Στάλιν, που για την κηδεία του είχε κινητοποιηθεί ολόκληρος ο μηχανισμός της Σοβιετικής Ένωσης. Σε αντίθεση, στη κηδεία του Προκόφιεφ παρέστησαν μονάχα στενοί φίλοι και μια μικρή αντιπροσωπία του κόμματος. Το 1957 του απονεμήθηκε μετά θάνατον το βραβείο Λένιν.

Παραπομπές:

https://www.rizospastis.gr/story.do?id=1706334

Σεργκέι Προκόφιεφ-Τα πρώτα βήματα, η καταξίωση στη Δύση και ο “νόστος” στην ΕΣΣΔ

 

1 Trackback / Pingback

  1. Σεργκέι Προκόφιεφ. Ένα φάντασμα από ένα κόσμο που χάθηκε… | Benjamin conti

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: